İrəvanda anti-Putin HAYqırtılarının arxasında kim durur? .....                     "Oğurluğa gedəndə yox e, vətəni qoruyanda yaralanmışam, NİYƏ SAHİB ÇIXMIRSINIZ?" .....                     ABŞ-Yunanıstan yaxınlaşması: .....                     MDB-nin son toplantısı və mühüm MESAJLAR .....                     Ermənistan tərəfindən ciddi və pozitiv addımlar atılmalıdır .....                     Keçmiş nazir raketlərdən nə qədər “otkat” alıb? .....                     "Dedi, ana, POLAD HƏŞİMOV şəhid olub, onun qanın yerdə qoymamalıyam" .....                     Tarif Şurası işığın qiymətini QALDIRDI .....                     Batumidə bina uçqununda günahlandırılan AZƏRBAYCANLI kimdir .....                     Saakaşvilinin hakimiyyətə gəlişi real görünür .....                     1-ci sinif şagirdi koronavirusdan öldü .....                     Mingəçevirdə həyətdə çoxlu sayda insan skeletləri tapılıb .....                     "Pis sülh, yoxsa yaxşı müharibə": Bizim üçün hansı məqbuldur? .....                     Stoltenberqin xüsusi nümayəndəsi Tiflisə gəlir .....                     HHM bölmələrinin döyüş atışları keçirilir .....                     Milli Məclis Zəfər Günü ilə bağlı xüsusi iclas keçirəcək .....                     Göyçayda toy təşkilatçısı cərimələnib .....                     Livan İkinci Vətəndaş müharibəsi astanasında: .....                     Kəramət Böyükçölün səhhətində irəliləyiş var .....                     "Vətən müharibəsi zamanı rayonun 16 dinc sakini həlak olub" .....                     ELMİRA SÜLEYMANOVA HƏR RESTORANI BƏYƏNMİRMIŞ... .....                     “Müstəlliyimizin bərpasını istəməyənlər az sonra onun maddi bəhrələrinə də yiyələndi...” .....                     Ağstafada dələduzluq edən “falçı” saxlanılıb .....                     Cənub küləyi əsəcək .....                     "Məktəbin zibillərini stadiona tökürlər..." .....                     Yaxın vaxtlarda Talış və Soquvuşana 500-ə yaxın ailə köçürüləcək .....                     Arutyunyandan 200 milyonluq fırıldaq .....                     Ermənistanla Azərbaycan arasında hansı razılıqlar var? .....                     Füzuli Hava Limanına beynəlxalq status verilib .....                     "Budoyanı və qrupunu Cəbrayılda qısa müddətdə məhv etdilər" .....                     “Müharibə dövründə Tərtərə 21 "Smerç" raketi atılıb” .....                     Niyə məşhurlar cəmiyyətə normal övlad bəxş edə bilmirlər? .....                     Azərbaycan və Ermənistanın XİN rəhbərlərinin görüşünün nəticələri .....                     İcra başçısının Vətən müharibəsi barədə kobud səhv edən direktor arvadı .....                     Ermənistanda koronavirusdan gəbərənlərin sayı 5 754-ə çatıb .....                     “Saakaşvili azadlığa çıxması üçün ən azı 6 il həbsdə yatmalıdır...” .....                     Fəallığı artıran ERMƏNİ TERRORÇULARI: .....                     Tovuzda şəhidlərlə bağlı xoşagəlməz ifadələr işlədən şəxs həbs olunub .....                     "Erməniləri Qafqaza xristian buferi yaratmaq üçün köçürdülər" .....                     Deputatdan İrana MESAJ: .....                 

Yunus DÜRÜST
Tarix: 20-01-2021, 08:43 | Çap et
Yunus DÜRÜST
Gələcəyi proqnozlaşdırmağın 4 amili

Bir filosof olaraq, hesab edirəm ki, istər lokal, istərsə də, qlobal olaraq ictimai-siyasi durumu çözmək üçün nəzərə alınması gərəkən 4 həlledici faktor var. Gələcəyi proqnozlaşdırmaq və hadisələri analiz etmək üçün bu təsirləndiricilərin hər birini hesaba qatmaq lazımdır.

Bu 4 kritik faktor, aşağıdakılardır:

1)SOSİAL ŞƏBƏKƏNİN POTENSİALI Faktoru

Sosial şəbəkə, “təpkilərin cəmlənməsini” və ya “bir nöqtəyə vurmasını”, çox effektiv şəkildə təmin edir və bunu, əslində real həyatdan çox daha tez və rahat edə bilir. Yəni, bəzilərinin zənn etdiyinin əksinə, əslində “sosial şəbəkə mitinqləri”, real mitinqlərdən daha az təsirli və daha az önəmli deyildir. Və məsələ də budur ki, sosial şəbəkədəki “mitinq”, çox daha asan, praktik və effektivdir. Çünki əvvəla, burda, məlumatın yayılma intensivliyi və radiusu çox daha yüksəkdir. İkincisi, realdakı mitinq meydanın məhdud çərçivəsinin olması müqabilində, virtual meydan, “sonsuz” və “nəhayətsizdir” və “bütün əhalini tuta bilir”. Üçüncüsü də, “kütlə effektinin” təsir potensialı, çox daha güclüdür, yəni internetdə insanlar, ictimai təpkini daha tez və daha çox hiss edə bildikləri üçün daha çox da təsirə düşə bilirlər.

Sosial media, eynilə, dərya kimidir və orda böyük bir dalğanın qopması, sadəcə olaraq “küləyə”, yəni anlıq bir şok hadisəyə bağlıdır. Azərbaycan cəmiyyəti kimi daha emosional cəmiyyətlərdə, bu cür anlıq küləklər, daha tez effekt verir. Odur ki, zatən “kütlə psixologiyası”nın basqın olduğu sosial şəbəkələrdə; narazı, və ərəb toplumlarına bənzər dərəcədə emosional və nisbətən zəkasız bir cəmiyyətdən; hər an, hər şey gözləmək lazımdır. Bu cür toplumlar, gec ayılsa da necə deyərlər, “çox pis” ayılırlar, və hərəkət və özünə nəzarət trayektoriyaları, sabit və proqnozlaşdırılan olmur. Xüsusən də meydanda aşkar və ümumi bir liderin olmadığı şəraitdə, toplumun hərəkətlərini daha çox məhz spontanlıq və təsadüf müəyyən edəcəyi üçün, baş verəcək etiraz dalğalarının son ucunun haraya varacağını kəsdirmək də çox qəlizdir. Beləliklə də cəmi 2-3 ay sonra, indi heç kəsin proqnozlaşdırmadığı hadisələr baş verə biləcəyi kimi, heç kəsin də proqnozlaşdıra bilmədiyi bir şəxsi, ictimai dalğa, qatıb önünə, lider kimi apara bilər.

2)TEMP və TENDENSİYA Faktoru

Təkcə elə Azərbaycanda, son 2 ildə baş verən hadisə və dəyişikliklər, öncəki 10 il ərzində baş verməyəcək qədər çox və ardıcıl olubdur; İctimai reaksiyaya tuş gələn gündəm mövzularının sayı, və narazılığın, getdikcə daha yuxarı instansiyalara doğru yönəlməsi; dəyişilən və əvəzlənən məmurların, xüsusilə də yüksək ranqli məmurların sayı; eyni zamanda, həbs edilən və ya sıradan çıxarılan yüksək vəzifəli məmurların sayı; prezidentin, müxalifət əleyhinə verdiyi bəyənatların sayı və kəskinliyi; birbaşa olaraq ictimai rəy nəticəsində dəyişən qərarlar (məsələn, karantinin yumşadılması və ya bəzi məmurların istefaya göndərilməsi); bunlar,

özlüyündə, ciddi göstəricilərdir. Son 2 ilə qədər, “səhra” və ya ən yaxşı halda “yarımsəhra” vəziyyətində olan siyasi gündəm, indi artıq, “yaşıllığa çevrilmişdir” və bu durum, silsiləylə artmaqdadır. Hadisələrin inkişaf tempinin çoxalmasını şərtləndirən ən mühüm faktor, elə sosial şəbəkələrin və internetin, artıq, insanların “evinə” çevrilməsi və “doğmalaşması” amilidir.

3)QLOBAL DƏYİŞİKLİKLƏR Faktoru

Məşhur ifadə ilə desək, "Dəyişməyən tək şey, dəyişimdir".

Elm və texnikanın inkişafı, prinsipcə; ümumi zəka səviyyəsinin gəldiyi son nöqtənin məhsuludur. Bu ümumi nəticədən hər kəs faydalanmış olur, yəni məsələn internet resurslarını və kompüter texnologiyalarını yaradan alimlər, avtomatik olaraq bu nailiyyətləri, ümumi bəşəriyyət xidmətinə sunmuş olurlar və bu imkan, nəticə etibarilə, ən zəkasız insanın da “özününkünə” çevrilmiş olur. Buna görə də, belə demək olar ki, indiki-qloballaşma və informasiya çağında, hadisələrin inkişaf tempi, insanları qabaqlamaqdadır. Avtomatlaşma və suni intellekt şəraitində, artıq, bir insanın özünün düşünməsinə belə, bəzən ehtiyac qalmır və hətta verə biləcəyindən daha yaxşı qərarları, başqa vasitələr verir. Ən vacib informasiyanı əldə etmək üçün belə, sadəcə bir düyməyə basmaq, yetərli olur, yaxud da 7 yaşlı bir uşaq, mahiyyətini heç anlamadığı smartfonun bir çox funksiyalarından məharətlə istifadə edə bilir.

Dolayısıyla da eyni proses və temp, əslində bütün sahələrdə və o cümlədən siyasi qərar və vətəndaş məsuliyyəti ilə bağlı da getməkdədir. Sosial şəbəkəyə cəmi bir neçə ay əvvəl daxil olan və o zamana qədər, deyək ki, müxalif düşüncəli olmayan bir insan, intensiv və çoxtərəfli məlumat axınının təsirilə; qısa müddətdə, əks-düşüncəli ola bilir və bu sürəc, heç onun özünün də xəbəri olmadan gedə bilir.

Digər tərəfdən də, dəyişən dünya və şərtlər, insanların xarakterini və qərarlarını dəyişkən və asılı edibdir, nəticədə, bu gün sevdiyinə, sabah nifrət edə bilən, yaxud da dünən böyük bir şövqlə evləndiyi şəxsdən, bu gün böyük nifrətlə ayrılan bir nəsil formalaşmaqdadır. İnsanlar, daima dəyişməyə, və qane olmamağa meyillidirlər, ona görə də siyasi qərar və seçimlərin də eyni cür dəyişikliyə uğraması, qaçılmaz bir vəziyyət almaqdadır. Bu da, bütün dünyada; ümumi bir dəyişim dalğasını və bu fonda da, ən cəlbedici görünən və hələki meydandakı ən yaxşı seçim olan-demokratiya anlayışına meylin sürətlənməsini şərtləndirir. Görünən budur ki, bəşəriyyət, ümumilikdə ciddi dəyişikliklərə möhtacdır, və bir nəfərin ya da bir qrupun hakimiyyətindən bezməyə başlayıbdır; azad olmaq və öz qərarını, özü vermək istəyir. Buna görə də, avtoritar və totalitar rejimlərin, “domino effekti” ilə bir-bir dağılması qaçılmazdır və ən azından dünyanın “mərkəzində”- elə bizim regionda və yaxın şərqdə, proseslərin, artıq başladığı, müşahidə edilməkdədir. Görünən budur ki, bütün dünya, bir gün nə vaxtsa “İmam Zaman düzəninə” keçəcəksə belə, məhz, indi yeganə ideal kimi görünən demokratik sistemi yoxlayıb bezdikdən sonra keçəcəkdir.

4)BEYNƏLXALQ SİYASİ DÜZƏNİN VƏ ANLAYIŞIN DƏYİŞİMİ Faktoru

Digər mühüm amil də, qlobal və regional balansın dəyişməkdə olması və yeni dünya nizamı quruculuğunun xüsusi fazaya keçməsidir. Beynəlxalq güclərin, geri qalan dünyanı, öz

aralarında daha sürətlə bölməyə çalışdığı və bu yolda bir-birilə xüsusi amansızlıqla yarışdığı və hibrid savaşların tüğyan etdiyi bir zamanda; gücün, haqqa olan üstünlük fərqi, daha da böyüməkdədir. Belə olduqda, təbii olaraq; xüsusi həssas regionda, və böyük və maraqlı zidd dövlətlərin ortasında yerləşən kiçik Azərbaycan üçün böyük risk və təhlükə perspektivi mövcuddur. Və daxildə baş verməkdə olan və baş verəcək proseslərin xarakterini də nəzərə alsaq, Azərbaycanın daxili vəziyyətinin və onun zatən kövrək və qəliz olan mövqeyinin daha da mürəkkəbləşəcəyi ehtimalı, olduqca yüksəkdir.





 
Sorğu

Sizcə Azərbaycana dost hansı ölkədir?
Türkiyə
İran
Rusiya
ABŞ
Pakistan
Bir başqa ölkə

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
İrəvanda anti-Putin HAYqırtılarının arxasında kim durur? - DETALLAR
Bu gün, 15:02
"Oğurluğa gedəndə yox e, vətəni qoruyanda yaralanmışam, NİYƏ SAHİB ÇIXMIRSINIZ?" - Çarəsiz QAZİ
Bu gün, 15:00
ABŞ-Yunanıstan yaxınlaşması: - Bu dəfə hədəfdə kimdir?
Bu gün, 14:54
MDB-nin son toplantısı və mühüm MESAJLAR – Putin nəyə işarə vurdu?
Bu gün, 13:26
Ermənistan tərəfindən ciddi və pozitiv addımlar atılmalıdır - Rəsmi Bakıdan ÇAĞIRIŞ
Bu gün, 13:16
Keçmiş nazir raketlərdən nə qədər “otkat” alıb?
Bu gün, 13:07
"Dedi, ana, POLAD HƏŞİMOV şəhid olub, onun qanın yerdə qoymamalıyam" - VİDEO
Bu gün, 13:03
Tarif Şurası işığın qiymətini QALDIRDI - aşağı qiyməti 1 qəpik, yuxarı isə 2 qəpik bahalaşıb
Bu gün, 13:01
Batumidə bina uçqununda günahlandırılan AZƏRBAYCANLI kimdir və indi o, haradadır?
Bu gün, 12:56
Saakaşvilinin hakimiyyətə gəlişi real görünür - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 12:47
1-ci sinif şagirdi koronavirusdan öldü - Bakıda ŞOK HADİSƏ
Bu gün, 12:44
Mingəçevirdə həyətdə çoxlu sayda insan skeletləri tapılıb
Bu gün, 12:43
"Pis sülh, yoxsa yaxşı müharibə": Bizim üçün hansı məqbuldur? - TƏHLİL
Bu gün, 12:41
Stoltenberqin xüsusi nümayəndəsi Tiflisə gəlir
Bu gün, 12:40
HHM bölmələrinin döyüş atışları keçirilir - VİDEO
Bu gün, 12:38
Milli Məclis Zəfər Günü ilə bağlı xüsusi iclas keçirəcək
Bu gün, 12:31
Göyçayda toy təşkilatçısı cərimələnib
Bu gün, 12:30
Livan İkinci Vətəndaş müharibəsi astanasında: - Beyrutda açılan atəş İranı necə silkələyəcək?
Bu gün, 12:28
Kəramət Böyükçölün səhhətində irəliləyiş var - AÇIQLAMA
Bu gün, 12:26
"Vətən müharibəsi zamanı rayonun 16 dinc sakini həlak olub" - Tərtərin icra başçısı
Bu gün, 12:23
ELMİRA SÜLEYMANOVA HƏR RESTORANI BƏYƏNMİRMIŞ... - Sabiq nazirdən sabiq ombudsmanla bağlı maraqlı paylaşım
Bu gün, 12:22
“Müstəlliyimizin bərpasını istəməyənlər az sonra onun maddi bəhrələrinə də yiyələndi...” - Ayaz Mütəllibov
Bu gün, 12:20
Ağstafada dələduzluq edən “falçı” saxlanılıb - FOTO
Bu gün, 12:15
Cənub küləyi əsəcək - Belə deyirlər...
Bu gün, 12:12
"Məktəbin zibillərini stadiona tökürlər..." - GİLEY
Bu gün, 12:10
Yaxın vaxtlarda Talış və Soquvuşana 500-ə yaxın ailə köçürüləcək - MÜJDƏ
Bu gün, 12:09
Arutyunyandan 200 milyonluq fırıldaq – Paşinyan QƏRAR VERƏCƏK
Bu gün, 11:59
Ermənistanla Azərbaycan arasında hansı razılıqlar var? - AÇIQLAMA
Bu gün, 11:56
Füzuli Hava Limanına beynəlxalq status verilib
Bu gün, 11:55
"Budoyanı və qrupunu Cəbrayılda qısa müddətdə məhv etdilər" - Gevorqyan
Bu gün, 11:53
“Müharibə dövründə Tərtərə 21 "Smerç" raketi atılıb” - İcra başçısı
Bu gün, 11:51
Niyə məşhurlar cəmiyyətə normal övlad bəxş edə bilmirlər? - Cinayətkar balalar...
Bu gün, 11:50
Azərbaycan və Ermənistanın XİN rəhbərlərinin görüşünün nəticələri - Kreml nə etmək istəyir?
Bu gün, 11:38
İcra başçısının Vətən müharibəsi barədə kobud səhv edən direktor arvadı İŞDƏN ÇIXARILDI
Bu gün, 11:36
Ermənistanda koronavirusdan gəbərənlərin sayı 5 754-ə çatıb
Bu gün, 11:32
“Saakaşvili azadlığa çıxması üçün ən azı 6 il həbsdə yatmalıdır...”
Bu gün, 11:27
Fəallığı artıran ERMƏNİ TERRORÇULARI: - "Cənablar, biz buna da hazır olmalıyıq"
Bu gün, 11:21
Tovuzda şəhidlərlə bağlı xoşagəlməz ifadələr işlədən şəxs həbs olunub - CƏZASI SƏRT OLMALIDIR!
Bu gün, 11:17
"Erməniləri Qafqaza xristian buferi yaratmaq üçün köçürdülər" - Danielyandan etiraf
Bu gün, 11:16
Deputatdan İrana MESAJ: - “İran nəticə çıxarmalıdır”
Bu gün, 11:12
“Atamın Cıdır düzündə adını yazdığı daşı ziyarətə gedəcəyik...”
Bu gün, 11:09
Hökuməti tənqid edən iranlı jurnalistə hücum olundu
Bu gün, 11:01
Rus Pravoslav Kilsəsi Ermənistan ərazisində yeparxiya qurdu - Yepiskop "İrəvan və Erməni" titulu daşıyacaq
Bu gün, 10:57
Qarabağdan atəş səsləri tək revanşistlərin işi deyil... - Rusiyanın kölgəsi görünür
Bu gün, 10:55
Gürcüstanda daha 5 076 nəfər COVID-19-a yoluxub, 44 nəfər ölüb
Bu gün, 10:54
“Terrorçuların təxribatları onu göstərir ki, sülh prosesi asan olmayacaq” - FAKT BUDUR!
Bu gün, 10:44
Erməni separatçıları əndazəni aşdı - antiterror əməliyyatları şərt oldu
Bu gün, 10:41
Yaponiya-Rusiya münasibətləri: - Gərginlik durmadan artır
Bu gün, 10:38
Qərb Saakaşvilini həbsxanada çürüdəcəkmi? - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 10:36
SOCAR Mübariz Mənsimovun Türkiyədəki əmlakına həbs qoydurub - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 10:34
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru