ONKOLOJİ XƏSTƏ ANANIN Harayı .....                     Abdin Fərzəliyev kollektivə .....                     "Nikol bu kursu davam etdirməyə məcburdur" .....                     Sumqayıt sakini polis şöbəsində vəfat edib .....                     5 milyon manatdan artıq dələduzluqda təqsirləndirilən şəxsə hökm oxundu .....                     Türkiyə-İsrail danışıqları: 11 ildən sonra ciddi irəliləyişlər əldə edilə bilər .....                     “İqtisadiyyat nazirinə istefa verməyi qadağan etmişəm" .....                     Amerikalı məmur “Böyük Ermənistan” və “Kürdüstan” xəritələri önündə şəkil çəkdirdi .....                     Keçmiş icra başçısı vəfat etdi .....                     “eManat”a .....                     Novxanıdakı məşhur istirahət mərkəzi .....                     Daha bir məktəbdə rüşvət QALMAQALI .....                     "Qazaxıstan olayları Azərbaycanın KTMT-yə qatılmamasının doğru olduğunu göstərdi...” .....                     Azad edilmiş ərazilərdə dislokasiya olunan hərbi hissələrin fəaliyyəti yoxlanılıb .....                     "Təsadüfi deyil ki, feministlər bəzən kimlərisə yoldan çıxarmaq istəyirlər" .....                     Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində barış mərhələsi başlayıb .....                     Bakı fransızları bu layihələrdən çıxartmalıdır .....                     “Elə yaxşı ki, Anna Akopyanın dəstəsində olan yazıq qadınlar real döyüşlərdə iştirak etmədilər...” .....                     21 yanvarda dollar neçəyə olacaq? .....                     Daha hansı başçılar üçün YOL GÖRÜNÜR... .....                     Qaradağda 20 Yanvarla bağlı tədbir keçirilib .....                     Azərbaycanda 1151 nəfər COVID-19-a yoluxub, .....                     Hökumət inflyasiyanı necə dayandıracaq? .....                     Abşeron rayonunda 9 gün əvvəl qadını qətlə yetirərək yol kənarına atan şəxslərdən biri saxlanılıb .....                     “Belə bir həssas dönəmdə Poroşenko kimi nüfuzlu siyasətçinin geri dönməsi təsadüfi deyil” .....                     "Bu oyunların və qarayaxmaların arxasında rayonda görülən işləri gözü götürməyənlər dayanır" .....                     Çingiz Hüseynzadə yenidən Atletika Federasiyasının prezidenti seçilib .....                     Fransız deputat Azərbaycanın müdafiəsinə qalxdı .....                     Ermənistanın eks-müdafiə naziri və digər hərbçilərin məhkəməsi başlayıb .....                     Güclü külək əsəcək, qar yağacaq, yollar buz bağlayacaq .....                     "Bakıya gəlməyə yol pulum yoxdur" .....                     Fransanın çoxsaylı problemlərindən qaçan Pekres “Müqəddəs Ana” rolunda .....                     YAP-çı Ramiz Göyüşovu şantaj etməkdə suçlanan jurnalist həbsdə aclığa başladı .....                     Ət niyə bahalaşdı və ya "pulu kreditə ödəyək, yoxsa cəriməyə"... .....                     Mərkəzi xəstəxanada ŞÜBHƏLİ TENDER MÜQAVİLƏLƏRİ .....                     20 Yanvar əlillərinə və şəhid ailələrinə birdəfəlik maddi yardım ödənilib .....                     “Anası qızımı qaçırıb, icra məmurları isə tədbir görmür” .....                     “Şuşaya ildə bir dəfə səfər edilməsinə dair qərara ağız büzmək düzgün deyil” .....                     Pyotrun Avropaya açdığı pəncərə bağlana bilər: .....                     “Atəşgah”ın sədr müavini .....                 

Yunus DÜRÜST
Tarix: 20-01-2021, 08:43 | Çap et
Yunus DÜRÜST
Gələcəyi proqnozlaşdırmağın 4 amili

Bir filosof olaraq, hesab edirəm ki, istər lokal, istərsə də, qlobal olaraq ictimai-siyasi durumu çözmək üçün nəzərə alınması gərəkən 4 həlledici faktor var. Gələcəyi proqnozlaşdırmaq və hadisələri analiz etmək üçün bu təsirləndiricilərin hər birini hesaba qatmaq lazımdır.

Bu 4 kritik faktor, aşağıdakılardır:

1)SOSİAL ŞƏBƏKƏNİN POTENSİALI Faktoru

Sosial şəbəkə, “təpkilərin cəmlənməsini” və ya “bir nöqtəyə vurmasını”, çox effektiv şəkildə təmin edir və bunu, əslində real həyatdan çox daha tez və rahat edə bilir. Yəni, bəzilərinin zənn etdiyinin əksinə, əslində “sosial şəbəkə mitinqləri”, real mitinqlərdən daha az təsirli və daha az önəmli deyildir. Və məsələ də budur ki, sosial şəbəkədəki “mitinq”, çox daha asan, praktik və effektivdir. Çünki əvvəla, burda, məlumatın yayılma intensivliyi və radiusu çox daha yüksəkdir. İkincisi, realdakı mitinq meydanın məhdud çərçivəsinin olması müqabilində, virtual meydan, “sonsuz” və “nəhayətsizdir” və “bütün əhalini tuta bilir”. Üçüncüsü də, “kütlə effektinin” təsir potensialı, çox daha güclüdür, yəni internetdə insanlar, ictimai təpkini daha tez və daha çox hiss edə bildikləri üçün daha çox da təsirə düşə bilirlər.

Sosial media, eynilə, dərya kimidir və orda böyük bir dalğanın qopması, sadəcə olaraq “küləyə”, yəni anlıq bir şok hadisəyə bağlıdır. Azərbaycan cəmiyyəti kimi daha emosional cəmiyyətlərdə, bu cür anlıq küləklər, daha tez effekt verir. Odur ki, zatən “kütlə psixologiyası”nın basqın olduğu sosial şəbəkələrdə; narazı, və ərəb toplumlarına bənzər dərəcədə emosional və nisbətən zəkasız bir cəmiyyətdən; hər an, hər şey gözləmək lazımdır. Bu cür toplumlar, gec ayılsa da necə deyərlər, “çox pis” ayılırlar, və hərəkət və özünə nəzarət trayektoriyaları, sabit və proqnozlaşdırılan olmur. Xüsusən də meydanda aşkar və ümumi bir liderin olmadığı şəraitdə, toplumun hərəkətlərini daha çox məhz spontanlıq və təsadüf müəyyən edəcəyi üçün, baş verəcək etiraz dalğalarının son ucunun haraya varacağını kəsdirmək də çox qəlizdir. Beləliklə də cəmi 2-3 ay sonra, indi heç kəsin proqnozlaşdırmadığı hadisələr baş verə biləcəyi kimi, heç kəsin də proqnozlaşdıra bilmədiyi bir şəxsi, ictimai dalğa, qatıb önünə, lider kimi apara bilər.

2)TEMP və TENDENSİYA Faktoru

Təkcə elə Azərbaycanda, son 2 ildə baş verən hadisə və dəyişikliklər, öncəki 10 il ərzində baş verməyəcək qədər çox və ardıcıl olubdur; İctimai reaksiyaya tuş gələn gündəm mövzularının sayı, və narazılığın, getdikcə daha yuxarı instansiyalara doğru yönəlməsi; dəyişilən və əvəzlənən məmurların, xüsusilə də yüksək ranqli məmurların sayı; eyni zamanda, həbs edilən və ya sıradan çıxarılan yüksək vəzifəli məmurların sayı; prezidentin, müxalifət əleyhinə verdiyi bəyənatların sayı və kəskinliyi; birbaşa olaraq ictimai rəy nəticəsində dəyişən qərarlar (məsələn, karantinin yumşadılması və ya bəzi məmurların istefaya göndərilməsi); bunlar,

özlüyündə, ciddi göstəricilərdir. Son 2 ilə qədər, “səhra” və ya ən yaxşı halda “yarımsəhra” vəziyyətində olan siyasi gündəm, indi artıq, “yaşıllığa çevrilmişdir” və bu durum, silsiləylə artmaqdadır. Hadisələrin inkişaf tempinin çoxalmasını şərtləndirən ən mühüm faktor, elə sosial şəbəkələrin və internetin, artıq, insanların “evinə” çevrilməsi və “doğmalaşması” amilidir.

3)QLOBAL DƏYİŞİKLİKLƏR Faktoru

Məşhur ifadə ilə desək, "Dəyişməyən tək şey, dəyişimdir".

Elm və texnikanın inkişafı, prinsipcə; ümumi zəka səviyyəsinin gəldiyi son nöqtənin məhsuludur. Bu ümumi nəticədən hər kəs faydalanmış olur, yəni məsələn internet resurslarını və kompüter texnologiyalarını yaradan alimlər, avtomatik olaraq bu nailiyyətləri, ümumi bəşəriyyət xidmətinə sunmuş olurlar və bu imkan, nəticə etibarilə, ən zəkasız insanın da “özününkünə” çevrilmiş olur. Buna görə də, belə demək olar ki, indiki-qloballaşma və informasiya çağında, hadisələrin inkişaf tempi, insanları qabaqlamaqdadır. Avtomatlaşma və suni intellekt şəraitində, artıq, bir insanın özünün düşünməsinə belə, bəzən ehtiyac qalmır və hətta verə biləcəyindən daha yaxşı qərarları, başqa vasitələr verir. Ən vacib informasiyanı əldə etmək üçün belə, sadəcə bir düyməyə basmaq, yetərli olur, yaxud da 7 yaşlı bir uşaq, mahiyyətini heç anlamadığı smartfonun bir çox funksiyalarından məharətlə istifadə edə bilir.

Dolayısıyla da eyni proses və temp, əslində bütün sahələrdə və o cümlədən siyasi qərar və vətəndaş məsuliyyəti ilə bağlı da getməkdədir. Sosial şəbəkəyə cəmi bir neçə ay əvvəl daxil olan və o zamana qədər, deyək ki, müxalif düşüncəli olmayan bir insan, intensiv və çoxtərəfli məlumat axınının təsirilə; qısa müddətdə, əks-düşüncəli ola bilir və bu sürəc, heç onun özünün də xəbəri olmadan gedə bilir.

Digər tərəfdən də, dəyişən dünya və şərtlər, insanların xarakterini və qərarlarını dəyişkən və asılı edibdir, nəticədə, bu gün sevdiyinə, sabah nifrət edə bilən, yaxud da dünən böyük bir şövqlə evləndiyi şəxsdən, bu gün böyük nifrətlə ayrılan bir nəsil formalaşmaqdadır. İnsanlar, daima dəyişməyə, və qane olmamağa meyillidirlər, ona görə də siyasi qərar və seçimlərin də eyni cür dəyişikliyə uğraması, qaçılmaz bir vəziyyət almaqdadır. Bu da, bütün dünyada; ümumi bir dəyişim dalğasını və bu fonda da, ən cəlbedici görünən və hələki meydandakı ən yaxşı seçim olan-demokratiya anlayışına meylin sürətlənməsini şərtləndirir. Görünən budur ki, bəşəriyyət, ümumilikdə ciddi dəyişikliklərə möhtacdır, və bir nəfərin ya da bir qrupun hakimiyyətindən bezməyə başlayıbdır; azad olmaq və öz qərarını, özü vermək istəyir. Buna görə də, avtoritar və totalitar rejimlərin, “domino effekti” ilə bir-bir dağılması qaçılmazdır və ən azından dünyanın “mərkəzində”- elə bizim regionda və yaxın şərqdə, proseslərin, artıq başladığı, müşahidə edilməkdədir. Görünən budur ki, bütün dünya, bir gün nə vaxtsa “İmam Zaman düzəninə” keçəcəksə belə, məhz, indi yeganə ideal kimi görünən demokratik sistemi yoxlayıb bezdikdən sonra keçəcəkdir.

4)BEYNƏLXALQ SİYASİ DÜZƏNİN VƏ ANLAYIŞIN DƏYİŞİMİ Faktoru

Digər mühüm amil də, qlobal və regional balansın dəyişməkdə olması və yeni dünya nizamı quruculuğunun xüsusi fazaya keçməsidir. Beynəlxalq güclərin, geri qalan dünyanı, öz

aralarında daha sürətlə bölməyə çalışdığı və bu yolda bir-birilə xüsusi amansızlıqla yarışdığı və hibrid savaşların tüğyan etdiyi bir zamanda; gücün, haqqa olan üstünlük fərqi, daha da böyüməkdədir. Belə olduqda, təbii olaraq; xüsusi həssas regionda, və böyük və maraqlı zidd dövlətlərin ortasında yerləşən kiçik Azərbaycan üçün böyük risk və təhlükə perspektivi mövcuddur. Və daxildə baş verməkdə olan və baş verəcək proseslərin xarakterini də nəzərə alsaq, Azərbaycanın daxili vəziyyətinin və onun zatən kövrək və qəliz olan mövqeyinin daha da mürəkkəbləşəcəyi ehtimalı, olduqca yüksəkdir.





 
Sorğu

Sizcə Azərbaycana dost hansı ölkədir?
Türkiyə
İran
Rusiya
ABŞ
Pakistan
Bir başqa ölkə

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
ONKOLOJİ XƏSTƏ ANANIN Harayı - VİDEO
Bu gün, 18:13
Abdin Fərzəliyev kollektivə təqdim edildi
Bu gün, 18:08
"Nikol bu kursu davam etdirməyə məcburdur" - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 18:06
Sumqayıt sakini polis şöbəsində vəfat edib - AÇIQLAMA
Bu gün, 18:05
5 milyon manatdan artıq dələduzluqda təqsirləndirilən şəxsə hökm oxundu
Bu gün, 18:03
Türkiyə-İsrail danışıqları: 11 ildən sonra ciddi irəliləyişlər əldə edilə bilər - İNCƏLƏMƏ...
Bu gün, 18:00
“İqtisadiyyat nazirinə istefa verməyi qadağan etmişəm" - Nikol Paşinyan
Bu gün, 17:56
Amerikalı məmur “Böyük Ermənistan” və “Kürdüstan” xəritələri önündə şəkil çəkdirdi - BU DA BU...
Bu gün, 17:55
Keçmiş icra başçısı vəfat etdi
Bu gün, 17:48
“eManat”a - YENİ TƏYİNAT
Bu gün, 17:33
Novxanıdakı məşhur istirahət mərkəzi FANTASTİK qiymətə satılır
Bu gün, 17:28
Daha bir məktəbdə rüşvət QALMAQALI – Direktorla müəllimin SƏSYAZISINDA nələr var?
Bu gün, 17:23
"Qazaxıstan olayları Azərbaycanın KTMT-yə qatılmamasının doğru olduğunu göstərdi...” - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 17:19
Azad edilmiş ərazilərdə dislokasiya olunan hərbi hissələrin fəaliyyəti yoxlanılıb
Bu gün, 17:17
"Təsadüfi deyil ki, feministlər bəzən kimlərisə yoldan çıxarmaq istəyirlər" - deputat
Bu gün, 17:15
Türkiyə-Ermənistan münasibətlərində barış mərhələsi başlayıb - Professor
Bu gün, 17:12
Bakı fransızları bu layihələrdən çıxartmalıdır - ÇAĞIRIŞ
Bu gün, 17:07
“Elə yaxşı ki, Anna Akopyanın dəstəsində olan yazıq qadınlar real döyüşlərdə iştirak etmədilər...”
Bu gün, 16:59
21 yanvarda dollar neçəyə olacaq?
Bu gün, 16:56
Daha hansı başçılar üçün YOL GÖRÜNÜR... - İDDİA
Bu gün, 16:46
Qaradağda 20 Yanvarla bağlı tədbir keçirilib
Bu gün, 16:37
Azərbaycanda 1151 nəfər COVID-19-a yoluxub, 9 nəfər vəfat edib
Bu gün, 16:35
Hökumət inflyasiyanı necə dayandıracaq? - Deputat və iqtisadçı problemə fərqli yanaşır
Bu gün, 16:29
Abşeron rayonunda 9 gün əvvəl qadını qətlə yetirərək yol kənarına atan şəxslərdən biri saxlanılıb - VİDEO
Bu gün, 16:24
“Belə bir həssas dönəmdə Poroşenko kimi nüfuzlu siyasətçinin geri dönməsi təsadüfi deyil” - AÇIQLAMA
Bu gün, 16:14
"Bu oyunların və qarayaxmaların arxasında rayonda görülən işləri gözü götürməyənlər dayanır" - REAKSİYA
Bu gün, 16:09
Çingiz Hüseynzadə yenidən Atletika Federasiyasının prezidenti seçilib
Bu gün, 16:00
Fransız deputat Azərbaycanın müdafiəsinə qalxdı - AÇIQLAMA
Bu gün, 15:58
Ermənistanın eks-müdafiə naziri və digər hərbçilərin məhkəməsi başlayıb
Bu gün, 15:55
Güclü külək əsəcək, qar yağacaq, yollar buz bağlayacaq - XƏBƏRDARLIQ
Bu gün, 15:49
"Bakıya gəlməyə yol pulum yoxdur" - ANANIN FƏRYADI
Bu gün, 15:47
Fransanın çoxsaylı problemlərindən qaçan Pekres “Müqəddəs Ana” rolunda - ŞƏRH
Bu gün, 15:45
YAP-çı Ramiz Göyüşovu şantaj etməkdə suçlanan jurnalist həbsdə aclığa başladı
Bu gün, 15:44
Ət niyə bahalaşdı və ya "pulu kreditə ödəyək, yoxsa cəriməyə"... - AKTUAL
Bu gün, 15:41
Mərkəzi xəstəxanada ŞÜBHƏLİ TENDER MÜQAVİLƏLƏRİ - İLGİNC
Bu gün, 15:39
20 Yanvar əlillərinə və şəhid ailələrinə birdəfəlik maddi yardım ödənilib - Diqqət!
Bu gün, 15:33
“Anası qızımı qaçırıb, icra məmurları isə tədbir görmür” - Ata şikayətçidir
Bu gün, 15:32
“Şuşaya ildə bir dəfə səfər edilməsinə dair qərara ağız büzmək düzgün deyil” – Elman Nəsirov
Bu gün, 15:27
Pyotrun Avropaya açdığı pəncərə bağlana bilər: - Rusiya 3 cəbhədə vuruşmağa qadir deyil
Bu gün, 15:24
“Atəşgah”ın sədr müavini - VƏZİFƏSİNDƏN AYRILDI
Bu gün, 15:14
Rusiya Ukraynaya genişmiqyaslı hərbi müdaxilə edəcəkmi? - İNCƏLƏMƏ...
Bu gün, 15:05
Nigeriyadan 6 futbolçunu Bakıya gətirib başlarına oyun açdılar - ŞOK FAKTLAR
Bu gün, 15:02
Göyçay Rayon Polis Şöbəsində 20 Yanvar faciəsi ilə əlaqədar anım tədbiri keçirilib
Bu gün, 14:57
Milli Məclis Fransa XİN başçısının Azərbaycan Prezidentindən üzr istəməsini tələb edir
Bu gün, 14:56
"Gizirin ayaqlarına baxın, GÖRÜN NƏ GÜNƏ QOYUBLAR, İNDİ DƏ GƏTİRİB ATIBLAR ÜSTÜMƏ" - Ananın FƏRYADI
Bu gün, 14:00
“Bütün dünyaya nümayiş etdirməliyik ki, Arsax var və özümüz taleyimizin ağasıyıq" - Babayan SƏRSƏMLƏDİ
Bu gün, 13:26
Dolların bahalaşması təxirə düşdü: - Dünyada baş verənlər manatı möhkəmləndirir...
Bu gün, 13:24
Rusiya və Ukrayna qarşıdurmasında GERİ ADDIMI kim atacaq? - “Hər iki tərəf sürətlə silahlanır”
Bu gün, 13:22
Bəzi yerlərdə qar yağacağı gözlənilir - Belə deyirlər...
Bu gün, 13:19
İrəvan ərazi bütövlüyümüzü tanımasa, Bakı Göyçə və Zəngəzuru... - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 13:17
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru