“Lotos”un rəhbəri Araz Rəhimov 500 min dollarlıq ittihama cavab verdi .....                     “Formula 1” SOCAR Azərbaycan Qran-prisinin favoritləri .....                     Cavanşir Feyziyevə qarşı Vergilər Nazirliyi cinayət işi aça bilərmi? .....                     Səfər Mehdiyev Gömrük Komitəsində "NEHRƏM KLANI" FORMALAŞDIRIB .....                     Bakıda yeniyetmənin pulunu ve telefonunu əlindən aldılar .....                     Özünü 7-ci mərtəbədən atan 22 yaşlı nişanlı qızın intiharı ilə bağlı .....                     Qar uçqununa düşərək həlak olan hərbçi dəfn olunur .....                     Prezident İlham Əliyev Pekində daha iki şirkət rəhbəri ilə görüşüb .....                     Qazaxıstan fondu "Azərbaycan Beynəlxalq Bankı"nın hesabına əldə etdiyi dövlət istiqrazlarının bir qismini satıb .....                     Azərbaycanlılar ermənilərə görə həbs edildi .....                     Sumqayıtda keçmiş məhkum qətlə yetirildi .....                     AQTA Bakıda restoranda araşdırma aparıb, .....                     DİM qabiliyyət imtahanlarının şərtlərində dəyişiklər edib .....                     Neftçilәr Xәstәxanasına yeni baş direktor təyin olundu .....                     Suriyadan Qarabağa uzanan QORXUNC TƏHLÜKƏ: .....                     Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 49 nəfər saxlanılıb .....                     “Quska”nın məhkəməsində ilginc ifadələr, .....                     Bakıda məşhur geyim mağazasından AZƏRBAYCANA qarşı təxribat .....                     Baş redaktor Prezidentə müraciət etdi .....                     Biləsuvarda 20 yaşlı oğlan özünü asıb .....                     Düşmən Ağdamda uşaqları HƏDƏFƏ ALDI: .....                     ASALA-nın davamçısı: Ermənilərin yeni terrorçu dəstəsi .....                     İranda bayraqlar yandırıldı, mesaj verildi .....                     “Neftqaztikinti” Tresti ilə bağlı yeni iddialar... .....                     Azərbaycanda daha iki Əmlak Xidmətləri Məkanı açılacaq .....                     Müharibə veteranlarına birdəfəlik maddi yardımın verilməsi mayın 5-ə qədər yekunlaşacaq .....                     Milli Məclisdə təmsil olunan partiyalardan biri illik gəlirini açıqlayıb .....                     Sumqayıtda küçədən meyit tapılıb .....                     Eldar Mahmudovun himayəsində pardaxlanan biznes... .....                     Lənkəranda it dişləyən şəxslərlə bağlı .....                     “737 MAX” təyyarələrinin uçuşlarına qadağalar “Boeing”ə 1 mlrd. dollara başa gələcək .....                     CHP-nin təşkilat rəhbəri öldürüldü .....                     Tərtərdə görkəmli oftalmoloq alim, akademik Zərifə xanım Əliyevanın xatirəsi anıldı .....                     Hesablama Palatasında kollegiya iclası keçirilib .....                     Prezident İlham Əliyev Lüksemburqun Böyük Hersoqu Anriyə .....                     "100 manat borca görə bütün qışı soyuqda qaldıq..." .....                     «Dədə-babadan bura örüş yeri olub» .....                     Səlim Müslümovun qohumu şikayətləri qulaqardına vurur... .....                     Alçanın kiloqramı 100 dollara satılır .....                     Bu il bazarda ərik “od tutub yanacaq” .....                 

Vüqar ZİFƏROĞLU
Tarix: 6-01-2018, 12:51 | Çap et
Vüqar ZİFƏROĞLU
İranda “ərəb baharı”?

İranda baş verən son etiraz aksiyaları ilə bağlı müxtəlif fikir və rəylər səsləndirilməkdədir. Görünən odur ki, 10 gündən artıqdır ki, davam edən proseslər heç də göründüyü qədər sadə deyil və olanlar iqtisadi narazılığın fonunda həm daxili, həm də xarici faktorlarla pərçimlənmiş ciddi siyasi hesablaşmanın konturlarını ortaya qoymaqdadır.

İlk nöbədə vurğulamalıyıq ki, baş verənərin birmənalı şəkildə yalnız xarici amillərlə əlaqələndirilməsini doğru hesab etmirik və burada daxili faktorlar da son dərəcə ciddi əhəmiyyət daşımaqdadır.

Hal-hazırda baş verənlər ilk növbədə İran daxilində islahatçılarla mühafizəkarlar arasında gedən siyasi mübarizənin təcəssümüdür. Diqqət edin, bu aksiyalar Məşhəddən başladı. Məşhəddəki etirazların 2017-ci il prezident seçkilərində Ruhaninin əsas rəqibi olmuş Məşhəd İmam Rza ziyarətgahının rəhbəri Rəisinin və tərəfdarlarının təşkil etdiyi barədə yayılan xəbərlər nəzərdən qaçmamalıdır. Sonrakı gün isə əsas şəhərlərə, o cümlədən dini mərkəz olan Quma da yayıldı. Bu, çox maraqlı və ciddi məqamdır. Ümumiyyətlə ilk olaraq aksiyaya çağırış edənlərin mühafizəkar qanada yaxınlığı ilə seçilən şəxslər olması çox incə nüansdır. Aksiyaların ilk günlərdə sırf iqtidara, yəni Həsən Ruhaninin idarəetmə aparatına yönəlik çağırışların səslənməsi və sonra bunun əks tərəfə - Xamneyi və bütünlükdə İranın ali ruhani sisteminin əleyhinə çevrilməsi də az şey ifadə etmir. Yəni əslində bütün bunlar onu göstərirdi ki, aksiyalar əslində İranın daxilindəki siyasi qüvvələrin siyasi toqquşmasının nəticəsidir. Təbii ki, burada iqtisadi faktorlar var. Amma bunlara rəvac verən məqamlar siyasi qütbləşmədə iştirak edən qüvvələrdir.

Təbii ki, regionda marağı olan xarici qüvvələrin də hər biri baş verən proseslərdən yararlanmağa çalışırlar. Məsələn, Əhvaz bölgəsində ərəblərin aktiv şəkildə aksiyaya qoşulmasının səbəbi eyni zamanda xarici faktorların baş verən proseslərdən yararlanmağa meyilli olmasından irəli gəlir. Bilirsiniz ki, Səudiyyə Ərəbistanı hal-hazırda İranla çox ciddi siyasi münaqişədədir və Əhvazın ərəb əşirətərinə dəstək verməkdədir. Və ya Bəlucistanın aktiv şəkildə baş verən etirazlarda iştirakının özü də əslində az şey ifadə etmir.

Proseslərdə Güney Azərbaycanla bağlı məqamlara da diqqət çəkmək istərdim. Zəncan istisna olmaqla Güney Azərbaycandan bu aksiyalara ciddi dəstək gəlmədi. Bunun özü çox maraqlı məqamdır. Güney Azərbaycandakı soydaşlarımız bizim bir çoxlarımızdan daha yaxşı anlayırlar ki, baş verənlər əslində, ölkədəki siyasi oyunların təzahürüdür. Burada başqa ciddi məqam etirazların start götürdüyü şəhərlərdə bəzi qüvvələrin ortaya atdıqları şüarlar - əslində həm də hədəflərdir. Şüarlara diqqət edək: “Rza şah ruhun şad olsun”; “İranın şahı yoxdur, hesab kitabı da yoxdur” və “Biz ariyayiyik (ari irqi), ərəbləri istəmirik”. Təbii ki, bu kimi şüarlar güneydə gedən milli hərəkatın hədəfləri ilə bir deyil, əksinə tam ziddiyyət təşkil etməkdədir. Burada həm də o nəticəni çıxarmaq olar ki, əslində daxili siyasi hesablaşma kimi başlanan bu aksiyalar, nəticə etibarı ilə Qərbin də dəstəyi ilə, çoxdandır ki, İranın daxilində revanşa nail olmağa çalışan monarxist-pəhləviçilərin aktivləşməsinə təkan verə bilər. Sirr deyil ki, Qərb Pəhləvi davamçılarına hər zaman aşkar dəstək verib.

O zaman niyə məhz Zəncan proseslərdə daha aktiv oldu sualının isə cavabı var. Zəncanın Ərdəbil, Urmiyə yaxud Təbrizdən fərqi ondan ibarətdir ki, bu bölgə hər zaman mühafizəkar baxışları ilə seçilən Güney Azərbaycan şəhəri olub. Bu şəhərdə ali dini ruhani sistemə bağlılıq daha çoxdur. Diqqət edin, Zəncanda hökumət tərəfdarlarının da nümayişi keçirildi.

Vurğulamalıyıq ki, faktiki olaraq İranda baş verən prosesləri birmənalı şəkildə xarici faktorlarla əlaqələndirmək, burda yalnız “Amerikanın, İsrailin və ya Səudiyyənin barmağının olduğunu” iddia etmək tamamilə yanlış olardı. Sadəcə olaraq bu qüvvələr, baş verənlərdən maksimal dərəcədə yararlanmaq niyyətindədirlər və proseslərin öz axarından çıxaraq daha kəskin və münaqişəli hal almasında maraqlıdırlar.

İslam İnqilabi Keşikçiləri Korpusu – SEPAH-ın komandiri Məhəmməd Cəfərinin aksiyaların qızışdırılmasında vaxtilə siyasi hakimiyyətdə olan şəxslərin rolunun olmasına dair bəyanatını və əslində bununla da Əhmədinejata və tərəfdarlarına vurğu etməsini də nəzərə alarsaq, yekun olaraq deyə bilərik ki, baş verənlərdə ilk əvvəl önəmli olan daxili faktorlar olub. Yəni, bu iğtişaşlar ölkə daxilində ali ruhani sistemlə mövcud siyasi iqtidar arasında olan proseslərin təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin təbii ki, xarici faktorları da burada öz rolunu oynamaqdadır.

Hazırda İranda “ərəb baharı” başlatmaq istəyənlərin öz hesablarında nə dərəcədə dəqiq olacaqlar, bunun ididən söyləmək çətindir. Təbii ki, bütün bu olanlar İranda hakimiyyətin siyasi dəyişikliyinə səbəb olmayacaq. Təəssüf ki, bu cür etirazlar İran rejiminin sarsılmasını deyil, əksinə daha da radikallaşaraq “islam inqilabı modeli” ayarlarına geri dönməsinə səbəb olmaqdadır. Lakin bütün bu olanlar heç şübhəsiz ki, bütün Yaxın Şərqə öz təsirini göstərəcək.





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
“Lotos”un rəhbəri Araz Rəhimov 500 min dollarlıq ittihama cavab verdi - AÇIQLAMA
Bu gün, 12:08
“Formula 1” SOCAR Azərbaycan Qran-prisinin favoritləri - TƏHLİL
Bu gün, 12:04
Cavanşir Feyziyevə qarşı Vergilər Nazirliyi cinayət işi aça bilərmi? - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 12:02
Səfər Mehdiyev Gömrük Komitəsində "NEHRƏM KLANI" FORMALAŞDIRIB - DGK sədri ən mühüm və gəlirli postları həmyerlilərinə həvalə edib
Bu gün, 11:59
Nazirlik xalq artistini aldatdı - Rəzalət
Bu gün, 11:56
Bakıda yeniyetmənin pulunu ve telefonunu əlindən aldılar
Bu gün, 11:44
Özünü 7-ci mərtəbədən atan 22 yaşlı nişanlı qızın intiharı ilə bağlı YENİ XƏBƏR
Bu gün, 11:42
Qar uçqununa düşərək həlak olan hərbçi dəfn olunur
Bu gün, 11:34
Prezident İlham Əliyev Pekində daha iki şirkət rəhbəri ilə görüşüb
Bu gün, 11:33
Maral Tahirqızının “Maral” rəfiqələrinə görə TƏHQİR ETDİLƏR
Bu gün, 11:31
Qazaxıstan fondu "Azərbaycan Beynəlxalq Bankı"nın hesabına əldə etdiyi dövlət istiqrazlarının bir qismini satıb
Bu gün, 11:28
Azərbaycanlılar ermənilərə görə həbs edildi - FOTO
Bu gün, 11:25
Sumqayıtda keçmiş məhkum qətlə yetirildi
Bu gün, 11:23
AQTA Bakıda restoranda araşdırma aparıb, qanunsuzluqlar aşkarlanıb
Bu gün, 11:19
DİM qabiliyyət imtahanlarının şərtlərində dəyişiklər edib
Bu gün, 11:16
Neftçilәr Xәstәxanasına yeni baş direktor təyin olundu
Bu gün, 11:15
“Sevda ilə anası o kişinin marketində işləyib” - QALMAQAL
Bu gün, 11:11
Suriyadan Qarabağa uzanan QORXUNC TƏHLÜKƏ: - böyük dövlətlərin ÇİRKİN PLANININ DETALLARI
Bu gün, 11:07
“Zelenski ilə söhbətlərimiz olub, amma atama söz vermişəm ki, siyasətə qatılmayacağam” - Bəhram Bağırzadə
Bu gün, 11:05
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 49 nəfər saxlanılıb
Bu gün, 11:03
“Quska”nın məhkəməsində ilginc ifadələr, milyonluq ittihamlar
Bu gün, 11:01
Bakıda məşhur geyim mağazasından AZƏRBAYCANA qarşı təxribat - VİDEO
Bu gün, 10:59
Baş redaktor Prezidentə müraciət etdi – Övladı ilə bağlı
Bu gün, 10:57
Biləsuvarda 20 yaşlı oğlan özünü asıb
Bu gün, 10:55
Düşmən Ağdamda uşaqları HƏDƏFƏ ALDI: - 13 yaşlı qız... - FOTO
Bu gün, 10:54
ASALA-nın davamçısı: Ermənilərin yeni terrorçu dəstəsi - FOTO
Bu gün, 10:50
İranda bayraqlar yandırıldı, mesaj verildi - VİDEO
Bu gün, 10:47
“Neftqaztikinti” Tresti ilə bağlı yeni iddialar... - Mirkasım Abasov bu neçə illərdə onu himayəsində saxlayardımı?
Bu gün, 10:45
Azərbaycanda daha iki Əmlak Xidmətləri Məkanı açılacaq
Bu gün, 10:36
Müharibə veteranlarına birdəfəlik maddi yardımın verilməsi mayın 5-ə qədər yekunlaşacaq
Bu gün, 10:33
Milli Məclisdə təmsil olunan partiyalardan biri illik gəlirini açıqlayıb
Bu gün, 10:31
Sumqayıtda küçədən meyit tapılıb
Bu gün, 10:28
Eldar Mahmudovun himayəsində pardaxlanan biznes... - İDDİA
Bu gün, 10:25
Lənkəranda it dişləyən şəxslərlə bağlı SON XƏBƏR
Bu gün, 10:19
“737 MAX” təyyarələrinin uçuşlarına qadağalar “Boeing”ə 1 mlrd. dollara başa gələcək
Bu gün, 10:16
CHP-nin təşkilat rəhbəri öldürüldü
Bu gün, 10:15
Tərtərdə görkəmli oftalmoloq alim, akademik Zərifə xanım Əliyevanın xatirəsi anıldı
Bu gün, 10:10
Afəti Rusiyada pul yağışına tutdular - VİDEO
Bu gün, 10:08
Hesablama Palatasında kollegiya iclası keçirilib
Bu gün, 10:04
Prezident İlham Əliyev Lüksemburqun Böyük Hersoqu Anriyə başsağlığı verib
Bu gün, 09:58
Tolik Sevdanın ögey atasını BİABIR ELƏDİ: - "ÜZÜNƏ TÜPÜRƏRƏM"
Bu gün, 09:57
"100 manat borca görə bütün qışı soyuqda qaldıq..." - GİLEY
Bu gün, 09:55
«Dədə-babadan bura örüş yeri olub» - İmişlidə NARAZILIQ
Bu gün, 09:52
Səlim Müslümovun qohumu şikayətləri qulaqardına vurur... - "Getdilər, sonradan bildirdilər ki..."
Bu gün, 09:50
Alçanın kiloqramı 100 dollara satılır - İranda
Bu gün, 09:46
Bu il bazarda ərik “od tutub yanacaq” - Yağıntılar fermerlərə ZİYAN VURUB
Bu gün, 09:44
Ceyhun Bayramovun kadrı barədə iddialar... - VİDEO
Bu gün, 09:42
Hərbi Hava Qüvvələrinin aviasiya bazasının yeni komanda məntəqəsinin açılışı olub
Bu gün, 09:38
Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
Bu gün, 09:37
Ağcabədidə başçı şikayət dinləmir... - GİLEY
Bu gün, 09:36
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru