Ağstafada azyaşlı yanıb .....                     Azərbaycanda bu torpaqları təmizləmək üçün 15 milyard ABŞ dolları lazımdır .....                     Dərmanların qiymətlərində fərqi kim yaradır? .....                     Gürcüstanda azərbaycanlı qızı qaçıran gənc saxlanılıb .....                     Avropa Məhkəməsi niyə İrəvanın yanında yer aldı? .....                     Neftin bahalaşması davam edir .....                     Xəzər dənizinə tökülən çay bağlana bilər .....                     İşğalçı Ermənistan da daxil, regionda böyük sülhün tək formulu bəlli .....                     Erkin Qədirlinin 9 rəqibi MSK-YA ŞİKAYƏT ETDİ… .....                     Hindistan Ərdoğanı qınadı .....                     Sumqayıt sakini bıçaqlanıb .....                     “Mən uşaqları avtomobilimə mindirmirəm” .....                     Avstriya istehsalı olan silahı Gülər Əhmədovanın oğlu haradan alıb? .....                     Çindən Türkiyəyə təxliyə edilən vətəndaşlarımız xəstəxanadan buraxılıblar .....                     Rusiyanın Dövlət Muzeyi Qarabağı ayrıca “dövlət” kimi təqdim edir .....                     Paşinyanın qorxulu röyası çin olur .....                     Gəncədə sərxoş sürücü eyni vaxtda üç qəza törətdi, .....                     Rəqsanə ərinə müraciət etdi .....                     Vilayət Eyvazov baş mühəndisi rəis təyin etdi .....                     Bakda kütləvi İNTİHAR CƏHDİ .....                     "Şikayətimə məhəl qoyan yoxdur" .....                     Bura səhiyyə ocağıdır, yoxsa?.. .....                     Azərbaycanda onlayn narkotik satan şəbəkə ilə bağlı ilginc təfərrüatlar .....                     Əli Həsənovun şirkətlərinin siyahısı... .....                     “Birinci rübdə ÜDM-in onda iki və ya onda üç faizinədək zərər çəkə biləcəyimizi düşünürük” .....                     Mühacir işinə görə həbs edilmiş mərkəz rəhbəri bir azərbaycanlının ifadəsi əsasında saxlanıbmış .....                     Vüqar Səfərlinin milyonluq maxinasiyaları… .....                     Ağcabədidə deputatlığa namizədi ölümlə hədələdilər .....                     Rafil Hüseynov kimi himayə edir? .....                     Cəbhə xəttində erməni təxribatı davam edir .....                     Qarabağda erməni əsgəri öldü .....                     "Hamı bizim ətrafımızda birləşib, hamı dövlətin, Prezidentin yanındadır" .....                     Ölkənin iki tanınmış şəxsi komada .....                     47 saylı seçki dairəsində nə baş verib? .....                     “Təkrar seçkilərin vaxtını prezident müəyyən edəcək” .....                     Pozuntulara yol verən 130-dan çox bələdiyyə sədrinin işi məhkəmələrə göndərilib .....                     Qubada DƏHŞƏT: .....                     Bakıda gecə klubuna gedən 35 yaşlı şəxsi mühafizəçi döydü .....                     Korrupsiya ilə bağlı 497 vəzifəli şəxs barəsində 310 cinayət işi məhkəmələrə göndərilib .....                     Azercell təcrübəsini SABAH qrupları ilə bölüşüb .....                 

Vüqar ZİFƏROĞLU
Tarix: 6-01-2018, 12:51 | Çap et
Vüqar ZİFƏROĞLU
İranda “ərəb baharı”?

İranda baş verən son etiraz aksiyaları ilə bağlı müxtəlif fikir və rəylər səsləndirilməkdədir. Görünən odur ki, 10 gündən artıqdır ki, davam edən proseslər heç də göründüyü qədər sadə deyil və olanlar iqtisadi narazılığın fonunda həm daxili, həm də xarici faktorlarla pərçimlənmiş ciddi siyasi hesablaşmanın konturlarını ortaya qoymaqdadır.

İlk nöbədə vurğulamalıyıq ki, baş verənərin birmənalı şəkildə yalnız xarici amillərlə əlaqələndirilməsini doğru hesab etmirik və burada daxili faktorlar da son dərəcə ciddi əhəmiyyət daşımaqdadır.

Hal-hazırda baş verənlər ilk növbədə İran daxilində islahatçılarla mühafizəkarlar arasında gedən siyasi mübarizənin təcəssümüdür. Diqqət edin, bu aksiyalar Məşhəddən başladı. Məşhəddəki etirazların 2017-ci il prezident seçkilərində Ruhaninin əsas rəqibi olmuş Məşhəd İmam Rza ziyarətgahının rəhbəri Rəisinin və tərəfdarlarının təşkil etdiyi barədə yayılan xəbərlər nəzərdən qaçmamalıdır. Sonrakı gün isə əsas şəhərlərə, o cümlədən dini mərkəz olan Quma da yayıldı. Bu, çox maraqlı və ciddi məqamdır. Ümumiyyətlə ilk olaraq aksiyaya çağırış edənlərin mühafizəkar qanada yaxınlığı ilə seçilən şəxslər olması çox incə nüansdır. Aksiyaların ilk günlərdə sırf iqtidara, yəni Həsən Ruhaninin idarəetmə aparatına yönəlik çağırışların səslənməsi və sonra bunun əks tərəfə - Xamneyi və bütünlükdə İranın ali ruhani sisteminin əleyhinə çevrilməsi də az şey ifadə etmir. Yəni əslində bütün bunlar onu göstərirdi ki, aksiyalar əslində İranın daxilindəki siyasi qüvvələrin siyasi toqquşmasının nəticəsidir. Təbii ki, burada iqtisadi faktorlar var. Amma bunlara rəvac verən məqamlar siyasi qütbləşmədə iştirak edən qüvvələrdir.

Təbii ki, regionda marağı olan xarici qüvvələrin də hər biri baş verən proseslərdən yararlanmağa çalışırlar. Məsələn, Əhvaz bölgəsində ərəblərin aktiv şəkildə aksiyaya qoşulmasının səbəbi eyni zamanda xarici faktorların baş verən proseslərdən yararlanmağa meyilli olmasından irəli gəlir. Bilirsiniz ki, Səudiyyə Ərəbistanı hal-hazırda İranla çox ciddi siyasi münaqişədədir və Əhvazın ərəb əşirətərinə dəstək verməkdədir. Və ya Bəlucistanın aktiv şəkildə baş verən etirazlarda iştirakının özü də əslində az şey ifadə etmir.

Proseslərdə Güney Azərbaycanla bağlı məqamlara da diqqət çəkmək istərdim. Zəncan istisna olmaqla Güney Azərbaycandan bu aksiyalara ciddi dəstək gəlmədi. Bunun özü çox maraqlı məqamdır. Güney Azərbaycandakı soydaşlarımız bizim bir çoxlarımızdan daha yaxşı anlayırlar ki, baş verənlər əslində, ölkədəki siyasi oyunların təzahürüdür. Burada başqa ciddi məqam etirazların start götürdüyü şəhərlərdə bəzi qüvvələrin ortaya atdıqları şüarlar - əslində həm də hədəflərdir. Şüarlara diqqət edək: “Rza şah ruhun şad olsun”; “İranın şahı yoxdur, hesab kitabı da yoxdur” və “Biz ariyayiyik (ari irqi), ərəbləri istəmirik”. Təbii ki, bu kimi şüarlar güneydə gedən milli hərəkatın hədəfləri ilə bir deyil, əksinə tam ziddiyyət təşkil etməkdədir. Burada həm də o nəticəni çıxarmaq olar ki, əslində daxili siyasi hesablaşma kimi başlanan bu aksiyalar, nəticə etibarı ilə Qərbin də dəstəyi ilə, çoxdandır ki, İranın daxilində revanşa nail olmağa çalışan monarxist-pəhləviçilərin aktivləşməsinə təkan verə bilər. Sirr deyil ki, Qərb Pəhləvi davamçılarına hər zaman aşkar dəstək verib.

O zaman niyə məhz Zəncan proseslərdə daha aktiv oldu sualının isə cavabı var. Zəncanın Ərdəbil, Urmiyə yaxud Təbrizdən fərqi ondan ibarətdir ki, bu bölgə hər zaman mühafizəkar baxışları ilə seçilən Güney Azərbaycan şəhəri olub. Bu şəhərdə ali dini ruhani sistemə bağlılıq daha çoxdur. Diqqət edin, Zəncanda hökumət tərəfdarlarının da nümayişi keçirildi.

Vurğulamalıyıq ki, faktiki olaraq İranda baş verən prosesləri birmənalı şəkildə xarici faktorlarla əlaqələndirmək, burda yalnız “Amerikanın, İsrailin və ya Səudiyyənin barmağının olduğunu” iddia etmək tamamilə yanlış olardı. Sadəcə olaraq bu qüvvələr, baş verənlərdən maksimal dərəcədə yararlanmaq niyyətindədirlər və proseslərin öz axarından çıxaraq daha kəskin və münaqişəli hal almasında maraqlıdırlar.

İslam İnqilabi Keşikçiləri Korpusu – SEPAH-ın komandiri Məhəmməd Cəfərinin aksiyaların qızışdırılmasında vaxtilə siyasi hakimiyyətdə olan şəxslərin rolunun olmasına dair bəyanatını və əslində bununla da Əhmədinejata və tərəfdarlarına vurğu etməsini də nəzərə alarsaq, yekun olaraq deyə bilərik ki, baş verənlərdə ilk əvvəl önəmli olan daxili faktorlar olub. Yəni, bu iğtişaşlar ölkə daxilində ali ruhani sistemlə mövcud siyasi iqtidar arasında olan proseslərin təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin təbii ki, xarici faktorları da burada öz rolunu oynamaqdadır.

Hazırda İranda “ərəb baharı” başlatmaq istəyənlərin öz hesablarında nə dərəcədə dəqiq olacaqlar, bunun ididən söyləmək çətindir. Təbii ki, bütün bu olanlar İranda hakimiyyətin siyasi dəyişikliyinə səbəb olmayacaq. Təəssüf ki, bu cür etirazlar İran rejiminin sarsılmasını deyil, əksinə daha da radikallaşaraq “islam inqilabı modeli” ayarlarına geri dönməsinə səbəb olmaqdadır. Lakin bütün bu olanlar heç şübhəsiz ki, bütün Yaxın Şərqə öz təsirini göstərəcək.





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Ağstafada azyaşlı yanıb
Dünən, 11:27
Azərbaycanda bu torpaqları təmizləmək üçün 15 milyard ABŞ dolları lazımdır
Dünən, 11:24
Xalq artistindən göbək rəqsi - VİDEO
Dünən, 11:23
Dərmanların qiymətlərində fərqi kim yaradır? - NARAZILIQ...
Dünən, 11:17
Gürcüstanda azərbaycanlı qızı qaçıran gənc saxlanılıb
Dünən, 11:14
Avropa Məhkəməsi niyə İrəvanın yanında yer aldı? - GƏLİŞMƏ
Dünən, 11:11
Neftin bahalaşması davam edir
Dünən, 11:10
Xəzər dənizinə tökülən çay bağlana bilər
Dünən, 11:09
İşğalçı Ermənistan da daxil, regionda böyük sülhün tək formulu bəlli - TƏHLİL
Dünən, 11:09
Azərbaycanlı bloqeri Ukraynaya BURAXMADILAR
Dünən, 11:06
Erkin Qədirlinin 9 rəqibi MSK-YA ŞİKAYƏT ETDİ… - FOTO
Dünən, 11:03
Hindistan Ərdoğanı qınadı
Dünən, 11:01
Sumqayıt sakini bıçaqlanıb
Dünən, 10:55
“Mən uşaqları avtomobilimə mindirmirəm” - GİLEY
Dünən, 10:53
Avstriya istehsalı olan silahı Gülər Əhmədovanın oğlu haradan alıb?
Dünən, 10:44
Çindən Türkiyəyə təxliyə edilən vətəndaşlarımız xəstəxanadan buraxılıblar
Dünən, 10:43
Rusiyanın Dövlət Muzeyi Qarabağı ayrıca “dövlət” kimi təqdim edir - FOTOFAKT
Dünən, 10:41
"Xeyli müddətdir ki, gizlədirdim..."
Dünən, 10:34
Paşinyanın qorxulu röyası çin olur - ölkədə əks-inqilab ab-havası güclənir
Dünən, 10:28
Gəncədə sərxoş sürücü eyni vaxtda üç qəza törətdi, xəsarət alan var
Dünən, 10:26
Rəqsanə ərinə müraciət etdi - VİDEO
Dünən, 10:25
Vilayət Eyvazov baş mühəndisi rəis təyin etdi
Dünən, 10:23
Bakda kütləvi İNTİHAR CƏHDİ - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 10:22
"Şikayətimə məhəl qoyan yoxdur" - GİLEY
Dünən, 10:21
Bura səhiyyə ocağıdır, yoxsa?.. - İTTİHAM
Dünən, 10:16
Azərbaycanda onlayn narkotik satan şəbəkə ilə bağlı ilginc təfərrüatlar - VİDEO
Dünən, 10:14
Əli Həsənovun şirkətlərinin siyahısı... YAYILDI
Dünən, 10:12
“Birinci rübdə ÜDM-in onda iki və ya onda üç faizinədək zərər çəkə biləcəyimizi düşünürük”
Dünən, 10:10
Mühacir işinə görə həbs edilmiş mərkəz rəhbəri bir azərbaycanlının ifadəsi əsasında saxlanıbmış - Özü danışır...
Dünən, 10:08
Vüqar Səfərlinin milyonluq maxinasiyaları… - İTTİHAM
Dünən, 10:02
Ağcabədidə deputatlığa namizədi ölümlə hədələdilər - ŞOK SƏS YAZISI
Dünən, 09:59
"O, anasını itirib ona görə mahnı ona pis təsir elədi"
Dünən, 09:57
Rafil Hüseynov kimi himayə edir? - İDDİA
Dünən, 09:51
Cəbhə xəttində erməni təxribatı davam edir
Dünən, 09:50
Qarabağda erməni əsgəri öldü
Dünən, 09:40
"Hamı bizim ətrafımızda birləşib, hamı dövlətin, Prezidentin yanındadır" - Prezidentə daha bir müraciət
Dünən, 09:36
Ölkənin iki tanınmış şəxsi komada - son durum
Dünən, 09:33
47 saylı seçki dairəsində nə baş verib? - ETİRAZ
Dünən, 09:31
“Təkrar seçkilərin vaxtını prezident müəyyən edəcək” - MSK katibi
Dünən, 09:28
Pozuntulara yol verən 130-dan çox bələdiyyə sədrinin işi məhkəmələrə göndərilib
Dünən, 09:27
Qubada DƏHŞƏT: - oğul atasını öldürüb
Dünən, 09:26
Bakıda gecə klubuna gedən 35 yaşlı şəxsi mühafizəçi döydü
Dünən, 09:25
Korrupsiya ilə bağlı 497 vəzifəli şəxs barəsində 310 cinayət işi məhkəmələrə göndərilib
14-02-2020, 18:01
Azercell təcrübəsini SABAH qrupları ilə bölüşüb
14-02-2020, 17:54
Nəriman Nərimanovun 150 illik yubileyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM
14-02-2020, 17:52
Ermənistanda hərbçiləri daşıyan maşın qəzaya düşdü
14-02-2020, 17:35
"Ana dağ basdıqca nənə deyirmiş ki, kabab iyi gəlir" - Tərtərdə işgəncə görən uşağın atası
14-02-2020, 17:32
Cənab Prezident, Mingəçevirdə seçki saxtalaşdırılıb! - 7 NAMİZƏDİN MÜRACİƏTİ
14-02-2020, 17:31
120 saylı Cəbrayıl-Qubadlı dairəsinin nəticələri ləğv edilsin! - Namizədlərdən bəyanat
14-02-2020, 17:28
Ramiz Mehdiyev onu işdən azad etdi
14-02-2020, 17:23
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru