Nura Suri oxudu, Hadı Rəcəbli rəqs etdi .....                     "Azərbaycanla Çeçenistan arasında dostluğu pozmaq çətindir" .....                     Bu gün dollar neçəyədir? .....                     Azərbaycanlı aparıcı qəfil vəfat etdi .....                     Dünyada hər 1 dəqiqədə 1 milyon polietilen torba zibil qutusuna atılır... .....                     ABŞ Ət-Tənəfi azad etməyə imkan vermir .....                     Nazpəri Dostəliyevanın evindən oğurluq edən şəxslərə hökm oxunub .....                     Burak Özçivit Özbəkistanda reklama çəkildi .....                     AXCP və "Milli Şura"da toplaşan sözdə demokratlar dövlətin xalq üçün gördüyü işlərdən təlaşlanırlar .....                     Masazırda 40 yaşlı Şəki sakini küçədə bıçaqlandı .....                     Azərbaycanlı-çeçen görüşü: kimlər iştirak edib? .....                     Azərbaycanda avtomobil benzini istehlakı artıb .....                     Rusiya neft hasilatında Səudiyyəni keçdi .....                     Ramil Usubov Türkiyədə səfərdədir .....                     Gürcüstan və Fransa prezidentləri Cənubi Qafqazdakı vəziyyəti müzakirə ediblər .....                     İlham Əliyevin inqilabi fərmanı .....                     “Nar” sosial şəbəkələrdən abunəçilərinə operativ müştəri xidmətləri göstərir .....                     Məktəb direktoru əlavə korpus tikmək üçün valideynlərdən pul yığır .....                     Azərbaycanda sement istehsalı 7% artıb .....                     ABŞ uyğur məsələsində Türkiyə XİN-i dəstəkləyib .....                     Vidadi Bərdəlinin qətl törədən oğlundan .....                     Prezidentin vəzifə verdiyi diplomat Harvard məzunudur .....                     Ayaz Salayev İbrahimovun Bakı səfərindən danışdı: .....                     Azərbaycanlı bəstəkar əcnəbi müğənni ilə evləndi .....                     Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti açıq müsabiqə elan edir .....                     Anar Kərimov nazir müavini oldu .....                     Qoşqar Təhməzli xaricdəki biznesindən danışdı: .....                     Tolik Natavanla davasından danışdı: .....                     Hakerlər Rusiya banklarına 45 milyon dollarlıq ziyan vurdu .....                     Azərbaycanda futbolçu transferləri: Şişirdilmiş qiymətlərdən real məbləğlərə doğru .....                     “Cənab prezidentdən xahiş edək ki, onları əfv eləsin” .....                     Milli Məclis “Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsini ikinci oxunuşda qəbul edib .....                     “Sürücülərə qan uddururlar” .....                     Bakıda şirniyyat evinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb .....                     "Minsk qrupu həmsədrlərinin Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində səylərini dəstəkləyirik" .....                     Qonşu ölkələrin radio dalğalarının Azərbaycanda yayımının qarşısı alınmalıdır .....                     "Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə dair yeni əlaqələr hazırlanır" .....                     Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinə rəhbər təyinatı olub .....                     Abbas Bağırov məhkəməyə ərizə göndərib, .....                     “Üzeyirlə məni ilk gündən çox təklədilər” .....                 

Vüqar ZİFƏROĞLU
Tarix: 6-01-2018, 12:51 | Çap et
Vüqar ZİFƏROĞLU
İranda “ərəb baharı”?

İranda baş verən son etiraz aksiyaları ilə bağlı müxtəlif fikir və rəylər səsləndirilməkdədir. Görünən odur ki, 10 gündən artıqdır ki, davam edən proseslər heç də göründüyü qədər sadə deyil və olanlar iqtisadi narazılığın fonunda həm daxili, həm də xarici faktorlarla pərçimlənmiş ciddi siyasi hesablaşmanın konturlarını ortaya qoymaqdadır.

İlk nöbədə vurğulamalıyıq ki, baş verənərin birmənalı şəkildə yalnız xarici amillərlə əlaqələndirilməsini doğru hesab etmirik və burada daxili faktorlar da son dərəcə ciddi əhəmiyyət daşımaqdadır.

Hal-hazırda baş verənlər ilk növbədə İran daxilində islahatçılarla mühafizəkarlar arasında gedən siyasi mübarizənin təcəssümüdür. Diqqət edin, bu aksiyalar Məşhəddən başladı. Məşhəddəki etirazların 2017-ci il prezident seçkilərində Ruhaninin əsas rəqibi olmuş Məşhəd İmam Rza ziyarətgahının rəhbəri Rəisinin və tərəfdarlarının təşkil etdiyi barədə yayılan xəbərlər nəzərdən qaçmamalıdır. Sonrakı gün isə əsas şəhərlərə, o cümlədən dini mərkəz olan Quma da yayıldı. Bu, çox maraqlı və ciddi məqamdır. Ümumiyyətlə ilk olaraq aksiyaya çağırış edənlərin mühafizəkar qanada yaxınlığı ilə seçilən şəxslər olması çox incə nüansdır. Aksiyaların ilk günlərdə sırf iqtidara, yəni Həsən Ruhaninin idarəetmə aparatına yönəlik çağırışların səslənməsi və sonra bunun əks tərəfə - Xamneyi və bütünlükdə İranın ali ruhani sisteminin əleyhinə çevrilməsi də az şey ifadə etmir. Yəni əslində bütün bunlar onu göstərirdi ki, aksiyalar əslində İranın daxilindəki siyasi qüvvələrin siyasi toqquşmasının nəticəsidir. Təbii ki, burada iqtisadi faktorlar var. Amma bunlara rəvac verən məqamlar siyasi qütbləşmədə iştirak edən qüvvələrdir.

Təbii ki, regionda marağı olan xarici qüvvələrin də hər biri baş verən proseslərdən yararlanmağa çalışırlar. Məsələn, Əhvaz bölgəsində ərəblərin aktiv şəkildə aksiyaya qoşulmasının səbəbi eyni zamanda xarici faktorların baş verən proseslərdən yararlanmağa meyilli olmasından irəli gəlir. Bilirsiniz ki, Səudiyyə Ərəbistanı hal-hazırda İranla çox ciddi siyasi münaqişədədir və Əhvazın ərəb əşirətərinə dəstək verməkdədir. Və ya Bəlucistanın aktiv şəkildə baş verən etirazlarda iştirakının özü də əslində az şey ifadə etmir.

Proseslərdə Güney Azərbaycanla bağlı məqamlara da diqqət çəkmək istərdim. Zəncan istisna olmaqla Güney Azərbaycandan bu aksiyalara ciddi dəstək gəlmədi. Bunun özü çox maraqlı məqamdır. Güney Azərbaycandakı soydaşlarımız bizim bir çoxlarımızdan daha yaxşı anlayırlar ki, baş verənlər əslində, ölkədəki siyasi oyunların təzahürüdür. Burada başqa ciddi məqam etirazların start götürdüyü şəhərlərdə bəzi qüvvələrin ortaya atdıqları şüarlar - əslində həm də hədəflərdir. Şüarlara diqqət edək: “Rza şah ruhun şad olsun”; “İranın şahı yoxdur, hesab kitabı da yoxdur” və “Biz ariyayiyik (ari irqi), ərəbləri istəmirik”. Təbii ki, bu kimi şüarlar güneydə gedən milli hərəkatın hədəfləri ilə bir deyil, əksinə tam ziddiyyət təşkil etməkdədir. Burada həm də o nəticəni çıxarmaq olar ki, əslində daxili siyasi hesablaşma kimi başlanan bu aksiyalar, nəticə etibarı ilə Qərbin də dəstəyi ilə, çoxdandır ki, İranın daxilində revanşa nail olmağa çalışan monarxist-pəhləviçilərin aktivləşməsinə təkan verə bilər. Sirr deyil ki, Qərb Pəhləvi davamçılarına hər zaman aşkar dəstək verib.

O zaman niyə məhz Zəncan proseslərdə daha aktiv oldu sualının isə cavabı var. Zəncanın Ərdəbil, Urmiyə yaxud Təbrizdən fərqi ondan ibarətdir ki, bu bölgə hər zaman mühafizəkar baxışları ilə seçilən Güney Azərbaycan şəhəri olub. Bu şəhərdə ali dini ruhani sistemə bağlılıq daha çoxdur. Diqqət edin, Zəncanda hökumət tərəfdarlarının da nümayişi keçirildi.

Vurğulamalıyıq ki, faktiki olaraq İranda baş verən prosesləri birmənalı şəkildə xarici faktorlarla əlaqələndirmək, burda yalnız “Amerikanın, İsrailin və ya Səudiyyənin barmağının olduğunu” iddia etmək tamamilə yanlış olardı. Sadəcə olaraq bu qüvvələr, baş verənlərdən maksimal dərəcədə yararlanmaq niyyətindədirlər və proseslərin öz axarından çıxaraq daha kəskin və münaqişəli hal almasında maraqlıdırlar.

İslam İnqilabi Keşikçiləri Korpusu – SEPAH-ın komandiri Məhəmməd Cəfərinin aksiyaların qızışdırılmasında vaxtilə siyasi hakimiyyətdə olan şəxslərin rolunun olmasına dair bəyanatını və əslində bununla da Əhmədinejata və tərəfdarlarına vurğu etməsini də nəzərə alarsaq, yekun olaraq deyə bilərik ki, baş verənlərdə ilk əvvəl önəmli olan daxili faktorlar olub. Yəni, bu iğtişaşlar ölkə daxilində ali ruhani sistemlə mövcud siyasi iqtidar arasında olan proseslərin təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin təbii ki, xarici faktorları da burada öz rolunu oynamaqdadır.

Hazırda İranda “ərəb baharı” başlatmaq istəyənlərin öz hesablarında nə dərəcədə dəqiq olacaqlar, bunun ididən söyləmək çətindir. Təbii ki, bütün bu olanlar İranda hakimiyyətin siyasi dəyişikliyinə səbəb olmayacaq. Təəssüf ki, bu cür etirazlar İran rejiminin sarsılmasını deyil, əksinə daha da radikallaşaraq “islam inqilabı modeli” ayarlarına geri dönməsinə səbəb olmaqdadır. Lakin bütün bu olanlar heç şübhəsiz ki, bütün Yaxın Şərqə öz təsirini göstərəcək.





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Nura Suri oxudu, Hadı Rəcəbli rəqs etdi - VİDEO
Bu gün, 17:11
"Azərbaycanla Çeçenistan arasında dostluğu pozmaq çətindir" - Səfir
Bu gün, 17:08
Bu gün dollar neçəyədir?
Bu gün, 17:05
Azərbaycanlı aparıcı qəfil vəfat etdi
Bu gün, 16:59
Dünyada hər 1 dəqiqədə 1 milyon polietilen torba zibil qutusuna atılır...
Bu gün, 16:57
ABŞ Ət-Tənəfi azad etməyə imkan vermir - Suriyadan açıqlama
Bu gün, 16:56
Nazpəri Dostəliyevanın evindən oğurluq edən şəxslərə hökm oxunub
Bu gün, 16:53
Burak Özçivit Özbəkistanda reklama çəkildi
Bu gün, 16:52
AXCP və "Milli Şura"da toplaşan sözdə demokratlar dövlətin xalq üçün gördüyü işlərdən təlaşlanırlar - Bəhruz Quliyev
Bu gün, 16:47
Masazırda 40 yaşlı Şəki sakini küçədə bıçaqlandı
Bu gün, 16:44
Azərbaycanlı-çeçen görüşü: kimlər iştirak edib?
Bu gün, 16:39
Azərbaycanda avtomobil benzini istehlakı artıb
Bu gün, 16:33
Rusiya neft hasilatında Səudiyyəni keçdi
Bu gün, 16:24
Ramil Usubov Türkiyədə səfərdədir
Bu gün, 16:20
Gürcüstan və Fransa prezidentləri Cənubi Qafqazdakı vəziyyəti müzakirə ediblər
Bu gün, 16:18
İlham Əliyevin inqilabi fərmanı - “KUPÇA”SIZ MƏNZİL QALMAYACAQ
Bu gün, 15:59
“Nar” sosial şəbəkələrdən abunəçilərinə operativ müştəri xidmətləri göstərir
Bu gün, 15:57
Məktəb direktoru əlavə korpus tikmək üçün valideynlərdən pul yığır – ŞOK İDDİA
Bu gün, 15:54
Azərbaycanda sement istehsalı 7% artıb
Bu gün, 15:50
ABŞ uyğur məsələsində Türkiyə XİN-i dəstəkləyib
Bu gün, 15:49
Vidadi Bərdəlinin qətl törədən oğlundan YENİ XƏBƏR
Bu gün, 15:48
Prezidentin vəzifə verdiyi diplomat Harvard məzunudur
Bu gün, 15:45
Ayaz Salayev İbrahimovun Bakı səfərindən danışdı: - “O, dönsə də...”
Bu gün, 15:42
Azərbaycanlı bəstəkar əcnəbi müğənni ilə evləndi
Bu gün, 15:39
Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti açıq müsabiqə elan edir
Bu gün, 15:37
Anar Kərimov nazir müavini oldu - TƏYİNAT
Bu gün, 15:35
Qoşqar Təhməzli xaricdəki biznesindən danışdı: - "İş adamı olmaq qəbahətdir?"
Bu gün, 15:30
Tolik Natavanla davasından danışdı: - “Heç kim qorxusundan…”
Bu gün, 15:27
Hakerlər Rusiya banklarına 45 milyon dollarlıq ziyan vurdu
Bu gün, 15:22
Azərbaycanda futbolçu transferləri: Şişirdilmiş qiymətlərdən real məbləğlərə doğru - TƏHLİL
Bu gün, 15:19
“Cənab prezidentdən xahiş edək ki, onları əfv eləsin” - deputat
Bu gün, 15:12
Milli Məclis “Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsini ikinci oxunuşda qəbul edib
Bu gün, 15:10
“Sürücülərə qan uddururlar” - Deputatdan SƏRT İTTİHAMLAR
Bu gün, 15:08
Bakıda şirniyyat evinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb
Bu gün, 15:06
"Minsk qrupu həmsədrlərinin Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində səylərini dəstəkləyirik" - ATƏT sədri
Bu gün, 15:04
Qonşu ölkələrin radio dalğalarının Azərbaycanda yayımının qarşısı alınmalıdır - Əflatun Amaşov
Bu gün, 15:03
"Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə dair yeni əlaqələr hazırlanır" - Rusiya XİN başçısı
Bu gün, 15:02
Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinə rəhbər təyinatı olub - SƏRƏNCAM
Bu gün, 15:01
Abbas Bağırov məhkəməyə ərizə göndərib, ona dəymiş zərər ödənilib
Bu gün, 13:05
“Üzeyirlə məni ilk gündən çox təklədilər”
Bu gün, 13:03
"Müxalifət xalqı aldatmaq və onlardan istifadə etmək üçün bu addımı atır" - Siyavuş Novruzov
Bu gün, 12:57
"Qaldığımız evdə yaşamaq belə olmur..." - GİLEY
Bu gün, 12:56
Azərbaycan qısa müddət ərzində nəqliyyat infrastrukturunu uğurla inkişaf etdirib - Aİ
Bu gün, 12:46
“80 manatdan da az pensiya alan var idi”
Bu gün, 12:42
Pərvin Abıyeva şərt kəsdi: - “Ya mən, ya da o…”
Bu gün, 12:35
Prezident İlham Əliyev Türkiyə-Azərbaycan parlamentlərarası dostluq qrupunun rəhbərinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
Bu gün, 12:29
Saatlı sakinindən silah-sursat götürülüb
Bu gün, 12:26
Dövlət gerbinin və himninin istifadəsi qaydaları ilə bağlı qanun layihələri sonuncu oxunuşda qəbul edilib
Bu gün, 12:24
İran Rusiyadan 5 milyard dollar kredit alacaq
Bu gün, 12:23
Paşinyanın arvadı və müdafiə naziri hansı gizli klubun üzvləridir?! - RUSİYALI HƏRBİ EKSPERTDƏN SENSASİON IDDİA
Bu gün, 12:16
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru