Nüfuzlu CFA İnstitutunun akkreditasiyasını qazanan Azərbaycan universiteti .....                     Çində kriptovalyuta oğurlamaqda şübhəli bilinən 3 xaker tutulub .....                     Ermənilər Tiflisdə qəzaya düşdülər .....                     Metroda cibgir qadınla kişi peyda olub... .....                     Qlobal maliyyə bazarları FED-in rəhbərinin çıxışını gözləyir .....                     Sabirabad sakini bıçaqlanıb .....                     MTN generalı Ali Məhkəməyə müraciət etdi .....                     Neftin qiyməti ucuzlaşır .....                     DİN-in bu idarəsi avtomobillərini satır .....                     Ermənistan polis qoşunlarını Azərbaycanla sərhədə yola salır .....                     Külli miqdarda narkotik qanunsuz dövriyyədən çıxarıldı .....                     Elxan Usubov Şəkini necə xarabaya çevirir... .....                     İcra başçılarının taleyi ayın sonu bəlli olacaq .....                     Ukrayna məhkəməsi Azərbaycan vətəndaşını 6 il azadlıqdan məhrum edib .....                     Fars-molla rejimi idbarlığını davam etdirir... .....                     İbrahimovun qardaşı və Mahmudovun adamı ev yıxır .....                     Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə və kolleclərə ixtisas seçimi bu gün başa çatır .....                     Qurban bayramında heyvan kəsimi və satışının həyata keçiriləcəyi ÜNVANLAR .....                     Cəbhə xəttində erməni təxribatı davam edir .....                     “Turan Bank” 3 uşaq anasını belə soymaq istəyir .....                     Kadırov Məkkəyə getdi .....                     Babəkə həsr edilmiş informasiya xarakterli animasiya çarxı hazırlanıb .....                     Bakıda evlərin qiyməti niyə qalxır .....                     Köçəryanın siyasətə qayıdışı: Ermənistana nə vəd edir? .....                     SOCAR Banqladeşdə fəaliyyətini genişləndirmək istəyir .....                     İranla iqtisadi əməkdaşlıq sanksiya hədəfində? .....                     ABŞ-ın Ankaradakı səfirliyi atəşə tutuldu .....                     Susqunluğu cəsarətli fotosessiya ilə pozdu .....                     Tramp sanksiyalarla özünü məhv edir .....                     "Bu cür yaramazların cavabını yalnız bu dövlətin təəssübünü çəkən vətəndaşlar verməməlidir" .....                     Şakirlə Aynurdan xeyriyyə konserti .....                     Sahil Babayev özünü necə cəncələ salmaqdadır... .....                     Bu gün dollar neçəyədir? .....                     2018-ci ildə Günay İbadova "küləyi əsəcək"... .....                     ETTELAAT-dan azərbaycanlıya təklif: Əgər razılaşsan... .....                     Misirin müdafiə naziri Rusiyaya səfərə gəlir .....                     Bir milyon insan Röyanı seçdi .....                     Çayın vətəni Çin olsa da, çinlilər Azərbaycanın qara çay növlərinə maraq göstərir .....                     Bakıda sahibsiz itlər kütləvi şəkildə məhv edildi .....                     Lukaşenko hökumətə yeni baş nazir və nazirlər təyin edib .....                 

Vüqar ZİFƏROĞLU
Tarix: 6-01-2018, 12:51 | Çap et
Vüqar ZİFƏROĞLU
İranda “ərəb baharı”?

İranda baş verən son etiraz aksiyaları ilə bağlı müxtəlif fikir və rəylər səsləndirilməkdədir. Görünən odur ki, 10 gündən artıqdır ki, davam edən proseslər heç də göründüyü qədər sadə deyil və olanlar iqtisadi narazılığın fonunda həm daxili, həm də xarici faktorlarla pərçimlənmiş ciddi siyasi hesablaşmanın konturlarını ortaya qoymaqdadır.

İlk nöbədə vurğulamalıyıq ki, baş verənərin birmənalı şəkildə yalnız xarici amillərlə əlaqələndirilməsini doğru hesab etmirik və burada daxili faktorlar da son dərəcə ciddi əhəmiyyət daşımaqdadır.

Hal-hazırda baş verənlər ilk növbədə İran daxilində islahatçılarla mühafizəkarlar arasında gedən siyasi mübarizənin təcəssümüdür. Diqqət edin, bu aksiyalar Məşhəddən başladı. Məşhəddəki etirazların 2017-ci il prezident seçkilərində Ruhaninin əsas rəqibi olmuş Məşhəd İmam Rza ziyarətgahının rəhbəri Rəisinin və tərəfdarlarının təşkil etdiyi barədə yayılan xəbərlər nəzərdən qaçmamalıdır. Sonrakı gün isə əsas şəhərlərə, o cümlədən dini mərkəz olan Quma da yayıldı. Bu, çox maraqlı və ciddi məqamdır. Ümumiyyətlə ilk olaraq aksiyaya çağırış edənlərin mühafizəkar qanada yaxınlığı ilə seçilən şəxslər olması çox incə nüansdır. Aksiyaların ilk günlərdə sırf iqtidara, yəni Həsən Ruhaninin idarəetmə aparatına yönəlik çağırışların səslənməsi və sonra bunun əks tərəfə - Xamneyi və bütünlükdə İranın ali ruhani sisteminin əleyhinə çevrilməsi də az şey ifadə etmir. Yəni əslində bütün bunlar onu göstərirdi ki, aksiyalar əslində İranın daxilindəki siyasi qüvvələrin siyasi toqquşmasının nəticəsidir. Təbii ki, burada iqtisadi faktorlar var. Amma bunlara rəvac verən məqamlar siyasi qütbləşmədə iştirak edən qüvvələrdir.

Təbii ki, regionda marağı olan xarici qüvvələrin də hər biri baş verən proseslərdən yararlanmağa çalışırlar. Məsələn, Əhvaz bölgəsində ərəblərin aktiv şəkildə aksiyaya qoşulmasının səbəbi eyni zamanda xarici faktorların baş verən proseslərdən yararlanmağa meyilli olmasından irəli gəlir. Bilirsiniz ki, Səudiyyə Ərəbistanı hal-hazırda İranla çox ciddi siyasi münaqişədədir və Əhvazın ərəb əşirətərinə dəstək verməkdədir. Və ya Bəlucistanın aktiv şəkildə baş verən etirazlarda iştirakının özü də əslində az şey ifadə etmir.

Proseslərdə Güney Azərbaycanla bağlı məqamlara da diqqət çəkmək istərdim. Zəncan istisna olmaqla Güney Azərbaycandan bu aksiyalara ciddi dəstək gəlmədi. Bunun özü çox maraqlı məqamdır. Güney Azərbaycandakı soydaşlarımız bizim bir çoxlarımızdan daha yaxşı anlayırlar ki, baş verənlər əslində, ölkədəki siyasi oyunların təzahürüdür. Burada başqa ciddi məqam etirazların start götürdüyü şəhərlərdə bəzi qüvvələrin ortaya atdıqları şüarlar - əslində həm də hədəflərdir. Şüarlara diqqət edək: “Rza şah ruhun şad olsun”; “İranın şahı yoxdur, hesab kitabı da yoxdur” və “Biz ariyayiyik (ari irqi), ərəbləri istəmirik”. Təbii ki, bu kimi şüarlar güneydə gedən milli hərəkatın hədəfləri ilə bir deyil, əksinə tam ziddiyyət təşkil etməkdədir. Burada həm də o nəticəni çıxarmaq olar ki, əslində daxili siyasi hesablaşma kimi başlanan bu aksiyalar, nəticə etibarı ilə Qərbin də dəstəyi ilə, çoxdandır ki, İranın daxilində revanşa nail olmağa çalışan monarxist-pəhləviçilərin aktivləşməsinə təkan verə bilər. Sirr deyil ki, Qərb Pəhləvi davamçılarına hər zaman aşkar dəstək verib.

O zaman niyə məhz Zəncan proseslərdə daha aktiv oldu sualının isə cavabı var. Zəncanın Ərdəbil, Urmiyə yaxud Təbrizdən fərqi ondan ibarətdir ki, bu bölgə hər zaman mühafizəkar baxışları ilə seçilən Güney Azərbaycan şəhəri olub. Bu şəhərdə ali dini ruhani sistemə bağlılıq daha çoxdur. Diqqət edin, Zəncanda hökumət tərəfdarlarının da nümayişi keçirildi.

Vurğulamalıyıq ki, faktiki olaraq İranda baş verən prosesləri birmənalı şəkildə xarici faktorlarla əlaqələndirmək, burda yalnız “Amerikanın, İsrailin və ya Səudiyyənin barmağının olduğunu” iddia etmək tamamilə yanlış olardı. Sadəcə olaraq bu qüvvələr, baş verənlərdən maksimal dərəcədə yararlanmaq niyyətindədirlər və proseslərin öz axarından çıxaraq daha kəskin və münaqişəli hal almasında maraqlıdırlar.

İslam İnqilabi Keşikçiləri Korpusu – SEPAH-ın komandiri Məhəmməd Cəfərinin aksiyaların qızışdırılmasında vaxtilə siyasi hakimiyyətdə olan şəxslərin rolunun olmasına dair bəyanatını və əslində bununla da Əhmədinejata və tərəfdarlarına vurğu etməsini də nəzərə alarsaq, yekun olaraq deyə bilərik ki, baş verənlərdə ilk əvvəl önəmli olan daxili faktorlar olub. Yəni, bu iğtişaşlar ölkə daxilində ali ruhani sistemlə mövcud siyasi iqtidar arasında olan proseslərin təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin təbii ki, xarici faktorları da burada öz rolunu oynamaqdadır.

Hazırda İranda “ərəb baharı” başlatmaq istəyənlərin öz hesablarında nə dərəcədə dəqiq olacaqlar, bunun ididən söyləmək çətindir. Təbii ki, bütün bu olanlar İranda hakimiyyətin siyasi dəyişikliyinə səbəb olmayacaq. Təəssüf ki, bu cür etirazlar İran rejiminin sarsılmasını deyil, əksinə daha da radikallaşaraq “islam inqilabı modeli” ayarlarına geri dönməsinə səbəb olmaqdadır. Lakin bütün bu olanlar heç şübhəsiz ki, bütün Yaxın Şərqə öz təsirini göstərəcək.





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Nüfuzlu CFA İnstitutunun akkreditasiyasını qazanan Azərbaycan universiteti - UNEC
Bu gün, 11:14
"Youtube"da bir mahnıdan ayda 1000 dollar qazanıram" - Talıb Tale
Bu gün, 11:13
Çində kriptovalyuta oğurlamaqda şübhəli bilinən 3 xaker tutulub
Bu gün, 11:07
"Sevda Ələkbərzadə "Rast" qrupuna gələndə musiqi təhsili yox idi" — Rəşad Haşımov
Bu gün, 11:05
Ermənilər Tiflisdə qəzaya düşdülər - 8 nəfər yaralandı
Bu gün, 10:59
Metroda cibgir qadınla kişi peyda olub...
Bu gün, 10:56
Qlobal maliyyə bazarları FED-in rəhbərinin çıxışını gözləyir
Bu gün, 10:37
Sabirabad sakini bıçaqlanıb
Bu gün, 10:36
MTN generalı Ali Məhkəməyə müraciət etdi
Bu gün, 10:32
Neftin qiyməti ucuzlaşır
Bu gün, 10:27
DİN-in bu idarəsi avtomobillərini satır
Bu gün, 10:26
Ermənistan polis qoşunlarını Azərbaycanla sərhədə yola salır
Bu gün, 10:23
Külli miqdarda narkotik qanunsuz dövriyyədən çıxarıldı
Bu gün, 10:22
Elxan Usubov Şəkini necə xarabaya çevirir... - İTTİHAM VAR
Bu gün, 10:21
İcra başçılarının taleyi ayın sonu bəlli olacaq - Konkret TARİX
Bu gün, 10:19
Ukrayna məhkəməsi Azərbaycan vətəndaşını 6 il azadlıqdan məhrum edib
Bu gün, 10:16
Səidə Sultandan qalmaqallı açıqlama: - "Siz qıjılara görə o qədər azərbaycanlı..."
Bu gün, 10:09
"Oğlumu həkimlər oldürdü, o günahsız mələk həkim səhlənkarlığının qurbanı oldu"
Bu gün, 10:05
Fars-molla rejimi idbarlığını davam etdirir... - Xalqımızı təhqir edən veriliş heyəti efirə qayıdır
Bu gün, 09:59
İbrahimovun qardaşı və Mahmudovun adamı ev yıxır – Detallar...
Bu gün, 09:56
Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə və kolleclərə ixtisas seçimi bu gün başa çatır
Bu gün, 09:51
Qurban bayramında heyvan kəsimi və satışının həyata keçiriləcəyi ÜNVANLAR - SİYAHI
Bu gün, 09:46
Cəbhə xəttində erməni təxribatı davam edir
Bu gün, 09:40
“Turan Bank” 3 uşaq anasını belə soymaq istəyir - GİLEY
Bu gün, 09:38
Kadırov Məkkəyə getdi
Bu gün, 09:36
Babəkə həsr edilmiş informasiya xarakterli animasiya çarxı hazırlanıb - VİDEO
Bu gün, 09:30
Bakıda evlərin qiyməti niyə qalxır
Bu gün, 09:20
Köçəryanın siyasətə qayıdışı: Ermənistana nə vəd edir? - TƏHLİL
Bu gün, 09:18
SOCAR Banqladeşdə fəaliyyətini genişləndirmək istəyir
Bu gün, 09:16
İranla iqtisadi əməkdaşlıq sanksiya hədəfində? - Noyabrdan sonraya hazırlıq
Bu gün, 09:15
ABŞ-ın Ankaradakı səfirliyi atəşə tutuldu
Bu gün, 09:12
Susqunluğu cəsarətli fotosessiya ilə pozdu
Bu gün, 09:08
Tramp sanksiyalarla özünü məhv edir
Bu gün, 09:05
"Bu cür yaramazların cavabını yalnız bu dövlətin təəssübünü çəkən vətəndaşlar verməməlidir" - deputat
Bu gün, 09:00
Şakirlə Aynurdan xeyriyyə konserti
Bu gün, 08:53
"Şou-biznesdə olmaq üçün gərək heç nədən çəknməyəsən, utanmayasan"
Bu gün, 08:52
Sahil Babayev özünü necə cəncələ salmaqdadır... - ƏƏSMN-də ikitirəlik...
Bu gün, 08:48
Bu gün dollar neçəyədir?
Bu gün, 08:35
2018-ci ildə Günay İbadova "küləyi əsəcək"...
Bu gün, 08:33
ETTELAAT-dan azərbaycanlıya təklif: Əgər razılaşsan...
Bu gün, 08:29
Misirin müdafiə naziri Rusiyaya səfərə gəlir
Bu gün, 08:23
Bir milyon insan Röyanı seçdi
Bu gün, 08:20
Çayın vətəni Çin olsa da, çinlilər Azərbaycanın qara çay növlərinə maraq göstərir
Bu gün, 08:17
Bakıda sahibsiz itlər kütləvi şəkildə məhv edildi – Tükürpədici VİDEO
18-08-2018, 17:43
Lukaşenko hökumətə yeni baş nazir və nazirlər təyin edib
18-08-2018, 17:34
"Belarus heç vaxt kiminsə vassalı olmayacaq" - Lukaşenko
18-08-2018, 17:28
Prezident İlham Əliyev əfqanıstanlı həmkarını təbrik edib
18-08-2018, 17:23
Husilər yenidən Səudiyyəni hədəf aldı
18-08-2018, 17:15
Nazir məhkəməyə verildi - "Bəli, mən hazırda işsizəm"
18-08-2018, 17:12
Prezident İlham Əliyev Lerikdə yol tikintisinə 11,3 milyon manat ayırıb - SƏRƏNCAM
18-08-2018, 17:09
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru