“QHT Şurası unikal bir qurumdur” .....                     Vəhşi tülküyə işgəncə verən şəxs .....                     Bu il Azərbaycan Texniki Universitetini 2.178 gənc bitirib .....                     Kilsə işçiləri 9 yaşlı qıza qarşı seksual hərəkətlər etdi .....                     Məhərrəm İncədən ŞƏRƏFSİZ GEDİŞ .....                     Ermənistan “Polonez”lərlə bağlı Belarusa şikayət etdi .....                     "Şərq Tərəfdaşlığ"ının gələcəyi münaqişə regionlarında sabitliyin təmin edilməsindən asılıdır" .....                     Oğlu həbs olunan səfirimizin QALMAQALLARI: .....                     Rusiya hökuməti Xəzərin statusu haqqında Konvensiya layihəsini təsdiq edib .....                     Balakəndə avtomobil yolunun tikintisinə vəsait ayrılıb .....                     Özünü doğrultmadı... .....                     PKK liderlərinin gizləndiyi yeri Çavuşoğlu açıqladı .....                     “Dövləti biz quraq, kefi də Hacıbala çəksin?” .....                     Dolların iyunun 25-nə olan məzənnəsi .....                     Nadir və relikt bitki olan İpək akasiyasının çiçəkləmə dövrü başlayıb .....                     Səməd Seyidov AŞPA-nın yay sessiyasında iştirak edəcək .....                     Azərbaycan Aİ ilə yeni tərəfdaşlıq sazişi hazırlayır .....                     Kişi kimi dedim: Qanunsuz silahlarım var .....                     Göyçay çayı üzərindəki körpü bərpa edilərək istifadəyə verilib .....                     Mal-qaranın ayıların hücumuna məruz qalmasında sakinlər günahkardır .....                     Sumqayıt məktəbliləri “Bakcell”in “Təhlükəsiz İnternet” xidməti ilə tanış olublar .....                     Milli Məclis 35 məsələyə görə növbədənkənar iclasa toplanır .....                     BDU-nun rektoru Qara Dəniz Hövzəsi Universitetləri Şəbəkəsinin XIII konfransında çıxış edib .....                     Camal Quliyevin işdən qovulma səbəbi açıqlandı .....                     Qüdsi Osmanov oğlunun həbsindən danışdı .....                     Azərbaycan səfirinin oğlunu həbs etdilər .....                     Universitetlərə qəbul üzrə orta ballar açıqlanıb .....                     "Lerikdə zorlandığı deyilən 7-ci sinif şagirdi bakirədir" .....                     İstirahət günlərində səyahətə çıxanlar üçün hava proqnozu .....                     Vladimir Putin Yeltsinin kürəkənini özünə müşavir təyin edib .....                     Baş Prokurorluq "Pambıq işi" ilə bağlı .....                     “Epidbiomed İŞİ”nin qaranlıqları .....                     Səfər Əbiyevin müavini bəraət istədi .....                     Sahil Babayev Səlim Müslümovun qohumlarını işdən çıxardır .....                     Ermənistan ordusunda acınacaqlı durum .....                     Səbaildə narkotiklərlə bağlı tədbir keçirilib .....                     Baş prokuror Ağstafada vətəndaşları qəbul edib .....                     Azərbaycanda “Hesablama Palatası haqqında” qanunun təkmilləşdirilməsi təklif olunur .....                     Yüksək çinli məmurlar parad hazırlığında .....                     Maliyyə naziri xarici borcun artmasının 3 əsas səbəbini açıqlayıb .....                 

Nadir İSRAFİLOV
Tarix: 20-11-2017, 11:56 | Çap et
Nadir İSRAFİLOV
“İlk növbədə dəyişməyə ehtiyacı olan…”

Əgər belə bir qənaətə gəlsək ki, təlim və tərbiyə bir sosial element kimi cəmiyyətin digər üstqurum və bazis elementləri ilə şərtlənir, mövcud əxlaqi keyfiyyətlər sosial, iqtisadi , hüquqi və s. münasibətlər təlim-tərbiyə prosesinə təsirsiz ötüşmür heç də yanılmarıq.Təəsüf ki, təlim və tərbiyə haqqında indiyə qədər yazılmış kitabların və dərsliklərin çoxuna ya ideologiyaların təsiri olub, ya da hansısa bizə məlum olan və olmayan səbəblərdən bu sahədə bir çox ədəbiyyatlar nəşr olunub geniş oxucu kütəsinə çatdırılmayıb. Təhsil və tərbiyənin paradiqmaları haqqında yazılan elmi işlərdə və keçirilən dərslərdə məhdud sayda mütəfəkkirlərin əsərlərinə və fikirlərinə istinad olunub ki, bu səbəbdən də insanın bütün dövrlərdə formalaşmasına hərtərəfli yardımçı olan təhsil və tərbiyə haqqında yazılmış bir çox mühüm əsərlər pedaqoqlar, alimlər, tələbələr, bütövlükdə geniş oxucu kütləsinin maraq dairəsindən kənarda qalıb.

Müxtəlif dövrlərdə, ayrı-ayrı zaman kəsiyində bəşəriyyətə hakim kəsilən materialist, idealist, pozivitist, determinist cərəyanlar dövrümüzə qədər əks qütblərin qarşıdurmasını səciyyələndirib, nəzəri spekulyativliyi gücləndirib. Yəni təhsilimiz də zaman - zaman mübahsəli fikirlərdən, ziddiyətli yanaşmalardan heç də xali olmayıb. Bu illər ərzində materiyanın və ya şüurun birinci olması, tarixdə şəxsiyyətin və ya kütlənin həlledici rol oynaması, iqtisadiyyatın yoxsa siyasətin birinci olması kimi dilemmalar üzərində baş sıındırmışıq, Darvinin və Kantın nəzəriyyələrinə fərqli mövqelər sərgiləmişik. Çıxış yolunu əsasən dərsliklərimizdə və digər tədris vəsaitlərində hadisə və faktların mahiyyətində formal kosmetik dəyişikliklər aparmaqda görmüşük. Bu mənada uzun illər təlim-tərbiyə məsələləri də öz əvvəlki mahiyyətini, dəyərini və aktuallığını tam itirməsə də, hər halda müəyyən deqradasiyaya uğraması da istisna olunmur.

Bununla belə, məktəblərdə təlim-tərbiyə işinin təşkilinə dair nə qədər fərqli təlimat, metodiki tövsiyə, əsasnamə və digər istiqamətləndirici normativ sənəd olsa belə bu prosesin səmərəli təşkili məhz müəllimin şəxsiyyətindən, peşəkarlığından, klassik pedaqoji irsə və müasir tendensiyalara nə dərəcədə yiyələnməsindən daha çox asılıdır. Müəllimlərimizin məhz milli və dünya klassik fəlsəfəsinin və maarifçiliyinin görkəmli nümayəndələrinin bilik xəzinəsinin nümunələri ilə silahlanması onlar üçün təhsil sahəsindəki vəzifələrini yerinə yetirməkdə, təlim-tərbiyə prosesinin təşkilində ən yaxın yardımcı rolunu oynaya bilər.

Başqa sözlə desək, “təhsil insanlara əsrlər boyu əldə etdiyi təcrübə və biliklərə bir neçə il ərzində yiyələnmək imkanı verir. Yaşadığı zamanın tələbləri səviyyəsində durmağa, hər dəfə sıfırdan başlamaq deyil, özündən əvvəlki nəsillərin işini davam etdirməyə insan yalnız təhsil sayəsində müyəssər olur. Bəşəriyyətin ümumi bilik xəzinəsi bütün xalqlar və millətlər üçün açıqdır.”

Təhsil sahəsində ən görkəmli nəzəriyyəçilərdən olan Hovard Qardner yazırdı ki, təhsilin əsas vəzifəsi anlamın mükəmməlləşməsinə kömək etməkdir. Dərin anlam bizim məqsədimiz olmalıdır. Biz şagirdlərə müəyyən anlaşıqlı kontekstdə nəyin həqiqi, yaxud yalan, gözəl, yaxud zövqsüz, yaxşılıq, yaxud yamanlıq olduğunu dərk etməyə kömək göstərməliyik. Bu mövzular fərdə dünyanı öyrənməyə və onu daha yaxşı başa düşməyə can atmağa stimul verəcəkdir.

Siyasi mütəfəkkir kimi daha çox ad qazanan Maykl Oukşotun fikrincə, məktəb şagirdlərin ilk dəfə ciddi və mütəşəkkil şəkildə intellektual, bədii, mənəvi və emosional irslə tanış olduqları məkandır. Məktəbin məqsədi konkret bacarıq, yaxud maddi üstünlük deyil; məktəb həmçinin gizli siyasi, yaxud sosial məqsədlərin əldə olunmasına da can atmır: məktəbin xarakteristikası üçün bu terminlərdən istifadə olunması onun təbiətinin təhrif olunması deməkdir. Con Gudledə görə isə məktəb tədrisinin məqsədi nə özünə, nə də onu əhatə edən insanlara ziyan vurmaq iqtidarında olmayan düşünən fərdlərin inkişafı ilə bağlıdır.

“Ağlım mənə deyil, dünyaya aiddir” kimi bir fikrin müəllifi Artur Şopenhauer hesab edirdi ki, hər şeydən əvvəl uşaqların heç bir aydın anlayışla bağlı olmayan sözlər işlətməsinin qarşısını almaq lazımdır. Lakin təsəvvürlərin anlayışlardan sonra yox, əvvəl gəlmələri son dərəcə böyük əhəmiyyət kəsb edir; əks təqdirdə bu, uşaq dünyaya gələrkən ayaqlarının qabaqda olmasına, yaxud qafiyənin misranin əvvəlində gəlməsinə bənzəyir.

Martin Haydeqqer sual qoyurdu: “Öyrənmək nə deməkdir? Adam bu an öz fəaliyyət tərzini ona yönəlmişə uyğunlaşdıranda öyrənir. Öyrətmək öyrənməkdən çətindir, çünki, tədrisin məqsədi öyrənmək imkanı yaratmaqdır.“ Haydeqqerə görə pedaqoq şagirdlərə öyrənməyə imkan yaratmalıdır, tədrisi onlara zorla qəbul etdirməməlidir. Belə bir yanaşmanın tədris prosesini fəallıqdan məhrum etdiyini düşünmək səhv şərh olardı.

Bu baxımdan Xuan Orteqanın fikirləri də xüsusi diqqət çəkir: “Pedaqogika həyatın gücləndirilməsi üsullarını ixtira etməli, təhsil isə onlardan yalnız istifadə etməlidir. Uşaqları yalnız öz meyllərinə uyğun olaraq, yəni təbii proseslərə təqlid edərək inkişaf etməyə imkan vermək olmaz; tərbiyə prosesi şüurlu və refleksiv səviyyə daşımalı, məqsədə nail olmalı, uşaqların dərin və həyati potensialını maksimum üzə çıxarmaq üçün texniki yardıma yönəlməlidir.“

Bu da Azərbaycanın və Türkiyənin, bütünlükdə isə çağdaş türk-islam dünyasının mədəniyyət və ictimai fikir tarixinə çoxcəhətli və ensiklopedik şəxsiyyət kimi daxil olmuş Əhməd bəy Ağaoğludan bir iqtibas: “Tərbiyə üsulunda hansı mühit bir idealı ən çox həqiqətə çevirməyə nail olmuşsa, həmin mühit də ən yüksək inkişafa catmışdır. Tərbiyədən bəhs edərkən bu məfhumu ən geniş mənada anlamaq lazımdır. İnsan ruhunun üzərində təsiri olan bütün amillər nəzərə alınmalıdır. Ailə, məktəb, ədəbiyyat, sənət, fikri və hissi cərəyanlar-bütün bunların hamısı tərbiyəyə daxildir.”

Nobel mükafatçısı Əhməd Zevayl isə öz fikirlərini belə ifadə edib: “İlk növbədə dəyişməyə ehtiyacı olan üçlük bunlardır: təhsil, bürokratiya, qanun. Əgər məhz bu üç cəhət islahatlar obyekti kimi dəqiq müəyyən olunsa, xalq yeni işıqlı gələcəyin quruculuğunu tam dəstəkləyəcək.“

Növbəti yazılarımda da dünyanın və Azərbaycanın digər tanınmış mütəfəkkirləri - Con Dyui, Lüdviq Vitgenşteyn, Yurqen Habermass, Hüseyn Cavid, Əli bəy Hüseynzadə, Mehdi Mehdizadə kimi bir çox digər filosof və maarifçilərin seçmə fikirlərini oxucularımla bölüşəcəm. Düşünmürəm ki, xüsusilə təhsil ictimaiyyətinin bu kimi dahilərin fikirlərinə böyük ehtiyacı olmasın.







 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
“QHT Şurası unikal bir qurumdur”
22-06-2018, 18:14
Vəhşi tülküyə işgəncə verən şəxs 500 manat məbləğində cərimə edilib
22-06-2018, 18:09
Bu il Azərbaycan Texniki Universitetini 2.178 gənc bitirib
22-06-2018, 18:05
Kilsə işçiləri 9 yaşlı qıza qarşı seksual hərəkətlər etdi - Bakıda kilsədə rəzalət
22-06-2018, 18:02
Məhərrəm İncədən ŞƏRƏFSİZ GEDİŞ - Prezident seçilsə PKK-nın siyasi qolu HDP-yə 1 nazir vəzifəsi, Demirtaşa isə vitse-prezident vəzifəsi verəcək
22-06-2018, 18:00
Ermənistan “Polonez”lərlə bağlı Belarusa şikayət etdi
22-06-2018, 17:59
"Şərq Tərəfdaşlığ"ının gələcəyi münaqişə regionlarında sabitliyin təmin edilməsindən asılıdır" - XİN başçısı
22-06-2018, 17:55
Oğlu həbs olunan səfirimizin QALMAQALLARI: - Rus qızlara “padxod”, təcüvüz
22-06-2018, 17:41
Rusiya hökuməti Xəzərin statusu haqqında Konvensiya layihəsini təsdiq edib
22-06-2018, 17:39
Balakəndə avtomobil yolunun tikintisinə vəsait ayrılıb - SƏRƏNCAM
22-06-2018, 17:38
Özünü doğrultmadı... - Erkən gedə bilər
22-06-2018, 17:36
PKK liderlərinin gizləndiyi yeri Çavuşoğlu açıqladı - İRAN
22-06-2018, 17:27
“Dövləti biz quraq, kefi də Hacıbala çəksin?” – Hafiz Hacıyev
22-06-2018, 17:26
Dolların iyunun 25-nə olan məzənnəsi
22-06-2018, 17:24
3 uşaq anası Nuradan efirdə ŞOK ETİRAF: - Evli olmasaydı, onunla ...
22-06-2018, 17:21
Zaur Hacı Nuranı ziyarət etdi: - "Çox üzgünəm..."
22-06-2018, 17:10
Nadir və relikt bitki olan İpək akasiyasının çiçəkləmə dövrü başlayıb
22-06-2018, 17:07
Pərviz Bülbülə qəzəbləndi: - “Gəl, sənin ciyərini çıxardım…”
22-06-2018, 17:04
Səməd Seyidov AŞPA-nın yay sessiyasında iştirak edəcək
22-06-2018, 16:49
Kişilər o qadınlara xəyanət etmir ki, onlar... - Tünzalə Ağayeva
22-06-2018, 16:45
Doğum gününü qeyd edən Eldəniz: - “Ən bahalı hədiyyəni xanımımdan aldım”
22-06-2018, 16:38
Azərbaycan Aİ ilə yeni tərəfdaşlıq sazişi hazırlayır
22-06-2018, 16:36
Kişi kimi dedim: Qanunsuz silahlarım var - Movsisyan
22-06-2018, 16:26
Göyçay çayı üzərindəki körpü bərpa edilərək istifadəyə verilib
22-06-2018, 16:15
Mal-qaranın ayıların hücumuna məruz qalmasında sakinlər günahkardır - İcra nümayəndəsi
22-06-2018, 16:08
Sumqayıt məktəbliləri “Bakcell”in “Təhlükəsiz İnternet” xidməti ilə tanış olublar
22-06-2018, 16:05
Milli Məclis 35 məsələyə görə növbədənkənar iclasa toplanır
22-06-2018, 16:02
Azərbaycanlı müğənninin 20 ildən sonra bacısı üzə çıxdı
22-06-2018, 16:00
BDU-nun rektoru Qara Dəniz Hövzəsi Universitetləri Şəbəkəsinin XIII konfransında çıxış edib - FOTO
22-06-2018, 15:55
Camal Quliyevin işdən qovulma səbəbi açıqlandı – Rəsmi
22-06-2018, 15:53
Qüdsi Osmanov oğlunun həbsindən danışdı - "Bu mənim ilk nikahımdan olan oğlumdur"
22-06-2018, 15:42
Azərbaycan səfirinin oğlunu həbs etdilər - İLGİNC
22-06-2018, 15:40
Universitetlərə qəbul üzrə orta ballar açıqlanıb
22-06-2018, 15:36
"Lerikdə zorlandığı deyilən 7-ci sinif şagirdi bakirədir" - Ekspertizadan sensasion rəy
22-06-2018, 15:33
Hacı Nuranın xəstəxanadan görüntüləri - “Bilirdim ki, nəsə var...”
22-06-2018, 15:32
İstirahət günlərində səyahətə çıxanlar üçün hava proqnozu AÇIQLANDI
22-06-2018, 15:22
Vladimir Putin Yeltsinin kürəkənini özünə müşavir təyin edib
22-06-2018, 15:16
Baş Prokurorluq "Pambıq işi" ilə bağlı MƏLUMAT YAYDI
22-06-2018, 15:14
“Epidbiomed İŞİ”nin qaranlıqları - FAKT
22-06-2018, 15:10
Səfər Əbiyevin müavini bəraət istədi
22-06-2018, 15:04
Sahil Babayev Səlim Müslümovun qohumlarını işdən çıxardır - GƏLİŞMƏ
22-06-2018, 15:03
Ermənistan ordusunda acınacaqlı durum
22-06-2018, 15:01
Brilyant Dadaşova İlhamədən danışdı, ADINI ÇƏKMƏDİ
22-06-2018, 14:58
Səbaildə narkotiklərlə bağlı tədbir keçirilib - FOTO
22-06-2018, 14:50
Baş prokuror Ağstafada vətəndaşları qəbul edib
22-06-2018, 14:46
Azərbaycanda “Hesablama Palatası haqqında” qanunun təkmilləşdirilməsi təklif olunur
22-06-2018, 13:14
Yüksək çinli məmurlar parad hazırlığında - VİDEO
22-06-2018, 13:12
Maliyyə naziri xarici borcun artmasının 3 əsas səbəbini açıqlayıb
22-06-2018, 13:07
...gecə 20-22, gündüz 32-34 dərəcə isti olacaq - Belə deyirlər...
22-06-2018, 12:48
Azərbaycanlı məşhurların efirə getməyən görüntüləri yayıldı - VİDEO
22-06-2018, 12:46
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru