Nüfuzlu CFA İnstitutunun akkreditasiyasını qazanan Azərbaycan universiteti .....                     Çində kriptovalyuta oğurlamaqda şübhəli bilinən 3 xaker tutulub .....                     Ermənilər Tiflisdə qəzaya düşdülər .....                     Metroda cibgir qadınla kişi peyda olub... .....                     Qlobal maliyyə bazarları FED-in rəhbərinin çıxışını gözləyir .....                     Sabirabad sakini bıçaqlanıb .....                     MTN generalı Ali Məhkəməyə müraciət etdi .....                     Neftin qiyməti ucuzlaşır .....                     DİN-in bu idarəsi avtomobillərini satır .....                     Ermənistan polis qoşunlarını Azərbaycanla sərhədə yola salır .....                     Külli miqdarda narkotik qanunsuz dövriyyədən çıxarıldı .....                     Elxan Usubov Şəkini necə xarabaya çevirir... .....                     İcra başçılarının taleyi ayın sonu bəlli olacaq .....                     Ukrayna məhkəməsi Azərbaycan vətəndaşını 6 il azadlıqdan məhrum edib .....                     Fars-molla rejimi idbarlığını davam etdirir... .....                     İbrahimovun qardaşı və Mahmudovun adamı ev yıxır .....                     Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə və kolleclərə ixtisas seçimi bu gün başa çatır .....                     Qurban bayramında heyvan kəsimi və satışının həyata keçiriləcəyi ÜNVANLAR .....                     Cəbhə xəttində erməni təxribatı davam edir .....                     “Turan Bank” 3 uşaq anasını belə soymaq istəyir .....                     Kadırov Məkkəyə getdi .....                     Babəkə həsr edilmiş informasiya xarakterli animasiya çarxı hazırlanıb .....                     Bakıda evlərin qiyməti niyə qalxır .....                     Köçəryanın siyasətə qayıdışı: Ermənistana nə vəd edir? .....                     SOCAR Banqladeşdə fəaliyyətini genişləndirmək istəyir .....                     İranla iqtisadi əməkdaşlıq sanksiya hədəfində? .....                     ABŞ-ın Ankaradakı səfirliyi atəşə tutuldu .....                     Susqunluğu cəsarətli fotosessiya ilə pozdu .....                     Tramp sanksiyalarla özünü məhv edir .....                     "Bu cür yaramazların cavabını yalnız bu dövlətin təəssübünü çəkən vətəndaşlar verməməlidir" .....                     Şakirlə Aynurdan xeyriyyə konserti .....                     Sahil Babayev özünü necə cəncələ salmaqdadır... .....                     Bu gün dollar neçəyədir? .....                     2018-ci ildə Günay İbadova "küləyi əsəcək"... .....                     ETTELAAT-dan azərbaycanlıya təklif: Əgər razılaşsan... .....                     Misirin müdafiə naziri Rusiyaya səfərə gəlir .....                     Bir milyon insan Röyanı seçdi .....                     Çayın vətəni Çin olsa da, çinlilər Azərbaycanın qara çay növlərinə maraq göstərir .....                     Bakıda sahibsiz itlər kütləvi şəkildə məhv edildi .....                     Lukaşenko hökumətə yeni baş nazir və nazirlər təyin edib .....                 

Nadir İSRAFİLOV
Tarix: 20-11-2017, 11:56 | Çap et
Nadir İSRAFİLOV
“İlk növbədə dəyişməyə ehtiyacı olan…”

Əgər belə bir qənaətə gəlsək ki, təlim və tərbiyə bir sosial element kimi cəmiyyətin digər üstqurum və bazis elementləri ilə şərtlənir, mövcud əxlaqi keyfiyyətlər sosial, iqtisadi , hüquqi və s. münasibətlər təlim-tərbiyə prosesinə təsirsiz ötüşmür heç də yanılmarıq.Təəsüf ki, təlim və tərbiyə haqqında indiyə qədər yazılmış kitabların və dərsliklərin çoxuna ya ideologiyaların təsiri olub, ya da hansısa bizə məlum olan və olmayan səbəblərdən bu sahədə bir çox ədəbiyyatlar nəşr olunub geniş oxucu kütəsinə çatdırılmayıb. Təhsil və tərbiyənin paradiqmaları haqqında yazılan elmi işlərdə və keçirilən dərslərdə məhdud sayda mütəfəkkirlərin əsərlərinə və fikirlərinə istinad olunub ki, bu səbəbdən də insanın bütün dövrlərdə formalaşmasına hərtərəfli yardımçı olan təhsil və tərbiyə haqqında yazılmış bir çox mühüm əsərlər pedaqoqlar, alimlər, tələbələr, bütövlükdə geniş oxucu kütləsinin maraq dairəsindən kənarda qalıb.

Müxtəlif dövrlərdə, ayrı-ayrı zaman kəsiyində bəşəriyyətə hakim kəsilən materialist, idealist, pozivitist, determinist cərəyanlar dövrümüzə qədər əks qütblərin qarşıdurmasını səciyyələndirib, nəzəri spekulyativliyi gücləndirib. Yəni təhsilimiz də zaman - zaman mübahsəli fikirlərdən, ziddiyətli yanaşmalardan heç də xali olmayıb. Bu illər ərzində materiyanın və ya şüurun birinci olması, tarixdə şəxsiyyətin və ya kütlənin həlledici rol oynaması, iqtisadiyyatın yoxsa siyasətin birinci olması kimi dilemmalar üzərində baş sıındırmışıq, Darvinin və Kantın nəzəriyyələrinə fərqli mövqelər sərgiləmişik. Çıxış yolunu əsasən dərsliklərimizdə və digər tədris vəsaitlərində hadisə və faktların mahiyyətində formal kosmetik dəyişikliklər aparmaqda görmüşük. Bu mənada uzun illər təlim-tərbiyə məsələləri də öz əvvəlki mahiyyətini, dəyərini və aktuallığını tam itirməsə də, hər halda müəyyən deqradasiyaya uğraması da istisna olunmur.

Bununla belə, məktəblərdə təlim-tərbiyə işinin təşkilinə dair nə qədər fərqli təlimat, metodiki tövsiyə, əsasnamə və digər istiqamətləndirici normativ sənəd olsa belə bu prosesin səmərəli təşkili məhz müəllimin şəxsiyyətindən, peşəkarlığından, klassik pedaqoji irsə və müasir tendensiyalara nə dərəcədə yiyələnməsindən daha çox asılıdır. Müəllimlərimizin məhz milli və dünya klassik fəlsəfəsinin və maarifçiliyinin görkəmli nümayəndələrinin bilik xəzinəsinin nümunələri ilə silahlanması onlar üçün təhsil sahəsindəki vəzifələrini yerinə yetirməkdə, təlim-tərbiyə prosesinin təşkilində ən yaxın yardımcı rolunu oynaya bilər.

Başqa sözlə desək, “təhsil insanlara əsrlər boyu əldə etdiyi təcrübə və biliklərə bir neçə il ərzində yiyələnmək imkanı verir. Yaşadığı zamanın tələbləri səviyyəsində durmağa, hər dəfə sıfırdan başlamaq deyil, özündən əvvəlki nəsillərin işini davam etdirməyə insan yalnız təhsil sayəsində müyəssər olur. Bəşəriyyətin ümumi bilik xəzinəsi bütün xalqlar və millətlər üçün açıqdır.”

Təhsil sahəsində ən görkəmli nəzəriyyəçilərdən olan Hovard Qardner yazırdı ki, təhsilin əsas vəzifəsi anlamın mükəmməlləşməsinə kömək etməkdir. Dərin anlam bizim məqsədimiz olmalıdır. Biz şagirdlərə müəyyən anlaşıqlı kontekstdə nəyin həqiqi, yaxud yalan, gözəl, yaxud zövqsüz, yaxşılıq, yaxud yamanlıq olduğunu dərk etməyə kömək göstərməliyik. Bu mövzular fərdə dünyanı öyrənməyə və onu daha yaxşı başa düşməyə can atmağa stimul verəcəkdir.

Siyasi mütəfəkkir kimi daha çox ad qazanan Maykl Oukşotun fikrincə, məktəb şagirdlərin ilk dəfə ciddi və mütəşəkkil şəkildə intellektual, bədii, mənəvi və emosional irslə tanış olduqları məkandır. Məktəbin məqsədi konkret bacarıq, yaxud maddi üstünlük deyil; məktəb həmçinin gizli siyasi, yaxud sosial məqsədlərin əldə olunmasına da can atmır: məktəbin xarakteristikası üçün bu terminlərdən istifadə olunması onun təbiətinin təhrif olunması deməkdir. Con Gudledə görə isə məktəb tədrisinin məqsədi nə özünə, nə də onu əhatə edən insanlara ziyan vurmaq iqtidarında olmayan düşünən fərdlərin inkişafı ilə bağlıdır.

“Ağlım mənə deyil, dünyaya aiddir” kimi bir fikrin müəllifi Artur Şopenhauer hesab edirdi ki, hər şeydən əvvəl uşaqların heç bir aydın anlayışla bağlı olmayan sözlər işlətməsinin qarşısını almaq lazımdır. Lakin təsəvvürlərin anlayışlardan sonra yox, əvvəl gəlmələri son dərəcə böyük əhəmiyyət kəsb edir; əks təqdirdə bu, uşaq dünyaya gələrkən ayaqlarının qabaqda olmasına, yaxud qafiyənin misranin əvvəlində gəlməsinə bənzəyir.

Martin Haydeqqer sual qoyurdu: “Öyrənmək nə deməkdir? Adam bu an öz fəaliyyət tərzini ona yönəlmişə uyğunlaşdıranda öyrənir. Öyrətmək öyrənməkdən çətindir, çünki, tədrisin məqsədi öyrənmək imkanı yaratmaqdır.“ Haydeqqerə görə pedaqoq şagirdlərə öyrənməyə imkan yaratmalıdır, tədrisi onlara zorla qəbul etdirməməlidir. Belə bir yanaşmanın tədris prosesini fəallıqdan məhrum etdiyini düşünmək səhv şərh olardı.

Bu baxımdan Xuan Orteqanın fikirləri də xüsusi diqqət çəkir: “Pedaqogika həyatın gücləndirilməsi üsullarını ixtira etməli, təhsil isə onlardan yalnız istifadə etməlidir. Uşaqları yalnız öz meyllərinə uyğun olaraq, yəni təbii proseslərə təqlid edərək inkişaf etməyə imkan vermək olmaz; tərbiyə prosesi şüurlu və refleksiv səviyyə daşımalı, məqsədə nail olmalı, uşaqların dərin və həyati potensialını maksimum üzə çıxarmaq üçün texniki yardıma yönəlməlidir.“

Bu da Azərbaycanın və Türkiyənin, bütünlükdə isə çağdaş türk-islam dünyasının mədəniyyət və ictimai fikir tarixinə çoxcəhətli və ensiklopedik şəxsiyyət kimi daxil olmuş Əhməd bəy Ağaoğludan bir iqtibas: “Tərbiyə üsulunda hansı mühit bir idealı ən çox həqiqətə çevirməyə nail olmuşsa, həmin mühit də ən yüksək inkişafa catmışdır. Tərbiyədən bəhs edərkən bu məfhumu ən geniş mənada anlamaq lazımdır. İnsan ruhunun üzərində təsiri olan bütün amillər nəzərə alınmalıdır. Ailə, məktəb, ədəbiyyat, sənət, fikri və hissi cərəyanlar-bütün bunların hamısı tərbiyəyə daxildir.”

Nobel mükafatçısı Əhməd Zevayl isə öz fikirlərini belə ifadə edib: “İlk növbədə dəyişməyə ehtiyacı olan üçlük bunlardır: təhsil, bürokratiya, qanun. Əgər məhz bu üç cəhət islahatlar obyekti kimi dəqiq müəyyən olunsa, xalq yeni işıqlı gələcəyin quruculuğunu tam dəstəkləyəcək.“

Növbəti yazılarımda da dünyanın və Azərbaycanın digər tanınmış mütəfəkkirləri - Con Dyui, Lüdviq Vitgenşteyn, Yurqen Habermass, Hüseyn Cavid, Əli bəy Hüseynzadə, Mehdi Mehdizadə kimi bir çox digər filosof və maarifçilərin seçmə fikirlərini oxucularımla bölüşəcəm. Düşünmürəm ki, xüsusilə təhsil ictimaiyyətinin bu kimi dahilərin fikirlərinə böyük ehtiyacı olmasın.





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Nüfuzlu CFA İnstitutunun akkreditasiyasını qazanan Azərbaycan universiteti - UNEC
Bu gün, 11:14
"Youtube"da bir mahnıdan ayda 1000 dollar qazanıram" - Talıb Tale
Bu gün, 11:13
Çində kriptovalyuta oğurlamaqda şübhəli bilinən 3 xaker tutulub
Bu gün, 11:07
"Sevda Ələkbərzadə "Rast" qrupuna gələndə musiqi təhsili yox idi" — Rəşad Haşımov
Bu gün, 11:05
Ermənilər Tiflisdə qəzaya düşdülər - 8 nəfər yaralandı
Bu gün, 10:59
Metroda cibgir qadınla kişi peyda olub...
Bu gün, 10:56
Qlobal maliyyə bazarları FED-in rəhbərinin çıxışını gözləyir
Bu gün, 10:37
Sabirabad sakini bıçaqlanıb
Bu gün, 10:36
MTN generalı Ali Məhkəməyə müraciət etdi
Bu gün, 10:32
Neftin qiyməti ucuzlaşır
Bu gün, 10:27
DİN-in bu idarəsi avtomobillərini satır
Bu gün, 10:26
Ermənistan polis qoşunlarını Azərbaycanla sərhədə yola salır
Bu gün, 10:23
Külli miqdarda narkotik qanunsuz dövriyyədən çıxarıldı
Bu gün, 10:22
Elxan Usubov Şəkini necə xarabaya çevirir... - İTTİHAM VAR
Bu gün, 10:21
İcra başçılarının taleyi ayın sonu bəlli olacaq - Konkret TARİX
Bu gün, 10:19
Ukrayna məhkəməsi Azərbaycan vətəndaşını 6 il azadlıqdan məhrum edib
Bu gün, 10:16
Səidə Sultandan qalmaqallı açıqlama: - "Siz qıjılara görə o qədər azərbaycanlı..."
Bu gün, 10:09
"Oğlumu həkimlər oldürdü, o günahsız mələk həkim səhlənkarlığının qurbanı oldu"
Bu gün, 10:05
Fars-molla rejimi idbarlığını davam etdirir... - Xalqımızı təhqir edən veriliş heyəti efirə qayıdır
Bu gün, 09:59
İbrahimovun qardaşı və Mahmudovun adamı ev yıxır – Detallar...
Bu gün, 09:56
Ali məktəblərin boş qalan yerlərinə və kolleclərə ixtisas seçimi bu gün başa çatır
Bu gün, 09:51
Qurban bayramında heyvan kəsimi və satışının həyata keçiriləcəyi ÜNVANLAR - SİYAHI
Bu gün, 09:46
Cəbhə xəttində erməni təxribatı davam edir
Bu gün, 09:40
“Turan Bank” 3 uşaq anasını belə soymaq istəyir - GİLEY
Bu gün, 09:38
Kadırov Məkkəyə getdi
Bu gün, 09:36
Babəkə həsr edilmiş informasiya xarakterli animasiya çarxı hazırlanıb - VİDEO
Bu gün, 09:30
Bakıda evlərin qiyməti niyə qalxır
Bu gün, 09:20
Köçəryanın siyasətə qayıdışı: Ermənistana nə vəd edir? - TƏHLİL
Bu gün, 09:18
SOCAR Banqladeşdə fəaliyyətini genişləndirmək istəyir
Bu gün, 09:16
İranla iqtisadi əməkdaşlıq sanksiya hədəfində? - Noyabrdan sonraya hazırlıq
Bu gün, 09:15
ABŞ-ın Ankaradakı səfirliyi atəşə tutuldu
Bu gün, 09:12
Susqunluğu cəsarətli fotosessiya ilə pozdu
Bu gün, 09:08
Tramp sanksiyalarla özünü məhv edir
Bu gün, 09:05
"Bu cür yaramazların cavabını yalnız bu dövlətin təəssübünü çəkən vətəndaşlar verməməlidir" - deputat
Bu gün, 09:00
Şakirlə Aynurdan xeyriyyə konserti
Bu gün, 08:53
"Şou-biznesdə olmaq üçün gərək heç nədən çəknməyəsən, utanmayasan"
Bu gün, 08:52
Sahil Babayev özünü necə cəncələ salmaqdadır... - ƏƏSMN-də ikitirəlik...
Bu gün, 08:48
Bu gün dollar neçəyədir?
Bu gün, 08:35
2018-ci ildə Günay İbadova "küləyi əsəcək"...
Bu gün, 08:33
ETTELAAT-dan azərbaycanlıya təklif: Əgər razılaşsan...
Bu gün, 08:29
Misirin müdafiə naziri Rusiyaya səfərə gəlir
Bu gün, 08:23
Bir milyon insan Röyanı seçdi
Bu gün, 08:20
Çayın vətəni Çin olsa da, çinlilər Azərbaycanın qara çay növlərinə maraq göstərir
Bu gün, 08:17
Bakıda sahibsiz itlər kütləvi şəkildə məhv edildi – Tükürpədici VİDEO
18-08-2018, 17:43
Lukaşenko hökumətə yeni baş nazir və nazirlər təyin edib
18-08-2018, 17:34
"Belarus heç vaxt kiminsə vassalı olmayacaq" - Lukaşenko
18-08-2018, 17:28
Prezident İlham Əliyev əfqanıstanlı həmkarını təbrik edib
18-08-2018, 17:23
Husilər yenidən Səudiyyəni hədəf aldı
18-08-2018, 17:15
Nazir məhkəməyə verildi - "Bəli, mən hazırda işsizəm"
18-08-2018, 17:12
Prezident İlham Əliyev Lerikdə yol tikintisinə 11,3 milyon manat ayırıb - SƏRƏNCAM
18-08-2018, 17:09
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru