“Səfərbərlik şousu” düzəldən məmur övladları da .....                     İlham Əliyevin BMT kürsüsündən savaş xəbərdarlığı .....                     Rusiya Qara dənizdə qanadlı raketlər buraxdı .....                     “InvestAZ”ın rəhbərinə 17 il həbs cəzası istənilir .....                     Cənub-şərq küləyi əsəcək .....                     Müəllimlər hər ay pulsuz koronavirus testindən .....                     “Azəriqaz”dan hökumətə və əhaliyə “surpriz” .....                     Suriya hərbçisi ailəsi ilə Qubadlıya köçürüldü: .....                     Aleksandr Lukaşenko and içərək 6-cı dəfə prezident kimi fəaliyyətə başlayıb .....                     Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı sahəsində elektron xidmətlərin tətbiqi genişləndirilir .....                     Aqil Abbas deməliydi ki, kəndli nəşə əksin?.. .....                     Ağstafada arı sancan kişi dünyasını dəyişib .....                     “Donuz tarladan necə çıxarılırsa, biz də erməniləri torpaqlarımızdan elə çıxarmalıyıq” .....                     Azərbaycanın artilleriya bölmələrinin döyüş atışlı təlimləri keçirilib .....                     Peşə təhsili pilləsi üzrə müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsinə başlanılır .....                     Xanım deputatla bağlı ilginc iddialar... .....                     Şeyxin qudası Vasif Talıbovun övladlarına 110 sot torpaq satıb .....                     Azərbaycan mediası müharibəyə hazır deyil .....                     AMEA-nın saytının baş redaktoru işdən çıxdı .....                     Qohumları tərəfindən döyülən gəncin anası: .....                     AMEA əməkdaşlarına məqalələri kim yazdırır? .....                     Müəllimlərin işə qəbulu üzrə əlavə yerləşdirmənin nəticələri elan olunub .....                     Ukrayna Prezidentindən Azərbaycanla bağlı paylaşım .....                     DTX-nin tutduğu rəis həbsdən buraxıldı .....                     Azərbaycanın bu bölgəsində COVID-19-a yoluxanların sayı 385 nəfərə çatıb .....                     Deputatımız özü özünü xoş sözlərlə təbrik etdi .....                     "Bizi azərbaycanlıların bazarlarından bayıra atıblar" .....                     “Az tapmışıq, az yemişik, çox tapmışıq çox yemişik” .....                     "Əgər Ermənistanın arxasında duran qüvvələr mane olmasaydı..." .....                     Bu şirkəti keçmiş PA rəhbərinə nə bağlayır? .....                     “Şövkət Ələkbərova" gəmisində aclıq başladı: .....                     Azərbaycanda nişanlı qız intim fotoları ilə şantaj olunur .....                     Məktəblər yenidən BAĞLANACAQMI? .....                     Mehdiyevə yaxın başçılar üçün ƏCƏL ZƏNGİ... .....                     Evinə dövlət məmurları gələn kişi atəş açdı .....                     Lənkəran Destinasiya Menecmenti Təşkilatı ictimaiyyətə təqdim olunub .....                     51 milyona başa gələn parkda eskalatorlar yenə işləmir .....                     “Uşaq pulu” yenidən gündəmdə: ödəniş nə qədər ola bilər? .....                     Ermənistanda koronavirusdan 4 nəfər gəbərib .....                     Gürcüstanda daha 227 nəfər koronavirusa yoluxub, 1 nəfər ölüb .....                 

Fərqli mübahisələr və bir gerçək - onlar türkdürlər
Tarix: 3-08-2020, 08:49 | Çap et
Fərqli mübahisələr və bir gerçək
Azərbaycanın şimal-qərbini multikultural bölgə adlandırmaq olar. Müxtəlif azsaylı xalqlar yaşadıqları bu torpaqlarda öz dillərində danışa, istədikləri dinə sitayiş edə bilirlər. Bu dəfə Sputnik Azərbaycan avarlardan danışacaq. Daha çox Zaqatalada və Balakəndə məskunlaşan bu xalqın kökləri hara dayanır? Həmişə fərqli mübahisələrə yol açan bu mövzu haqqında AMEA-nın tarix üzrə fəlsəfə doktoru Akif Məmmədli ilə söhbətləşdik.

Alim: “Mənim araşdırdıqlarıma görə, qədim Bizans, Roma və yunan mənbələri, hətta yəhudi mənbələri belə, qədim türk tayfalarının adlarını çəkəndə sabir, bulqar, xəzər, hun və avarların da adını çəkir”, - deyərək söhbətinə başlayır.

“Bu, danılmayan bir faktdır. Məşhur tarixçi Lev Qumilyov özünün “Qədim türklər” əsərində də türklərin bir qolu olaraq avarlardan bəhs edir. Avropaya hərəkət edən Atillanın yanında, cinahların birisində avar atlıları mövcud idi. Təəssüf ki, Avropada 558-ci ildən 803-cü ilə qədər mövcud olan Avar xaqanlığı dağıldıqdan sonra frankların hücumlarının qarşısında artıq duruş gətirə bilmədi. Bir qismi Cənubi Qafqazda, indiki Dağıstanın Hunzax (hunların olduğu, Hun dağı adlanan yer) adlanan yerdə oturub məskunlaşdı. Çünki avarlar daim hunlarla birlikdə hərəkət edirdilər”, - A.Məmmədli deyir.

Avarların türksoylu olmasını sübut edən bir sıra səbəblər var. Tarixçinin dediyinə görə, onların dilinin alt qatında çoxlu prototürk sözlər hələ də qalmaqdadır: “Onlardan birisini ifadə edirəm: onlar yağa “nəh” deyirlər. Yağ da nehrədə düzəldilir. Bu sözün bir neçə min il tarixi var. Bu gün bir az qədim avar dilini bilən birisi olsaydı, birmənalı şəkildə avarların türksoylu bir etnos olduğunu, heç şübhəsiz, etiraf edərdi. Mən araşdırmamda da, yazdığım yazılarda da bu məsələyə toxundum”.

Rusiya imperiyası Azərbaycanı 1801-1803-cü illərdə işğal etməyə başladıqdan sonra bu bölgədəki insanları bir-birindən ayırmaq üçün onlar ya İran mənşəli, ya da Qafqaz mənşəli adlandırılırdılar. Və bu konsepsiya Dağıstanda daha çox yeridilirdi.

Müsahibimizin sözlərinə görə, bu gün Dağıstanda və Azərbaycanda əhali arasında gerçək bilgi olmadığı üçün, Sovet dövründən müstəqilliyə qədər türk tarixini araşdırmağa icazə verilmədiyi üçün avarlar özlərini genetik olaraq türklərə bağlı olduqlarını qəbul edə bilmirlər: “Bu, elmi bilgisizlikdən irəli gəlir. Amma bütün parametrlər üzrə avarların ucaboylu, sarışın, bəzən mavigözlü olmaları eynilə onlar haqqında deyilən fikirləri doğruldur. Məşhur tarixçi Pletnova xəzərləri araşdırıb. O, hətta yəhudi, Roma və yunan mənbələrinə istinad edib, deyir ki, avarlar 9 türk qolundan biri idi. Biz, heç olmazsa, buna sayğı duymalıyıq”.

Həmsöhbətimiz avarların türksoylu olmasını sübut edən başqa bir fakta da nəzər saldı: “Azərbaycanın görkəmli şərqşünası və maarifçisi, rus şərqşünaslıq elminin banilərindən olan Mirzə Kazım bəy 1859-cu ildə Qafqaz xalqlarının milli qəhrəmanı Şeyx Şamil Qunibdə tutulduqdan sonra sürgünə göndəriləndə imperatora məktub yazır və Şeyx Şamillə görüşmək üçün icazə alır. Şeyx Şamillə görüşdüyü zaman Mirzə Kazım bəy soruşur: “Ey böyük mücahid, biz indi hansı dildə danışacağıq? Ərəbmi, farsmı?” Şeyx Şamil də cavab olaraq: “Əlbəttə, bizə doğma olan türk dilimizdə danışacağıq”, - deyir”.

“Daha bir fakt - İlisu sultanı Danial Sultanın Şeyx Şamilə verdiyi ən böyük təklif və məsləhətlərdən birisi Türkiyə ilə konfederativ dövlət yaradaraq, Qafqazı Rusiyanın cəngindən çıxarmaq idi. Belə ideyalar o zamandan mövcuddur və "Bir millət, iki dövlət" deyimi də buna bir sübutdur. Yəni bu fikrin əsasını 150 il öncə Danial Sultan və Şeyx Şamil qoymuşlar”, - deyə Akif Məmmədli əlavə etdi.







 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
“Səfərbərlik şousu” düzəldən məmur övladları da hərbi təlimlərə çağırılıb?..
Bu gün, 13:11
İlham Əliyevin BMT kürsüsündən savaş xəbərdarlığı - TƏHLİL
Bu gün, 13:10
Rusiya Qara dənizdə qanadlı raketlər buraxdı
Bu gün, 13:08
“InvestAZ”ın rəhbərinə 17 il həbs cəzası istənilir - 1 milyonluq mənimsəmə
Bu gün, 13:02
Cənub-şərq küləyi əsəcək - Belə deyirlər...
Bu gün, 13:00
"Əgər kimsə keçirdiyim hissləri sözlərlə əvəz edə bilərsə mükafat verərəm"
Bu gün, 12:58
Müəllimlər hər ay pulsuz koronavirus testindən KEÇİRİLƏ BİLƏR
Bu gün, 12:54
“Azəriqaz”dan hökumətə və əhaliyə “surpriz” - Büdcədən 500 milyon xərclənən sayğaclar niyə əvəzlənir?
Bu gün, 12:53
Suriya hərbçisi ailəsi ilə Qubadlıya köçürüldü: - YENİ FAKTLAR
Bu gün, 12:52
Aleksandr Lukaşenko and içərək 6-cı dəfə prezident kimi fəaliyyətə başlayıb
Bu gün, 12:50
Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı sahəsində elektron xidmətlərin tətbiqi genişləndirilir - FƏRMAN
Bu gün, 12:45
Aqil Abbas deməliydi ki, kəndli nəşə əksin?.. - Replika
Bu gün, 12:41
Ağstafada arı sancan kişi dünyasını dəyişib
Bu gün, 12:36
"Azdrama"nın tanınmış aktyoru avtomobildə gecəyir - Övladımın üzünü görə bilmirəm
Bu gün, 12:35
“Donuz tarladan necə çıxarılırsa, biz də erməniləri torpaqlarımızdan elə çıxarmalıyıq” - deputat
Bu gün, 12:34
Azərbaycanın artilleriya bölmələrinin döyüş atışlı təlimləri keçirilib - VİDEO
Bu gün, 12:28
Peşə təhsili pilləsi üzrə müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsinə başlanılır - Diqqət!
Bu gün, 12:21
Xanım deputatla bağlı ilginc iddialar... - Qardaşı ayı saxlayırmış...
Bu gün, 12:19
Şeyxin qudası Vasif Talıbovun övladlarına 110 sot torpaq satıb - SƏNƏDLƏR
Bu gün, 12:15
Azərbaycan mediası müharibəyə hazır deyil - “Hansı redaksiyada dəbilqə, zirehli jilet var?”
Bu gün, 12:12
AMEA-nın saytının baş redaktoru işdən çıxdı - Mehdiyev ona başqa vəzifə verdi
Bu gün, 12:10
Qohumları tərəfindən döyülən gəncin anası: - “Qızımın üzünü əməliyyat elətdirsinlər”
Bu gün, 12:07
AMEA əməkdaşlarına məqalələri kim yazdırır? – Mehdiyevin yeni həmləsi
Bu gün, 12:06
Müəllimlərin işə qəbulu üzrə əlavə yerləşdirmənin nəticələri elan olunub - Diqqət!
Bu gün, 12:05
Zöhrə canlı yayımda müğənnini BİABIR ETDİ: - "Alt paltarında efirə gəlmisən"
Bu gün, 12:04
Ukrayna Prezidentindən Azərbaycanla bağlı paylaşım - FOTO
Bu gün, 12:01
"Mənim Azərbaycan pasportum yoxdur" - Xalq artisti
Bu gün, 11:57
DTX-nin tutduğu rəis həbsdən buraxıldı - QƏRAR
Bu gün, 11:55
Azərbaycanın bu bölgəsində COVID-19-a yoluxanların sayı 385 nəfərə çatıb
Bu gün, 11:54
Deputatımız özü özünü xoş sözlərlə təbrik etdi - FOTOFAKT
Bu gün, 11:51
"Bizi azərbaycanlıların bazarlarından bayıra atıblar" - Ermənistan İxracatçılar İttifaqının sədri
Bu gün, 11:49
“Az tapmışıq, az yemişik, çox tapmışıq çox yemişik” - Sona Vəliyeva
Bu gün, 11:45
"Əgər Ermənistanın arxasında duran qüvvələr mane olmasaydı..."
Bu gün, 11:43
Bu şirkəti keçmiş PA rəhbərinə nə bağlayır? - İDDİA
Bu gün, 11:40
“Şövkət Ələkbərova" gəmisində aclıq başladı: - 10 azərbaycanlı...
Bu gün, 11:35
Qəzaya düşən Tacir Şahmalıoğlunun oğlu: - "Günah məndə oldu"
Bu gün, 11:34
"Dil açıb danışmağa başlayandan dedi ki, mənə ət vermə"
Bu gün, 11:31
Azərbaycanda nişanlı qız intim fotoları ilə şantaj olunur - FOTOFAKT
Bu gün, 11:29
Məktəblər yenidən BAĞLANACAQMI? - ekspert danışır
Bu gün, 11:25
Mehdiyevə yaxın başçılar üçün ƏCƏL ZƏNGİ... - Az qalıb...
Bu gün, 11:23
Evinə dövlət məmurları gələn kişi atəş açdı - Bakıda OLAY
Bu gün, 11:14
Lənkəran Destinasiya Menecmenti Təşkilatı ictimaiyyətə təqdim olunub
Bu gün, 11:13
51 milyona başa gələn parkda eskalatorlar yenə işləmir - FOTO
Bu gün, 11:06
“Bu siyasətin başında dayanan şəxslər hazırda yoxdurlarsa, onların qoyduqları qaydaları da ləğv etmək lazımdır”
Bu gün, 11:02
“Uşaq pulu” yenidən gündəmdə: ödəniş nə qədər ola bilər? - VİDEO
Bu gün, 10:53
Ermənistanda koronavirusdan 4 nəfər gəbərib
Bu gün, 10:51
Gürcüstanda daha 227 nəfər koronavirusa yoluxub, 1 nəfər ölüb
Bu gün, 10:48
Ölkədə yeni referendum müzakirələri - siyasilərdən fərqli reaksiyalar
Bu gün, 10:42
Depressiyadan çıxıb, iş başına keçdi
Bu gün, 10:40
Qanunsuz balıq ovlayan şəxs cəzalandırılıb
Bu gün, 10:38
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru