Azərbaycanda bu günədək 544735 koronavirus testi aparılıb .....                     Azərbaycanda indiyədək 22464 nəfərdə COVID-19 aşkarlanıb, 284 nəfər vəfat edib .....                     Azərbaycanda bir gündə 548 nəfər COVID-19-a yoluxub, 491 nəfər sağalıb, .....                     “Günay Bank”ın sədri dəyişdi .....                     Tanınmış hüquq müdafiəçisindən Abbas Lisaniyə DƏSTƏK .....                     “Təhsil haqlarının artırılması mənfi nəticələrə yol açacaq” .....                     “Əyri oturub, düz danışaq: ölmək yaxşıdır, ya cüzi narahatlıq çəkmək?!” .....                     Karantin rejimini pozan müğənninin .....                     Şəki və Yevlaxın kəndlərinin əhalisi də 190 manat birdəfəlik ödəmə alacaq .....                     “Dünya jandarmı” dəyişir? .....                     “Xəstələrin 20 faizi 27-40 yaşlı insanlardır” .....                     Nazir Bakının bu rayonlarının rəislərinin yerini DƏYİŞDİ .....                     Mehdiyev-İnsanov tandemi “islahat komandası”na qarşı .....                     "Bizim Market"lər şəbəkəsinə yeni rəhbər təyin olundu .....                     Sosial iş yerlərində əməkhaqqının bir hissəsinin ƏƏSMN-nin maliyyələşdirməsi .....                     "Ədalət Vəliyev maraqlı məqama diqqət çəkdi, dedi ki, Azərbaycanda sonuncu dəfə... " .....                     Turizm Təlim və Sertifikasiya Mərkəzi yaradılıb .....                     Ordudakı kadr dəyişikliyini zəruri edən nədir? .....                     Daha bir həkim koronavirusa yoluxdu .....                     Böyük Şor gölünün üzərində yaranmış qatı çirkab örtüyün təmizlənməsinə başlanılıb .....                     “Gündəlik yoluxma 1000 nəfəri keçir” iddiasına rəsmi cavab: .....                     Daha bir jurnalist virusa yoluxdu .....                     Ramiz Mehdiyevlə bağlı məsələ böyüyür: .....                     “Dərs vaxtı”nın peşə təhsili ilə bağlı sabaha olan cədvəli açıqlanıb .....                     Azərbaycanda koronavirusa yoluxma ehtimalı yüksək olan şəxslər müəyyən edilib .....                     Ermənilər işğal altındakı Azərbaycan torpaqlarında .....                     Karantinə nəzarət edən 3 polis əməkdaşı vəfat edib .....                     Ədalət Vəliyev Böyük Azərbaycan Partiyasının sədri Elşad Musayevlə görüşüb .....                     BQXK Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevə növbəti dəfə baş çəkib .....                     Sabah dollar neçəyə olacaq? .....                     Bolqarıstan Prezidentinin katibi və müşaviri həbs olunublar .....                     ATU-dan məzun olan yüzlərlə həkim hara getdi?! .....                     Neft Fondu ABŞ-da .....                     Sabunçunun icra başçısının supermarketə “səlib yürüşü”: .....                     "Siyasi əqidəsindən asılı olmayaraq hər bir mətbu orqan dövlətçilik maraqlarını öndə saxlamalıdır" .....                     Sədərək Ticarət Mərkəzinin icraçı direktoru: “Məni evimə həbs ediblər” .....                     Baş Prokurorluq Yevlaxda HƏBSLƏRƏ BAŞLADI .....                     Əbdürrəhman Vəzirov Ramiz Mehdiyevdən DANIŞDI .....                     Müdafiə Nazirliyinin generalı niyə işdən çıxarılıb? .....                     4 Peşə Təhsil Mərkəzi publik hüquqi şəxs statusu aldı .....                 

AXC dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistana verilməsi acı tarixdir - FOTO
Tarix: 5-06-2020, 12:26 | Çap et
AXC dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistana verilməsi acı tarixdir
Azərbaycan dövlətçililik tariximizdə xüsusi yeri olan, bugünkü müstəqil Azərbaycan Respublikasının siyasi və hüquqi varisi olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistana verilməsi ilə bağlı qərar torpaqlarımızın itirilməsi baxımından acı tarixdir.

Bunu Trend-ə AMEA Şərqşünaslıq İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sübhan Talıblı deyib.

Onun sözlərinə görə, həmin dövrlə bağlı məlumatlar Azərbaycan və xarici ölkələrin arxiv materiallarında, sənədlərdə, elmi ədəbiyyatda, dövrü mətbuatda və s.-də öz əksini bu və ya digər şəkildə tapıb.

Tarixçi qeyd edib ki, tarixi sənədlərə əsasən, Azərbaycan Milli Şurası 1918-ci il mayın 29-da İrəvan şəhərinin siyasi mərkəz kimi ermənilərə verilməsi haqqında qərar verib. Həsənbəy Ağayevin sədrliyi ilə keçən iclasda F.X.Xoyski, M.Cəfərov, M.Hacınski, A.Mahmudbəyov, F.Köçərlinski, Məlik Yeqanov, R.Vəkilov, H.Şahtaxtinski, A.Axundov, M.K.Məmmədbəyov, X.Məlik-Aslanov, C.Hacınski, C.A.Ağamalov, Şərifov iştirak ediblər.

S.Talıblı qeyd edib ki, xarici və regional güclərin təzyiqi nəticəsində Azərbaycan Milli Şurası 29 mayda ermənilərə Azərbaycanın 9,2 min ərazisini güzəştə gediblər. Ermənilər isə bu “güzəşt"in müqabilində Azərbaycana qarşı artıq ərazi iddiaları irəli sürməyəcəklərini bildiriblər. Lakin buna baxmayaraq, Ermənistan Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları və işğalçılıq siyasətini istər sovet, istərsə də müstəqillik dövründə davam etdirib. Mənbələrdə İrəvanın ermənilərə verilməsi məsələsi ilə bağlı amillər sırasında AXC-nin daxili və xarici vəziyyəti, region və xarici ölkələrin AXC-yə təzyiqi, maraqları və s. amillər qeyd edilir:

"Özlərini "məzlum bir xalq” kimi göstərərək dövlət yaratmaq istəyən ermənilər XVIII əsrdən üzü bəri çar Rusiyası və digər dövlətlərə arxalanaraq tarixi Azərbaycan torpaqlarının işğalına başlayıblar. Rusiya imperatoru I Pyotrun (1682-1725) Azərbaycanı, Türkiyəni, İranı işğal edib Fars körfəzinin isti sularına çıxmaq haqda arzusuna söykənən ermənilər 1722-ci ildə bu ərazilərdə “Böyük Ermənistan dövləti” yaratmaq xülyası ilə I Pyotrun qəbulunda olub, “Şərq yürüşündə” ermənilərin canla-başla rus ordusunun və kəşfiyyatının xidmətində olacağına sədaqətlə söz veriblər. Türkmənçay müqaviləsindən sonra xalqımıza məxsus İrəvan əyaləti və onun ətrafındakı torpaqlarda etnik təmizləmə aparılaraq erməniləri İrəvanda yerlədiriblər. Çar Rusiyası İrəvan və onun ətrafındakı əyalət və yaşayış məntəqələrinin statistikası və demoqrafik vəziyyəti haqda məlumatları tərtib edib mərkəzə çatdırmaq məqsədilə İvan Şopen adlı məmuru bir heyətlə İrəvana göndərir. İ.Şopenin başçılığı ilə tərtib edilmiş statistikada Türkmənçay müqaviləsindən sonrakı vəziyyəti belə şərh edib: “Ermənilərin arzusu ilə ruslar İrəvan mahalını və onun ətrafındakı dörd xanlığı, 41 bəyliyi və sultanlığı ləğv edib türkləri oradan köçməyə məcbur ediblər. Torpaq və əmlaklar gəlmə ermənilər arasında bölünüb”. İrəvanda yaşayan əhalinin 143 000 nəfərdən 117 849 nəfəri azərbaycanlıdan, cəmi 25 151 nəfəri gəlmə ermənilərdən ibarət olub. 1828-1832-ci illərdə İrəvandakı azərbaycanlıların sayı 100 000 nəfər azaldığı halda, ermənilərin sayı gəlmələrin hesabına 82 377 nəfər artıb. O dövrdə rus məmurlarının yazılı məlumatlarına əsasən, XIX əsrin 30-cu illərində İrəvan sakinlərinin 80 %-dən çoxu türklərdən ibarət olub. Halbuki sonrakı illərdə erməni zorakılığı nəticəsində 6 böyük məscidi, 50 savadlı ali müsəlman ruhanisi olan və 1807 azərbaycanlı ailəsinin yaşadığı İrəvan şəhəri XIX əsrin sonunda erməni şəhərinə çevrilib".

Tarixçi qeyd edib ki, 1918-1920-ci illərdə indiki Ermənistan ərazisində yaşamış 565 min azərbaycanlı öldürülmüş və doğma torpağından didərgin düşmüşdü. Bu rəqəmi Z.Kirokodyan özünün "Sovet Ermənistanının əhalisi 1831-1931" kitabında təsdiq edərək "1920-ci ildə sovet hökumətində daşnaklardan cəmi 10 min nəfərdən bir qədər artıq türk (azərbaycanlı) əhali qalıb. 1922-ci ildə 60 min qaçqın geri qayıtdıqdan sonra azərbaycanlılar burada 72 min 596 nəfər, 1931-ci ildə isə 105 min 838 nəfər olmuşdur" yazır.

S.Talıblı əlavə edib ki, İrəvan quberniyasının 1920-ci ilədək Azərbaycanın tərkibində olan qəzalarında olan 99 min nəfərdən 62,6 mini azərbaycanlı (66 faiz), 36,4 min nəfəri erməni (34 faiz) olub.

İrəvan quberniyasının Eçmiədzin, Yeni Bəyazid, Sürməli qəzalarında isə azərbaycanlılar əhalinin üçdə birini təşkil etmişdi. 1916-cı il yanvarın 1-nə olan məlumata görə, İrəvan qəzasında 74,2 min nəfər və ya 48 faiz, Zəngəzur qəzasında 119,5 min və ya 53,3 faiz, Yeni Bəyazid qəzasında 50,7 min nəfər, Sürməli qəzasında 45 min nəfər azərbaycanlı olub:

"Bu rəqəmlər əyani surətdə sübut edir ki, XIX və XX əsrlərin əvvəllərində indiki Ermənistanın ərazisində yerli əhali olan azərbaycanlılar əksəriyyət təşkil etmişlər. Bütün qeyd olunan statistik və xarici sənədlərə baxdıqda məlum olur ki, istər əhalinin say tərkibi, istərsə tarixi ərazilər baxımından, istərsə də idarəetmə baxımından İrəvan türk-müsəlman torpağı olub və idarəetmə də azərbaycanlılara məxsus olub. Burada heç bir erməni dövlətindən və idareətməsindən söhbət gedə bilməz".

AXC dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistana verilməsi acı tarixdir
AXC dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistana verilməsi acı tarixdir
AXC dövründə Azərbaycan torpaqlarının Ermənistana verilməsi acı tarixdir





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Azərbaycanda bu günədək 544735 koronavirus testi aparılıb
Dünən, 19:41
Azərbaycanda indiyədək 22464 nəfərdə COVID-19 aşkarlanıb, 284 nəfər vəfat edib
Dünən, 19:40
Azərbaycanda bir gündə 548 nəfər COVID-19-a yoluxub, 491 nəfər sağalıb, 10 nəfər vəfat edib
Dünən, 19:38
“Günay Bank”ın sədri dəyişdi – rəhbərlikdə təyinatlar var
Dünən, 19:28
Tanınmış hüquq müdafiəçisindən Abbas Lisaniyə DƏSTƏK - VİDEO
Dünən, 19:19
“Təhsil haqlarının artırılması mənfi nəticələrə yol açacaq” – Ekspertdən XƏBƏRDARLIQ
Dünən, 19:02
“Əyri oturub, düz danışaq: ölmək yaxşıdır, ya cüzi narahatlıq çəkmək?!” - Paşa Qəlbinur
Dünən, 18:56
Karantin rejimini pozan müğənninin VİDEOSU YAYILDI
Dünən, 18:52
Şəki və Yevlaxın kəndlərinin əhalisi də 190 manat birdəfəlik ödəmə alacaq - RƏSMİ
Dünən, 18:50
“Dünya jandarmı” dəyişir? - Yeni rola kim daha çox uyğundur?
Dünən, 18:46
“Xəstələrin 20 faizi 27-40 yaşlı insanlardır” - AÇIQLAMA
Dünən, 18:38
Nazir Bakının bu rayonlarının rəislərinin yerini DƏYİŞDİ - SİYAHI
Dünən, 18:31
Mehdiyev-İnsanov tandemi “islahat komandası”na qarşı - Aygün Muradxanlı yazır...
Dünən, 18:27
"Bizim Market"lər şəbəkəsinə yeni rəhbər təyin olundu - FOTO
Dünən, 18:23
Sosial iş yerlərində əməkhaqqının bir hissəsinin ƏƏSMN-nin maliyyələşdirməsi Qaydası təsdiqlənib
Dünən, 18:21
"Ədalət Vəliyev maraqlı məqama diqqət çəkdi, dedi ki, Azərbaycanda sonuncu dəfə... " - deputat
Dünən, 18:18
Turizm Təlim və Sertifikasiya Mərkəzi yaradılıb
Dünən, 18:15
Ordudakı kadr dəyişikliyini zəruri edən nədir? - GƏLİŞMƏ
Dünən, 18:04
Daha bir həkim koronavirusa yoluxdu
Dünən, 17:58
Böyük Şor gölünün üzərində yaranmış qatı çirkab örtüyün təmizlənməsinə başlanılıb
Dünən, 17:57
“Gündəlik yoluxma 1000 nəfəri keçir” iddiasına rəsmi cavab: - “Ola bilər ki…”
Dünən, 17:55
Daha bir jurnalist virusa yoluxdu
Dünən, 17:53
Ramiz Mehdiyevlə bağlı məsələ böyüyür: - “O, belə ifadələr işlədib”
Dünən, 17:46
“Dərs vaxtı”nın peşə təhsili ilə bağlı sabaha olan cədvəli açıqlanıb
Dünən, 17:38
Azərbaycanda koronavirusa yoluxma ehtimalı yüksək olan şəxslər müəyyən edilib - “E-Təbib”-dən AÇIQLAMA
Dünən, 17:35
Azərbaycanda müğənni karantini pozdu - Görün, harda ilişdi...
Dünən, 17:34
Ermənilər işğal altındakı Azərbaycan torpaqlarında yanğın törədiblər
Dünən, 17:23
Teleaparıcı sərt danışdı: - “İnsanlar aldadılmamalı idi”
Dünən, 17:20
Karantinə nəzarət edən 3 polis əməkdaşı vəfat edib - AÇIQLAMA
Dünən, 17:17
"Adam nə qədər özü üçün çalıb-oxuyar?" - Cavan Zeynallı
Dünən, 17:09
Ədalət Vəliyev Böyük Azərbaycan Partiyasının sədri Elşad Musayevlə görüşüb
Dünən, 17:07
BQXK Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevə növbəti dəfə baş çəkib
Dünən, 17:06
Sabah dollar neçəyə olacaq?
Dünən, 17:00
Bolqarıstan Prezidentinin katibi və müşaviri həbs olunublar
Dünən, 16:57
İTV-nin 7 əməkdaşı koronavirusa yoluxdu - AÇIQLAMA
Dünən, 16:53
ATU-dan məzun olan yüzlərlə həkim hara getdi?! - Uroloq həkim Vasif İsmayıl
Dünən, 16:52
Neft Fondu ABŞ-da 50 milyon dollarlıq daşınmaz əmlak alacaq
Dünən, 16:46
Sabunçunun icra başçısının supermarketə “səlib yürüşü”: - Təxribat, yoxsa axmaq səhv?
Dünən, 16:45
"Siyasi əqidəsindən asılı olmayaraq hər bir mətbu orqan dövlətçilik maraqlarını öndə saxlamalıdır" - Vüqar Rəhimzadə
Dünən, 16:43
Sədərək Ticarət Mərkəzinin icraçı direktoru: “Məni evimə həbs ediblər” – Təxribat, yoxsa təsadüf?
Dünən, 16:35
"Çevrəmdə nə qədər virusa yoluxan insanlar var" - Xalq artisti
Dünən, 16:30
Baş Prokurorluq Yevlaxda HƏBSLƏRƏ BAŞLADI - Cinayət işi açıldı
Dünən, 16:24
Əbdürrəhman Vəzirov Ramiz Mehdiyevdən DANIŞDI - "Buna şübhə də yox idi"
Dünən, 16:21
Müdafiə Nazirliyinin generalı niyə işdən çıxarılıb? – İlginc faktlar
Dünən, 16:14
4 Peşə Təhsil Mərkəzi publik hüquqi şəxs statusu aldı - SİYAHI
Dünən, 16:13
Sərt karantin elan edilən rayonlardan Oğuza istirahətə gələnlər müəyyən edilib
Dünən, 16:12
Nazirliyi korrupsiya yuvasına çevirənlər: - “Deməli, orda dövlətə xəyanət də var”
Dünən, 16:10
«Konstruktiv danışıqlara hazır olmayan bəzi qüvvələrin bu jesti dəyərləndirə bilməməsi onların öz problemi sayılmalıdır” - deputat
Dünən, 16:06
Evdə müalicə alan koronavirus xəstələri sağaldıqlarını necə bilməlidir? - AÇIQLAMA
Dünən, 16:06
Azərbaycan bankları pandemiya güzəştlərinə niyə getmir? - AKTUAL
Dünən, 15:58
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru