Elmira Axundova Feyruz Haşimovu bağışladı .....                     Bakıda onlayn yolla narkotik vasitələrin alqı-satqısını həyata keçirən şəxs saxlanılıb .....                     Minsk qrupunun sabiq amerikalı həmsədrindən sensasion təklif .....                     Nazirliyin sabiq aparat rəhbərinə AQTA-da yüksək vəzifə verildi .....                     27 prokurorluq işçisi ilk dəfə prokuror vəzifəsinə təyin olunub .....                     "Ayaz Əsgərova qarşı qoşun göndərmək lazımdır..." .....                     2020-ci il may ayının 1-dən bugünədək 7 prokurorluq işçisi ilk dəfə olaraq idarə və şöbə rəisi vəzifəsinə təyin olunub .....                     Kievlə Bakının dərdi eynidir .....                     2020-ci il may ayının 1-dən bugünədək 703 əmr imzalanıb, 114 nəfər rəhbər vəzifələrə təyin olunub .....                     Baş Prokurorluqdan mərhum generalın oğlu ilə bağlı .....                     Digər şəxslərin sağlamlığını təhlükə qarşısında qoyan şəxslər məsuliyyətə cəlb ediliblər .....                     Dəhşətli partlayış erməni terror təşkilatlarının yerləşdiyi ərazidə baş verib .....                     Ədalət Vəliyev generalla görüşüb, .....                     Baş Prokurorluğun struktur qurumlarının sayı 15-dən 18-ə çatdırılıb .....                     Mülayim şimal-qərb küləyi əsəcək .....                     Koronavirusla mübarizəyə cəlb olunan həkimə şiddətli töhmət verilib .....                     Baş Prokurorluqda geniş əməliyyat müşavirəsi keçirilib .....                     "Səhiyyə Nazirliyi koronavirusla əlaqədar olan dərmanlarla bağlı siyahını ictimiyyətə təqdim edib" .....                     Ali Məhkəmə məhkəmə proseslərinin keçirilməsi qaydalarını açıqladı .....                     “Bu ilin ilk yarısında 54,8 milyon manatlıq saxta və əsassız pensiya işləri ləğv edilib” .....                     “Milli Şura insanların taleyini düşünmür” .....                     DSX-nın keçmiş rəis müavininin oğlu haqda şok iddialar .....                     Xaricdən həkim çağırılması... .....                     Ağdaşda qaydaları pozan 17 velosipedçi cərimələnib .....                     2020-ci il dövlət büdcəsinə dəyişiklik birinci oxunuşda .....                     Vilayət Eyvazovdan YENİ TƏYİNATLAR .....                     "Təlimlərdən sonra düşmənə dərs verməyin zamanıdır" .....                     “İşsizlər və imkansızlar ağır vəziyyətə düşüb” .....                     “190 manat rəmzi xarakter daşıyan dövlət dəstəyidir, .....                     Bakıda 1 milyonluq qızılları oğurlanan qadının .....                     "Təhsil haqları yarıbayarı azaldılmalıdır" .....                     Bakıda 32 yaşlı kişi özünü yandırıb .....                     Polad Həşimov küçəsi... .....                     “Təhsilin bu şəraitdə səmərəli təşkili üçün yollar araşdırılmalıdır” .....                     Qardabanidə koronavirusa yeni yoluxma aşkarlanıb .....                     “Bir çox ölkədə ÜDM-də azalma ikirəqəmlidir, Azərbaycanda vəziyyət bir qədər yaxşıdır” .....                     Vətəndaşın ac qalmasını arzulayan müxalifət... .....                     Erməniyə məxsus “Yandex Taksi” ölkəyə necə buraxılıb? .....                     BNA bu şirkətə 2 milyon manatdan çox pul ödəyəcək .....                     Gəncədə karantin rejimini pozan çayxanalar aşkarlanıb .....                 

Koronavirus və uşaqlar: Nələri bilmək vacibdir? – Peşəkar həkim baxışı
Tarix: 26-03-2020, 13:43 | Çap et
Koronavirus və uşaqlar: Nələri bilmək vacibdir?
Dr. Erkin Rəhimov
Azvision.az


Əziz valideynlər, söz verdiyimiz kimi, koronavirusun uşaqlara təsiri haqqında ən son məlumatları sizə təqdim edirik. Virus haqqında (Haradan yarandı, necə yayılır, simptomları nələrdir, müalicəsi və peyvəndi varmı, fəsadları nələrdir) rəsmi tibbi mənbələrdə artıq kifayət qədər ümumi məlumat var. Lakin uşaqlardakı infeksiya haqqında elmi məlumat nisbətən az olduğu üçün, təbii olaraq, valideynlərdə narahatçılıq hissi yaranır. Bu yazının məqsədi bugünə olan son elmi sübutlara əsaslanmış məlumatı xalqımıza çatdırmaqdır.

Nəzərinizə çatdırım ki, aşağıda yazılanlar 25.03.2020 tarixinə qədər dərc edilmiş elmi məqaləlardən hazırlanıb.

1) Hamilə qadınlar digər insanlar kimi bu virusa yoluxa bilərlər (Yoluxma əsasən hava-damcı və yaxın təmas yoluyla olur). Bəzi viruslar hamilə qadınlarda hamilə olmayanlara nisbətən daha ağır keçir, bu virusla əlaqəli belə məlumat yoxdur. Nəzərə alsaq ki, bu virus son 3 ayda dünyaya yayılıb, yalnız hamiləliyin üçüncü trimestr ilə əlaqədar yetərli elmi məlumatlar var. Bu müddətdə infeksiyaya yoluxmuş hamilələrdən doğulan körpələrdə ciddi, ölümlə nəticələnən problemlərə rast gəlinməyib. Birinci və ikinci trimestrdə (ilk altı ay) yoluxan hamilələrdə döldə hansı patologiyaların ola biləcəyi hələ ki, bilinmir. Qeyd edilən faktları nəzərə alaraq, xəstəxanalarda hamilələri və yeni doğulmuşları mümkün olduğu qədər digər xəstələrdən ayırmaq lazımdır ki, virus onlara yoluxmasın.

2) Koronavirusa yoluxmuş hamilədən doğulmuş körpələrdə alınan analizlərdə virus aşkar olunmadığı üçün virusun bətndaxili dölə keçmədiyi düşünülür (xəstə sayı az olduğu üçün dəqiq “keçmir” demək olmur, lakin çift və dölyanı mayedən götürülən analizlərdə virus mənfi çıxıb). Normal doğuş, yoxsa qeysəriyyə yoluyla doğuş qərarın verilməsi üçün yetərli elmi məlumat yoxdur, lakin tövsiyə olunan sırf bu virus səbəbilə (başqa göstəriş yoxdursa) qeysəriyyə əməliyyatının olunmamasıdır.

3) Virusun ana bətnində dölə keçdiyinə işarə edən elmi əsasın olmamasına baxmayaraq, yeni doğulmuşlar koronavirusa yoluxa bilərlər. Bugünə qədər olan məlumatlara əsaslanaraq düşünülür ki, virus xəstə ana ya da başqa bir insan ilə təmasdan körpəyə yoluxur. Yeni doğulmuş körpədə immunitet zəif olduğu üçün, xəstəlik ağır gedişli ola bilər. Belə uşaqlar xüsusi reanimasiya şöbəsində təcrid olunmuş halda izlənməlidirlər.

4) Koronavirusa yoluxmuş ana körpəsinə istəyirsə, süd verə bilər. Aparılmış elmi tədqiqatlarda ana südündə virus aşkar edilməyib. Lakin nəzərə alsaq ki, əmizdirmə vaxtı ana ilə körpənin yaxın təması olur, hava-damcı və ya toxunma yoluyla da virus uşağa keçə bilər. Ona görə, ana süd vermək istəyirsə. mütləq cərrahi maska taxmalı, əl təmizliyinə diqqət etməlidir. Xüsusən də süd sağma prosesində sterilliyə üstünlük verməlidir. ÜST və bir çox başqa rəsmi qurumlar bu halda əmizdirməyə icazə verirlər.

5) Məqalələrdə uşaqların bu virus ilə xəstələnmə ehtimalının böyüklərə nisbətən çox aşağı olduğu göstərilib (23.03.2020 tarixinə qədər dərc edilmiş 45 elmi məqalənin sistematik analizindən çıxan nəticəyə görə, uşaqlar bütün koronavirus xəstələrinin 1-5%-ni təşkil edirlər). Buna səbəb olaraq, çox faktorlar irəli sürülüb, yaxın zamanda daha aydın izah ediləcəyi gözlənilir. Lakin xəstə sayının az olması uşaqların bu xəstəliyi ağır keçirmədikləri mənasına gəlmir. Çox nadir də olsa, xüsusən bir yaşdan kiçik, digər xəstəlikləri olanlarda daha ağır gedişli ola bilər.

6) Uşaqlarda xəstəlik daha çox ya simptomsuz, ya da yüngül simptomlar ilə keçir. Varsa, əsas əlamətlər qızdırma və quru öskürəkdir. Əsnək nahiyəsində qızartı, ishal, halsızlıq, qaytarma, burun tutulması da ola bilər. Qan analizlərində çox vaxt ciddi anormallıq müşahidə edilmir (böyüklərdən fərqli olaraq). Dəqiq diaqnoz üçün həkim müayinəsi, testlər və bəzən rentgenoloji müayinə lazım olur. Bunu da qeyd edək ki, yuxarıdakı əlamətlərə bir çox kəskin respirator virus xəstəliklərində rast gəlinə bilər. Əgər uşağınızda COVID-19 xəstəliyinin olduğunu düşünürsüzsə (yaxın zamanda xaricə səyahət, və ya səyahət etmiş, ya da xəstə insanla təması olubsa) 103-ə və ya 1542 (TƏBİB qaynar xətt) nömrələrinə zəng vurun.

7) ÜST məlumatlarına əsasən, bu xəstəliyə qarşı peyvəndin ən tezi 18 ay sonra geniş tətbiqinə başlana bilər (bir çox ölkədə hazırda bu sahədə ciddi işlər görülür və yaxın zamanda bəlkə peyvənd tapıla bilər, lakin onun effektivliyi, yan təsir profili və başqa xüsusiyyətləri bilinmədiyi üçün, geniş istifadəsi mümkün olmayacaq). Buna görə, bəzi kütləvi infosmasiya vasitələrində oxuduğunuz “peyvənd artıq istehsal edildi” tipli məqalələrə skeptik yanaşmaq lazımdır.

8) Müalicədə istifadə edə biləcəyimiz effektiv yeni dərmanın kəşf edilməsi də uzun zaman alan proses olduğu üçün, bunu da yaxın zamanda gözləmək düzgün olmaz. Lakin başqa xəstəliklərdə istifadə edilən dərmanları artıq bir çox ölkələr bu xəstəlikdə də istifadə edirlər. Aralarında bəziləri çox effektiv görünür. Ola bilər ki, yaxın zamanda bu dərmanlar səbəbiylə infeksiyanın ağırlığı azala bilər. Lakin bu dərmanların geniş istifadəsi üçün yenə də elmi tədqiqatlara ehtiyac vardır, buna görə bu xəstəlikdə elmi olaraq effekti sübut edilməmiş heç bir dərmanı istifadə etmək olmaz.

9) Uşaqlarda infeksiyaya yoluxma ehtimalının az olmasına baxmayaraq, virusun insandan insana yoluxmasında və epidemiyanın yayılmasında rol oynadığından şübhələnilir (xüsusən simptomsuz və ya yüngül keçirənlər daha çox yayır). Bəzi uşaqlarda böyüklərdən fərqli olaraq, ishal və qusma ələmətləri ön planda olduğu üçün nəcis yoluyla da yoluxmanın ola biləcəyi araşdırılır (virus xəstə uşaqların nəcisində bəzən uzun müddət ifraz olunur). Bu səbəblə xəstə uşaqların yaşlı, immuniteti zəif, xroniki xəstəlikləri olan insanlardan uzaq tutulması vacibdir.

10) Sosial təcrid zamanı uşaqlar məktəbdən, sosial əlaqələrdən və idmandan məhrum qaldığı üçün bəzi psixoloji və fiziki problemlər yarana bilər. Elmi tədqiqatlar uzun müddət evdə vaxt keçirən uşaqların daha az fiziki aktiv olduğunu, ekran qarşısında daha çox vaxt keçirdiyini, yuxuların qeyri müntəzəm, qida rasionlarının daha zərərli olduğunu göstərir. Buna görə onlara xüsusi diqqət edilməldir. Yüksək kalorili, karbohidratlarla zəngin qidalardan və TV, kompüter oyunlarından mümkün olduğu qədər uzaq tutulmalıdırlar. Daha böyük yaşlı uşaqların virusdan qorxularını azaltmaq məqsədilə valideynlər maarifləndirmə aparmalıdırlar. Uşaqlar evdə və ya mümkünsə, həyətdə fiziki aktivliyə cəlb edilməlidirlər. Uşaqlarla oyunlara üstünlük verilməlidir. Son vaxtlarda daha geniş yayılan online dərs sistemindən geniş istifadə edilməlidir.

Gördüyünüz kimi, bu virusun dünyada geniş yayılması ilə əlaqəli olaraq, uşaqlarda da bəzi problemlərə rast gəlinə bilər. Hər valideyn ilk növbədə təlaşa düşməmək üçün düzgün qaynaqlardan ətraflı informasiyalar əldə etməlidir (Bunun üçün rəsmi mənbələrə, ekspertlərin rəylərinə diqqət yetirmək daha məqsədəuyğundur). Yuxarıda yazdığım kimi, əslində bu virus uşaqlar üçün ciddi problem təşkil etmir, çox vaxt yüngül keçir. Lakin bu, lazımsız rahatlığa və tədbirsizliyə səbəb olmamalıdır. Xüsusi gigiyenayaya ciddi əməl edilməlidir (xüsusən kiçik yaşlı uşaqlarda daha vacibdir). Uşaqların həssas insanları virusa yoluxdura biləcəyi unudulmamalıdır. Ölkəmiz üçün bu çətin dövrdə hər kəs üzərinə düşəni edərək (burada sosial təcridi xüsusən vurğulamaq istəyirəm), epidemiyanın yayılmasının qarşısını ala bilər.

Koronavirus və uşaqlar: Nələri bilmək vacibdir?

* Doktor Erkin Rəhimov pediatr-neonatoloqdur. İstanbul Universitetinin Cərrahpaşa Tibb Fakültəsində təhsil alıb





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Elmira Axundova Feyruz Haşimovu bağışladı - Çəkişmə...
Bu gün, 14:55
Bakıda onlayn yolla narkotik vasitələrin alqı-satqısını həyata keçirən şəxs saxlanılıb - FOTO
Bu gün, 14:50
Koronavirusdan vəfat edən jurnalistin telefonu xəstəxanada itib
Bu gün, 14:48
Minsk qrupunun sabiq amerikalı həmsədrindən sensasion təklif - "QARABAĞ BMT-NİN PROTEKTORATI ALTINA VERİLSİN”
Bu gün, 14:46
Nazirliyin sabiq aparat rəhbərinə AQTA-da yüksək vəzifə verildi - FOTO
Bu gün, 14:43
27 prokurorluq işçisi ilk dəfə prokuror vəzifəsinə təyin olunub - Baş prokuror
Bu gün, 14:40
"Ayaz Əsgərova qarşı qoşun göndərmək lazımdır..." - Deyəsən, bunların qorxusu Ramiz Mehdiyevdən imiş...
Bu gün, 14:39
"Körpələr axı başa düşmür karantin, xəstəlik nədir" - Xalq artisti gileyləndi
Bu gün, 14:27
2020-ci il may ayının 1-dən bugünədək 7 prokurorluq işçisi ilk dəfə olaraq idarə və şöbə rəisi vəzifəsinə təyin olunub - Baş prokuror Kamran Əliyev
Bu gün, 14:22
"Televiziyada görünməyə həvəsim yoxdur"
Bu gün, 14:20
Kievlə Bakının dərdi eynidir – İşğala məruz qalıblar!
Bu gün, 14:14
2020-ci il may ayının 1-dən bugünədək 703 əmr imzalanıb, 114 nəfər rəhbər vəzifələrə təyin olunub - Baş prokuror Kamran Əliyev
Bu gün, 14:11
Baş Prokurorluqdan mərhum generalın oğlu ilə bağlı AÇIQLAMA
Bu gün, 14:08
Digər şəxslərin sağlamlığını təhlükə qarşısında qoyan şəxslər məsuliyyətə cəlb ediliblər - FOTO
Bu gün, 14:07
Dəhşətli partlayış erməni terror təşkilatlarının yerləşdiyi ərazidə baş verib
Bu gün, 14:05
Ədalət Vəliyev generalla görüşüb, ordudakı vəziyyət müzakirə edilib
Bu gün, 14:00
Baş Prokurorluğun struktur qurumlarının sayı 15-dən 18-ə çatdırılıb
Bu gün, 13:59
Mülayim şimal-qərb küləyi əsəcək - Belə deyirlər...
Bu gün, 13:45
Koronavirusla mübarizəyə cəlb olunan həkimə şiddətli töhmət verilib - Aşıq Ədalətin gəlini imiş...
Bu gün, 13:19
Baş Prokurorluqda geniş əməliyyat müşavirəsi keçirilib
Bu gün, 13:07
"Beş-altı evləri var, satıb dolansınlar"
Bu gün, 13:05
"Qucaqlarda oturmamışam" - Brilliant Dadaşovadan tənqidlərə cavab
Bu gün, 13:03
"Səhiyyə Nazirliyi koronavirusla əlaqədar olan dərmanlarla bağlı siyahını ictimiyyətə təqdim edib" - AÇIQLAMA
Bu gün, 13:01
Ali Məhkəmə məhkəmə proseslərinin keçirilməsi qaydalarını açıqladı
Bu gün, 12:58
“Bu ilin ilk yarısında 54,8 milyon manatlıq saxta və əsassız pensiya işləri ləğv edilib” - Nazir
Bu gün, 12:57
“Milli Şura insanların taleyini düşünmür” - Siyavuş Novruzov
Bu gün, 12:48
DSX-nın keçmiş rəis müavininin oğlu haqda şok iddialar - vətəndaşları aldadaraq, milyonlara sahib oldu
Bu gün, 12:47
Xaricdən həkim çağırılması... - Nə qədər vacib idi və niyə?
Bu gün, 12:40
Ağdaşda qaydaları pozan 17 velosipedçi cərimələnib
Bu gün, 12:38
2020-ci il dövlət büdcəsinə dəyişiklik birinci oxunuşda qəbul edildi
Bu gün, 12:35
Vilayət Eyvazovdan YENİ TƏYİNATLAR - ADLAR
Bu gün, 12:33
"Təlimlərdən sonra düşmənə dərs verməyin zamanıdır"
Bu gün, 12:31
"Müğənni deputat deyil, məmur deyil... halal pulunu qazanır"
Bu gün, 12:29
“İşsizlər və imkansızlar ağır vəziyyətə düşüb” - Əli Məsimli
Bu gün, 12:23
“190 manat rəmzi xarakter daşıyan dövlət dəstəyidir, bunu heç bir halda kəsmək olmaz”
Bu gün, 12:17
Bakıda 1 milyonluq qızılları oğurlanan qadının kimliyi bəlli oldu
Bu gün, 12:14
"Təhsil haqları yarıbayarı azaldılmalıdır" - deputat
Bu gün, 12:13
Bakıda 32 yaşlı kişi özünü yandırıb
Bu gün, 12:11
“Allah belə dostluğu kəssin”
Bu gün, 12:10
Polad Həşimov küçəsi... - FOTO
Bu gün, 12:07
“Təhsilin bu şəraitdə səmərəli təşkili üçün yollar araşdırılmalıdır” - deputat
Bu gün, 12:04
Qardabanidə koronavirusa yeni yoluxma aşkarlanıb
Bu gün, 12:00
“Bir çox ölkədə ÜDM-də azalma ikirəqəmlidir, Azərbaycanda vəziyyət bir qədər yaxşıdır” - Nazir
Bu gün, 11:59
"Ata, maa toy elə... dayanmıram" - Karantində toy qadağasını belə ələ saldılar...
Bu gün, 11:58
“Həkimlər neçə xəstəni baxımsızlıqdan öldürüblər”
Bu gün, 11:55
Vətəndaşın ac qalmasını arzulayan müxalifət... - Düşmən içimizdə imiş
Bu gün, 11:52
Erməniyə məxsus “Yandex Taksi” ölkəyə necə buraxılıb? – Şəxsi məlumatlarımız təhlükədə
Bu gün, 11:47
BNA bu şirkətə 2 milyon manatdan çox pul ödəyəcək - MÜQAVİLƏ
Bu gün, 11:45
Gəncədə karantin rejimini pozan çayxanalar aşkarlanıb - FOTO
Bu gün, 11:44
Azərbaycanda sahibkarlara yeni maliyyə dəstəyinin göstərilməsinə start verilir - Diqqət!
Bu gün, 11:42
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru