Düşmən təcavüzü nəticəsində 8 məktəbli həlak olub, 16 məktəbli yaralanıb .....                     "Makronla Paşinyanın bir-birilərindən fərqləri yoxdur" .....                     Ermənistan Azərbaycan torpaqlarının qanunsuz işğalına son qoymalıdır .....                     "Mənim 65 yaşım var mən əsgərlərimizə həsəd aparıram" .....                     "Erməni terrorçuları hansı yaşayış məskənimizdən könüllü, yaxud BMT-nin israrı ilə çıxıb?" .....                     Azərbaycan Ordusunda 20 jurnalist döyüşür .....                     "Ordan-burdan zorla adam tutub gətirməklə savaşı qazanmaq mümkünsüzdür" .....                     “Böyük qayıdış”: İqtisadi dirçəlişə yeni qapı .....                     "Bir az səbirli olaq, vaxt keçsin" .....                     Erməni bicliyinin iflası .....                     Nikol Köçəryanı Moskvaya göndərmək istədi, amma... .....                     Həmsədr ölkələrin BMT TŞ-dəki rüsvayçılığı .....                     Səbail rayonunda onlayn yolla narkotik vasitələr satan şəxs saxlanılıb .....                     Rusiya vətəndaşı Gəncədə erməni terrorunun qurbanı olub .....                     Eldar Həsənovdan XƏBƏR VAR .....                     Biz Şuşanı da dezinfeksiya etməyə hazırıq .....                     Rəsmi Bakıdan Qarabağdakı erməni vətəndaşlarımıza MÜRACİƏT .....                     Mülayim cənub küləyi əsəcək .....                     Ermənilərin atəşi 22 il sonra nitq qüsurlu gənci danışdırdı .....                     Həbsdən çıxan Kamil ənənəsini davam etdirir .....                     Ermənilər Tapqaraqoyunluya 2 "Smerç" raketi atıb .....                     Rusiyanın Cənubi Qafqaz siyasəti 180 dərəcə dəyişir .....                     Xaçmazda polis və Daxili Qoşunların əməkdaşları gücləndirilmiş iş rejimində xidmət aparırlar .....                     Qubadlı rayonu Ermənistan ərazisindən artilleriya atəşinə tutulur .....                     Biznesmen Hadrut uğrunda döyüşən əsgərin avtomobil arzusunu həyata keçirdi .....                     Gürcüstanda koronavirusa 1 941 yeni yoluxma təsdiqlənib .....                     Gəncədə raket atəşi nəticəsində yaralananlardan daha biri vəfat etdi .....                     Ermənilər Qarabağdan “iki dəfə” qaçır? .....                     "Dağlıq Qarabağda yaşayan erməni əsilli vətəndaşlarımızın hüquqlarını qorumağa hazırıq" .....                     Düşmən yaşayış məntəqələrimizi raket atəşinə tutur .....                     Qaxda talançı məmur peyda olub... .....                     Bəzi fransalı siyasətçilərin fikirləri ədavəti qızışdırır .....                     Azərbaycan prezidentinin İran xalqını təbrikinin şifrələri .....                     "Ermənistanın Tərtəri atəşə tutması nəticəsində 16 yaşlı Orxan həlak oldu" .....                     “Rusiyanın Su-30SM qırıcıları döyüş əməliyyatları üçün faydasızdır” .....                     PAŞİNYAN VARSA, SÜLH OLMAYACAQ! .....                     "Məsuliyyətsizliyinizlə ölkəmizi çətinə salmayın" .....                     “Ermənistan Rusiyadan qopmaq naminə Qarabağı itirməyə razıdır” .....                     Düşmən Goranboy-Naftalan istiqamətindəki ərazilərimizi atəşə tutur .....                     Ermənistanda koronavirusdan gəbərənlərin sayı 1 157-yə çatıb .....                 

Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir? - TƏHLİL
Tarix: 19-02-2020, 16:22 | Çap et
Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir?
Dövlət başçımız İlham Əliyev ötən həftə Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində “Enerji təhlükəsizliyi” mövzusu barədə keçirilən dəyirmi masada bəyan etdi ki, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi artıq tamamlanmış sayıla bilər. Layihənin yekun işlər bu ilin ikinci yarısında baş tutacaq. Yəni TAP bu ilin sonunda istifadəyə veriləcək.
Azərbaycan ilk dəfə 13 il qabaq - 2007-ci ildə təbii qaz ixrac etməyə başlayıb. Həmin ildə Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə istiqamətində Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri istifadəyə verildi ki, bununla da bizdən Türkiyəyə mavi yanacaq ixrac olunmağa başlandı. Elə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin üçüncü hissəsini təşkil edən TANAP-ın da ilk rüşeymi məhz Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri ilə qoyuldu. “Şahdəniz” yatağı üzrə ilk qaz müqaviləsi isə bundan xeyli əvvəl, - 1996-cı ilin 4 iyun tarixində imzalanmışdı. Yeri gəlmişkən, müqavilənin tərəflər arasında pay bölgüsü belə idi: BP – operator (28,8%), TPAO (19%), Petronas (15,5%), ARDNŞ (10%), LUKoil (10%), Nico (10%) və Sgc Upstream (6,7%).

Ancaq o vaxt Avropada enerji təhlükəsizliyi məsələsi aktual deyildi. Hər hansı yeni qaz layihəsi barədə söhbət düşəndə bu, cəfəngiyyat sayılır, rentabelli hesab edilmirdi. Xatırladım ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) kəmərinə də, onun 2006-cı ildə açılışına qədər eyni münasibət vardı. Yəni, BTC də rentabelsiz hesab edilir və cəfəngiyyat sayılaraq, ona pul qoymaq "ağılsız iş" kimi təqdim olunurdu. Ancaq dövlət başçımız qeyd etmişkən, Azərbaycan indi çox sabit neft təchizatçısı olaraq tanınır və qəbul edilir. Halbuki, Xəzər və Aralıq dənizlərini ilk birləşdirici layihə sayılan BTC-ni də həyata keçirmək çox çətin bir iş sayılırdı. Həm geosiyasi, həm də texniki baxımdan... Üstəlik, BTC kəməri 2006-cı ildə açıldığı gündən bəri heç bir fasilə, fors-major və problem də baş verməyib.

Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ölkəmizin Avropaya qaz ixrac etməyə başlayacağı haqda əslində, hələ 2007-ci ildə bir anons idi. Bu, Azərbaycanın gələcəkdə böyük qaz ixracçısı kimi də tanınacağını əsasını qoydu. Ümumiyyətlə, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri Cənub Qaz Dəhlizi üçün rüşeym rolunda çıxış etdi. Odur ki, Azərbaycandan Avropaya qaz ixracı gec-tez gerçəkləşməli və buna Aİ dəstək göstərməli idi. Üstəlik, ortada "Şahdəniz-2" kimi zəngin bir yataq olduğu halda və yerdə...

Məsələ bundadır ki, Aİ və ümumiyyətlə, Qərb isə xeyirlərinə olan və maraqlarına cavab verən layihələrin heç birinə heç vaxt anında lazımi reaksiya göstərməyib.
Göstərsə idi, indi əslində, TAP da hazır olmalı idi.

Düzdür, bu layihənin də tamamlanmasına çox qalmayıb. Azərbaycan təbii qazını Avropaya nəql edəcək TAP boru kəməri layihəsi üzrə aparılan işlərin – mühəndis, təchizat və tikinti işləri də daxil olmaqla 92 faizi tamamlanıb. Hazırda boru kəməri tikinti mərhələsindədir - TAP-ın inşası üzrə hər gün yüzlərlə metr ərazi təmizlənir, borular marşrut xətti boyunca düzülür, qaynaqlanır, xəndəyə endirilir və torpaq örtüyü bərpa olunur.

Ötən ilin noyabrında TAP-ın Yunanıstan hissəsində sınaq məqsədilə qaz nəqlinə də başlanılıb ki, Yunanıstandakı Evros çayı ilə Kipoidəki kompressor stansiyası arasında boru kəmərinin 2 kilometrlik hissəsinə təbii qaz qəbul edilib. Bu, boru kəmərinin istismara verilməsi prosesinin ilkin mərhələsi hesab olunur. Həmin prosesin məqsədi boru kəməri infrastrukturunun tamamilə təhlükəsizliyini və işlər başa çatdıqdan sonra istismara hazır olmasını, eləcə də milli və beynəlxalq təhlükəsizlik, həmçinin istismar standartlarına uyğun olmasını təmin etməkdir. Təbii qazın boru kəməri sisteminə daxil edilməsi “Şahdəniz-2” qazının Avropaya tədarükünün başlanğıcı üzrə növbəti mərhələdir ki, TAP vasitəsilə ticari məqsədlə qaz nəqlinin 2020-ci ilin oktyabrında, yəni İtaliyaya qədər olan hissənin tam istifadəyə veriləcəyi və sınaqdan keçiriləcəyi vaxtda gözlənilir.

Bu layihə üzrə kapital xərclər 4,5 milyard avro təşkil edir. Boru kəməri Avropanın üç ölkəsinin ərazisindən – Yunanıstan, Albaniya və İtaliyadan keçir. TAP-ın ilkin ötürücülük qabiliyyəti ildə 10 milyard kubmetr olacaq ki, bu həcmin gələcəkdə 20 milyard kubmetrədək artırılması imkanı var.

Demək istədiyim nədir? TAP, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin dördüncü seqmenti olaraq əslində, indiyədək hazır ola bilərdi. Bunu yuxarıda da qeyd etdim. Xatırladım ki, birinci seqment "Şahdəniz-2" yatağı layihəsi olmaqla, ikinci Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (GQBK), üçüncü TANAP və sonuncu isə TAP-dır... Mənbə rolunda "Şahdəniz-2" çıxış edirsə, "Şahdəniz-2" olmasaydı, GQBK, TANAP və TAP da ola bilməzdi. GQBK-nın təməlinin qoyulması TANAP üçün əsas yaratdısa, sonuncu da Trans-Adriatik Boru Kəmərini - TAP-ı qaçılmaz etdi.

Bütün bu işlərə ümumilikdə əvvəl 45 milyard sərf olunacağı deyilirdisə, real olaraq 40 milyard ABŞ dollarından bir az çox vəsait qoyulub. Sual oluna bilər ki, necə? Məsələn, bilavasitə TANAP-a əvvəl 11,7 milyard dollarlıq investisiya nəzərdə tutulsa da, bunun 40 faizdən çoxuna, başqa sözlə desəm, 5 milyard dollara qənaət edilməklə, 6,3 milyard dollar xərclənməklə, kapital xərclərinin son olaraq 6,5 milyard dollar təşkil etdi.

Cənub Qaz Dəhlizi çox böyük strateji infrastruktur layihədir. Onun birinci hissəsi 2018-ci ilin mayında açılmışdı. Bu hadisə Prezident İlham Əliyevin kəmərə ilk qazın vurulmasını bildirən açarı işə salması ilə baş verdi. Həmin ilin iyun ayının 12-də isə Türkiyənin Əskişəhərində iki ölkə prezidentlərinin iştirakı ilə TANAP-ın istifadəyə verilməsi ilə bağlı rəsmi açılış olmuşdu. TANAP üzrə ilk qaz da məhz həmin ayın sonundan ötürülməyə başlandı. Ümumiyyətlə, həmin ilin sonuna qədər sözügedən kəmər vasitəsilə 1 milyard kubmetr qaz ixrac olundu.

Kəmərin keçən ilin noyabrın 30-da Azərbaycan ilə Türkiyənin dövlət başçılarının iştirakı ilə Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala qəsəbəsində TANAP - Transanadolu qaz boru xəttinin Avropa ilə birləşən hissəsinin açılış mərasiminin keçirilməsilə isə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin Türkiyədən keçən hissəsinin də tikintisi başa çatdı. Və bu, layihənin 2-ci və sonuncu mərhələsinin başa çatdığı demək oldu. Yəni, kəmərin Avropa ilə birləşən hissəsi tamamlandı. Qaldı, onun yalnız TAP-a birləşdirilməsi ki, bu da yuxarıda qeyd etdiyim kimi carı ilin sonuncu rübünün başlanğıcında həllini tapacaq.

Son olaraq təkrar edirəm: Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi elə nəzərdə tutulub ki, ilkin olaraq 16 milyard kubmetr ötürməyə qadir olsa da, gələcəkdə ötürücülük qabiliyyəti 2 dəfəyədək, hətta bundan da çox artmaq imkanına malikdir.

Cənub Qaz Dəhlizi sayca hələ ki 7 ölkəni - Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan, Albaniya və İtaliyanı birləşdirir. Və daha 3 Balkan ölkəsi - Monteneqro, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiyanın da bu sıraya qoşulacaqları qaçılmaz hesab edilir. Yəni, Azərbaycan qazı gələcəkdə daha çox sayda ölkələrə ixrac olunacaq.
O ki qaldı gəlirlərimizə, bunun 100 milyard ABŞ dollarından çox olacağı gözlənilir.
Azvision.az





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Düşmən təcavüzü nəticəsində 8 məktəbli həlak olub, 16 məktəbli yaralanıb - TN
Bu gün, 13:17
"Makronla Paşinyanın bir-birilərindən fərqləri yoxdur" - Şeyx Əbdül
Bu gün, 13:17
Ermənistan Azərbaycan torpaqlarının qanunsuz işğalına son qoymalıdır - Türkiyə Müdafiə Nazirliyi
Bu gün, 13:10
"Mənim 65 yaşım var mən əsgərlərimizə həsəd aparıram"
Bu gün, 12:58
"Erməni terrorçuları hansı yaşayış məskənimizdən könüllü, yaxud BMT-nin israrı ilə çıxıb?" - Elnur Allahverdiyev
Bu gün, 12:51
Azərbaycan Ordusunda 20 jurnalist döyüşür - Mətbuat Şurası
Bu gün, 12:48
"Ordan-burdan zorla adam tutub gətirməklə savaşı qazanmaq mümkünsüzdür" - deputat
Bu gün, 12:46
“Böyük qayıdış”: İqtisadi dirçəlişə yeni qapı - TƏHLİL
Bu gün, 12:45
"Bir az səbirli olaq, vaxt keçsin" - Firudin Cəlilov
Bu gün, 12:42
Erməni bicliyinin iflası - Murad Köhnəqala yazır
Bu gün, 12:40
Nikol Köçəryanı Moskvaya göndərmək istədi, amma...
Bu gün, 12:39
Həmsədr ölkələrin BMT TŞ-dəki rüsvayçılığı - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 12:25
Səbail rayonunda onlayn yolla narkotik vasitələr satan şəxs saxlanılıb - FOTO
Bu gün, 12:22
Rusiya vətəndaşı Gəncədə erməni terrorunun qurbanı olub - FOTO
Bu gün, 12:20
Eldar Həsənovdan XƏBƏR VAR - həbs qətimkan müddəti uzadılıb
Bu gün, 12:17
Biz Şuşanı da dezinfeksiya etməyə hazırıq - BŞİH-dən GÖZƏL SÖZLƏR
Bu gün, 12:16
Rəsmi Bakıdan Qarabağdakı erməni vətəndaşlarımıza MÜRACİƏT - "...hərbi obyektlərdən kənar durmağa çağırırıq"
Bu gün, 12:11
Mülayim cənub küləyi əsəcək - Belə deyirlər...
Bu gün, 12:01
Ermənilərin atəşi 22 il sonra nitq qüsurlu gənci danışdırdı - Ağdamlı ailənin bomba “sevinci”...
Bu gün, 11:57
Həbsdən çıxan Kamil ənənəsini davam etdirir
Bu gün, 11:55
Ermənilər Tapqaraqoyunluya 2 "Smerç" raketi atıb
Bu gün, 11:44
Rusiyanın Cənubi Qafqaz siyasəti 180 dərəcə dəyişir - Kreml tamamilə fərqli siyasi kurs götürüb
Bu gün, 11:36
Xaçmazda polis və Daxili Qoşunların əməkdaşları gücləndirilmiş iş rejimində xidmət aparırlar - FOTO
Bu gün, 11:34
Qubadlı rayonu Ermənistan ərazisindən artilleriya atəşinə tutulur - Müdafiə Nazirliyi
Bu gün, 11:30
Biznesmen Hadrut uğrunda döyüşən əsgərin avtomobil arzusunu həyata keçirdi - FOTO
Bu gün, 11:29
Gürcüstanda koronavirusa 1 941 yeni yoluxma təsdiqlənib
Bu gün, 11:24
Gəncədə raket atəşi nəticəsində yaralananlardan daha biri vəfat etdi
Bu gün, 11:23
Ermənilər Qarabağdan “iki dəfə” qaçır? - Görən, özləri öz yalanlarına inanırmı?
Bu gün, 11:21
"Dağlıq Qarabağda yaşayan erməni əsilli vətəndaşlarımızın hüquqlarını qorumağa hazırıq" - deputat
Bu gün, 11:17
Düşmən yaşayış məntəqələrimizi raket atəşinə tutur - Müdafiə Nazirliyi
Bu gün, 11:15
Qaxda talançı məmur peyda olub... - İTTİHAM
Bu gün, 11:14
Bəzi fransalı siyasətçilərin fikirləri ədavəti qızışdırır - İƏT
Bu gün, 11:11
Azərbaycan prezidentinin İran xalqını təbrikinin şifrələri - bu seçim yalnız qonşu və etnik, dini bağlara görə deyildi
Bu gün, 11:10
"Ermənistanın Tərtəri atəşə tutması nəticəsində 16 yaşlı Orxan həlak oldu" - Prezidentin köməkçisi
Bu gün, 11:08
“Rusiyanın Su-30SM qırıcıları döyüş əməliyyatları üçün faydasızdır” - Ermənistan MN
Bu gün, 11:06
PAŞİNYAN VARSA, SÜLH OLMAYACAQ! - TƏHLİL
Bu gün, 11:04
"Məsuliyyətsizliyinizlə ölkəmizi çətinə salmayın" - "Virusu ciddiyə alın"
Bu gün, 11:03
“Ermənistan Rusiyadan qopmaq naminə Qarabağı itirməyə razıdır” - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 11:02
Düşmən Goranboy-Naftalan istiqamətindəki ərazilərimizi atəşə tutur - Müdafiə Nazirliyi
Bu gün, 10:57
Ermənistanda koronavirusdan gəbərənlərin sayı 1 157-yə çatıb
Bu gün, 10:56
Ötən gecə düşmənin döyüş texnikaları məhv edildi - VİDEO
Bu gün, 10:48
"Azərbaycan Ordusu 3 günə cəbhə xəttini yara bilib" - ÇOX AZ QALIB...
Bu gün, 10:48
“Gürcüstan azərbaycanlıları parlament seçkilərində aktiv iştirak edəcəklər”
Bu gün, 10:46
Ermənistan radiosu Sərdar Ortaçdan sonra bu dəfə Tarkanı "ÖLDÜRDÜ"
Bu gün, 10:43
Azərbaycan nefti cüzi ucuzlaşıb
Bu gün, 10:41
Bakıda bıçaqla adam öldürən gənc tutuldu
Bu gün, 10:40
"Bakının mərkəzində bizim tərəfimizdən bərpa olunmuş və hökumətimiz tərəfindən qorunan erməni kilsəsi var" - Dövlət başçısı
Bu gün, 10:39
Düşmən Tərtər və Bərdəni atəşə tutur - Müdafiə Nazirliyi
Bu gün, 10:36
"Türkiyənin rolu çox mühüm və müsbət olacaq" - Prezident İlham Əliyev
Bu gün, 10:35
Pompeoda da Moskvada gəlinən qərara gəlib
Bu gün, 10:32
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru