Neftə tələbatla bağlı nikbinlik yeni bahalaşmaya səbəb oldu .....                     Koçaryanın məhkəməsində Şuşa mübahisəsi: .....                     Rusiyadan gələn qrup Qarabağı minalardan təmizləyir .....                     “Jurnalistlər binası”ndan verilən mənzillər geri alınacaq? .....                     “Jurnalistləri binası” ətrafında daha bir müzakirə: .....                     “Bakını qan içində boğmaq istəyirdi” .....                     Azərbaycanın bölgələrində də COVID-19 əleyhinə vaksinasiyaya başlanılıb .....                     Azərbaycanda dollar ajiotajını kim yaradır .....                     21 yanvarda dollar neçəyə olacaq? .....                     Türkiyə vətəndaşlarının Azərbaycana hansı sənədlərlə səfər edəcəyi müəyyənləşdi .....                     "Ondan danışıb əhvalımı pozmayaq" .....                     “Səbrsizliklə türk sülhməramlılarının bölgəyə yerləşməsini gözləyirik” .....                     Robert Köçəryanın məhkəməsi təxirə salındı .....                     Əli Həsənovun jurnalisti şantaj etməsinə reaksiya: .....                     Azərbaycan və İran Araz çayı üzərində SES-lərin tikintisinə dair razılığa gəlib .....                     "ASAN xidmət"in Həmkarlar İttifaqı Komitəsinə .....                     İdman zalları açılmalıdır .....                     Azərbaycan Texnologiya Universitetində müqavilə "torbası" .....                     “Mətbuatda səliqə-sahman yaradılacaq” .....                     Dərdimiz Əli Həsənovun həbsi deyil .....                     "Biz bunu heç vaxt unutmayacağıq və heç vaxt unutmamalıyıq" .....                     Milli Məclisin deputatları işğaldan azad edilən ərazilərə gedəcək .....                     Orta və ali məktəblərdə ənənəvi tədris nə vaxt bərpa olunacaq? .....                     Ermənistan ordusunu silahla təchiz edən iş adamına cinayət işi başlayıb .....                     Prezident qardaş ölkələrə GÜVƏNİR .....                     Şuşa televiziyası nə vaxt açılacaq? .....                     "Silah gücünə bunu sübut etdik" .....                     "İnsan nə qədər dövlət məmurlarının qapısını döyər" .....                     Ermənistan FHN-in işçiləri minaya düşüb, 2 nəfər yaralanıb .....                     "Bu gün qəbul etdiyimiz meyvə və tərəvəzlərin mənşəyi bəlli deyil" .....                     "Bu, barbarlıqdır" .....                     "Zəngilan da, Cəbrayıl da, Qubadlı da praktiki olaraq tamamilə dağıdılıb" .....                     İlham Əliyev Türk Şurasının Baş katibini .....                     Uyğur məsələsi Çin üçün ciddi problemə çevrilir: .....                     Yaşayış minimumu necə hesablanır? .....                     Abşeronda vətəndaşı girov götürdülər, külli miqdarda pul tələb etdilər .....                     Sabiq icra başçısı vəfat etdi .....                     "Türkiyə Rusiyanın “sülhməramlı” adı altında hansı gizli planlarının olduğunu yaxşı anlayır" .....                     Heç kimin yaşamadığı evə 30 azn qazpulu gəlib .....                     “Putin bu il də buzlu suya girib” .....                 

Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir? - TƏHLİL
Tarix: 19-02-2020, 16:22 | Çap et
Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir?
Dövlət başçımız İlham Əliyev ötən həftə Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində “Enerji təhlükəsizliyi” mövzusu barədə keçirilən dəyirmi masada bəyan etdi ki, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi artıq tamamlanmış sayıla bilər. Layihənin yekun işlər bu ilin ikinci yarısında baş tutacaq. Yəni TAP bu ilin sonunda istifadəyə veriləcək.
Azərbaycan ilk dəfə 13 il qabaq - 2007-ci ildə təbii qaz ixrac etməyə başlayıb. Həmin ildə Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə istiqamətində Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri istifadəyə verildi ki, bununla da bizdən Türkiyəyə mavi yanacaq ixrac olunmağa başlandı. Elə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin üçüncü hissəsini təşkil edən TANAP-ın da ilk rüşeymi məhz Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri ilə qoyuldu. “Şahdəniz” yatağı üzrə ilk qaz müqaviləsi isə bundan xeyli əvvəl, - 1996-cı ilin 4 iyun tarixində imzalanmışdı. Yeri gəlmişkən, müqavilənin tərəflər arasında pay bölgüsü belə idi: BP – operator (28,8%), TPAO (19%), Petronas (15,5%), ARDNŞ (10%), LUKoil (10%), Nico (10%) və Sgc Upstream (6,7%).

Ancaq o vaxt Avropada enerji təhlükəsizliyi məsələsi aktual deyildi. Hər hansı yeni qaz layihəsi barədə söhbət düşəndə bu, cəfəngiyyat sayılır, rentabelli hesab edilmirdi. Xatırladım ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) kəmərinə də, onun 2006-cı ildə açılışına qədər eyni münasibət vardı. Yəni, BTC də rentabelsiz hesab edilir və cəfəngiyyat sayılaraq, ona pul qoymaq "ağılsız iş" kimi təqdim olunurdu. Ancaq dövlət başçımız qeyd etmişkən, Azərbaycan indi çox sabit neft təchizatçısı olaraq tanınır və qəbul edilir. Halbuki, Xəzər və Aralıq dənizlərini ilk birləşdirici layihə sayılan BTC-ni də həyata keçirmək çox çətin bir iş sayılırdı. Həm geosiyasi, həm də texniki baxımdan... Üstəlik, BTC kəməri 2006-cı ildə açıldığı gündən bəri heç bir fasilə, fors-major və problem də baş verməyib.

Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ölkəmizin Avropaya qaz ixrac etməyə başlayacağı haqda əslində, hələ 2007-ci ildə bir anons idi. Bu, Azərbaycanın gələcəkdə böyük qaz ixracçısı kimi də tanınacağını əsasını qoydu. Ümumiyyətlə, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri Cənub Qaz Dəhlizi üçün rüşeym rolunda çıxış etdi. Odur ki, Azərbaycandan Avropaya qaz ixracı gec-tez gerçəkləşməli və buna Aİ dəstək göstərməli idi. Üstəlik, ortada "Şahdəniz-2" kimi zəngin bir yataq olduğu halda və yerdə...

Məsələ bundadır ki, Aİ və ümumiyyətlə, Qərb isə xeyirlərinə olan və maraqlarına cavab verən layihələrin heç birinə heç vaxt anında lazımi reaksiya göstərməyib.
Göstərsə idi, indi əslində, TAP da hazır olmalı idi.

Düzdür, bu layihənin də tamamlanmasına çox qalmayıb. Azərbaycan təbii qazını Avropaya nəql edəcək TAP boru kəməri layihəsi üzrə aparılan işlərin – mühəndis, təchizat və tikinti işləri də daxil olmaqla 92 faizi tamamlanıb. Hazırda boru kəməri tikinti mərhələsindədir - TAP-ın inşası üzrə hər gün yüzlərlə metr ərazi təmizlənir, borular marşrut xətti boyunca düzülür, qaynaqlanır, xəndəyə endirilir və torpaq örtüyü bərpa olunur.

Ötən ilin noyabrında TAP-ın Yunanıstan hissəsində sınaq məqsədilə qaz nəqlinə də başlanılıb ki, Yunanıstandakı Evros çayı ilə Kipoidəki kompressor stansiyası arasında boru kəmərinin 2 kilometrlik hissəsinə təbii qaz qəbul edilib. Bu, boru kəmərinin istismara verilməsi prosesinin ilkin mərhələsi hesab olunur. Həmin prosesin məqsədi boru kəməri infrastrukturunun tamamilə təhlükəsizliyini və işlər başa çatdıqdan sonra istismara hazır olmasını, eləcə də milli və beynəlxalq təhlükəsizlik, həmçinin istismar standartlarına uyğun olmasını təmin etməkdir. Təbii qazın boru kəməri sisteminə daxil edilməsi “Şahdəniz-2” qazının Avropaya tədarükünün başlanğıcı üzrə növbəti mərhələdir ki, TAP vasitəsilə ticari məqsədlə qaz nəqlinin 2020-ci ilin oktyabrında, yəni İtaliyaya qədər olan hissənin tam istifadəyə veriləcəyi və sınaqdan keçiriləcəyi vaxtda gözlənilir.

Bu layihə üzrə kapital xərclər 4,5 milyard avro təşkil edir. Boru kəməri Avropanın üç ölkəsinin ərazisindən – Yunanıstan, Albaniya və İtaliyadan keçir. TAP-ın ilkin ötürücülük qabiliyyəti ildə 10 milyard kubmetr olacaq ki, bu həcmin gələcəkdə 20 milyard kubmetrədək artırılması imkanı var.

Demək istədiyim nədir? TAP, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin dördüncü seqmenti olaraq əslində, indiyədək hazır ola bilərdi. Bunu yuxarıda da qeyd etdim. Xatırladım ki, birinci seqment "Şahdəniz-2" yatağı layihəsi olmaqla, ikinci Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (GQBK), üçüncü TANAP və sonuncu isə TAP-dır... Mənbə rolunda "Şahdəniz-2" çıxış edirsə, "Şahdəniz-2" olmasaydı, GQBK, TANAP və TAP da ola bilməzdi. GQBK-nın təməlinin qoyulması TANAP üçün əsas yaratdısa, sonuncu da Trans-Adriatik Boru Kəmərini - TAP-ı qaçılmaz etdi.

Bütün bu işlərə ümumilikdə əvvəl 45 milyard sərf olunacağı deyilirdisə, real olaraq 40 milyard ABŞ dollarından bir az çox vəsait qoyulub. Sual oluna bilər ki, necə? Məsələn, bilavasitə TANAP-a əvvəl 11,7 milyard dollarlıq investisiya nəzərdə tutulsa da, bunun 40 faizdən çoxuna, başqa sözlə desəm, 5 milyard dollara qənaət edilməklə, 6,3 milyard dollar xərclənməklə, kapital xərclərinin son olaraq 6,5 milyard dollar təşkil etdi.

Cənub Qaz Dəhlizi çox böyük strateji infrastruktur layihədir. Onun birinci hissəsi 2018-ci ilin mayında açılmışdı. Bu hadisə Prezident İlham Əliyevin kəmərə ilk qazın vurulmasını bildirən açarı işə salması ilə baş verdi. Həmin ilin iyun ayının 12-də isə Türkiyənin Əskişəhərində iki ölkə prezidentlərinin iştirakı ilə TANAP-ın istifadəyə verilməsi ilə bağlı rəsmi açılış olmuşdu. TANAP üzrə ilk qaz da məhz həmin ayın sonundan ötürülməyə başlandı. Ümumiyyətlə, həmin ilin sonuna qədər sözügedən kəmər vasitəsilə 1 milyard kubmetr qaz ixrac olundu.

Kəmərin keçən ilin noyabrın 30-da Azərbaycan ilə Türkiyənin dövlət başçılarının iştirakı ilə Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala qəsəbəsində TANAP - Transanadolu qaz boru xəttinin Avropa ilə birləşən hissəsinin açılış mərasiminin keçirilməsilə isə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin Türkiyədən keçən hissəsinin də tikintisi başa çatdı. Və bu, layihənin 2-ci və sonuncu mərhələsinin başa çatdığı demək oldu. Yəni, kəmərin Avropa ilə birləşən hissəsi tamamlandı. Qaldı, onun yalnız TAP-a birləşdirilməsi ki, bu da yuxarıda qeyd etdiyim kimi carı ilin sonuncu rübünün başlanğıcında həllini tapacaq.

Son olaraq təkrar edirəm: Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi elə nəzərdə tutulub ki, ilkin olaraq 16 milyard kubmetr ötürməyə qadir olsa da, gələcəkdə ötürücülük qabiliyyəti 2 dəfəyədək, hətta bundan da çox artmaq imkanına malikdir.

Cənub Qaz Dəhlizi sayca hələ ki 7 ölkəni - Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan, Albaniya və İtaliyanı birləşdirir. Və daha 3 Balkan ölkəsi - Monteneqro, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiyanın da bu sıraya qoşulacaqları qaçılmaz hesab edilir. Yəni, Azərbaycan qazı gələcəkdə daha çox sayda ölkələrə ixrac olunacaq.
O ki qaldı gəlirlərimizə, bunun 100 milyard ABŞ dollarından çox olacağı gözlənilir.
Azvision.az



 
Sorğu

Sizcə Azərbaycana dost hansı ölkədir?
Türkiyə
İran
Rusiya
ABŞ
Pakistan
Bir başqa ölkə

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Neftə tələbatla bağlı nikbinlik yeni bahalaşmaya səbəb oldu
Dünən, 18:14
Koçaryanın məhkəməsində Şuşa mübahisəsi: - “Necə yəni satmışam?”
Dünən, 18:03
Rusiyadan gələn qrup Qarabağı minalardan təmizləyir
Dünən, 18:01
“Jurnalistlər binası”ndan verilən mənzillər geri alınacaq? - Prokurorluqdan AÇIQLAMA
Dünən, 17:58
“Jurnalistləri binası” ətrafında daha bir müzakirə: - Evlər hansı halda geri alına bilər?
Dünən, 17:48
“Bakını qan içində boğmaq istəyirdi” - AÇIQLAMA
Dünən, 17:45
Azərbaycanın bölgələrində də COVID-19 əleyhinə vaksinasiyaya başlanılıb
Dünən, 17:43
Azərbaycanda dollar ajiotajını kim yaradır – CAVAB AXTARILIR
Dünən, 17:41
21 yanvarda dollar neçəyə olacaq?
Dünən, 17:34
Türkiyə vətəndaşlarının Azərbaycana hansı sənədlərlə səfər edəcəyi müəyyənləşdi
Dünən, 17:26
"Ondan danışıb əhvalımı pozmayaq"
Dünən, 17:23
“Səbrsizliklə türk sülhməramlılarının bölgəyə yerləşməsini gözləyirik”
Dünən, 17:19
Robert Köçəryanın məhkəməsi təxirə salındı
Dünən, 17:16
Əli Həsənovun jurnalisti şantaj etməsinə reaksiya: - “Görün, qafası dünən necəymiş...“
Dünən, 17:13
Azərbaycan və İran Araz çayı üzərində SES-lərin tikintisinə dair razılığa gəlib
Dünən, 17:09
"ASAN xidmət"in Həmkarlar İttifaqı Komitəsinə yeni sədr seçilib
Dünən, 17:05
İdman zalları açılmalıdır - AÇIQLAMA
Dünən, 17:01
Azərbaycan Texnologiya Universitetində müqavilə "torbası" - Rektorun qərəzli kadr siyasəti
Dünən, 16:57
“Mətbuatda səliqə-sahman yaradılacaq” - Gözlənti
Dünən, 16:54
Dərdimiz Əli Həsənovun həbsi deyil - Gəlin bunları da düşünək
Dünən, 16:52
"Biz bunu heç vaxt unutmayacağıq və heç vaxt unutmamalıyıq" - İlham Əliyev
Dünən, 16:43
Milli Məclisin deputatları işğaldan azad edilən ərazilərə gedəcək
Dünən, 16:36
Orta və ali məktəblərdə ənənəvi tədris nə vaxt bərpa olunacaq? – Ekspertdən PROQNOZ
Dünən, 16:35
Ermənistan ordusunu silahla təchiz edən iş adamına cinayət işi başlayıb
Dünən, 16:34
Prezident qardaş ölkələrə GÜVƏNİR - "...ümid edirəm"
Dünən, 16:31
Şuşa televiziyası nə vaxt açılacaq? - Şəhər İcra Hakimiyyəti aydınlıq gətirdi
Dünən, 16:29
"Silah gücünə bunu sübut etdik" - Prezident İlham Əliyev
Dünən, 16:27
"İnsan nə qədər dövlət məmurlarının qapısını döyər" - GİLEY
Dünən, 16:24
Ermənistan FHN-in işçiləri minaya düşüb, 2 nəfər yaralanıb
Dünən, 16:21
"Bu gün qəbul etdiyimiz meyvə və tərəvəzlərin mənşəyi bəlli deyil"
Dünən, 16:18
"Bu, barbarlıqdır" - Dövlət başçısı
Dünən, 16:14
"Zəngilan da, Cəbrayıl da, Qubadlı da praktiki olaraq tamamilə dağıdılıb" - Prezident İlham Əliyev
Dünən, 16:13
İlham Əliyev Türk Şurasının Baş katibini videoformatda qəbul edib
Dünən, 16:12
Uyğur məsələsi Çin üçün ciddi problemə çevrilir: - Londondan Pekinə ULTİMATUM
Dünən, 16:07
Yaşayış minimumu necə hesablanır? - “Rəqəmlər arasında uyğunluq yoxdur”
Dünən, 16:04
Abşeronda vətəndaşı girov götürdülər, külli miqdarda pul tələb etdilər - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 16:03
Sabiq icra başçısı vəfat etdi
Dünən, 16:01
"Türkiyə Rusiyanın “sülhməramlı” adı altında hansı gizli planlarının olduğunu yaxşı anlayır" - GƏLİŞMƏ
Dünən, 15:58
Heç kimin yaşamadığı evə 30 azn qazpulu gəlib - NARAZILIQ!
Dünən, 15:55
“Putin bu il də buzlu suya girib” - Peskov
Dünən, 15:53
"Əli Həsənova arxa çevirənlər onlara da ilk zərbəni vuracaqlar" - Azər Həsrət
Dünən, 15:52
Nikol zəifdir, Bakı ilə danışıqlar üçün... – Ohanyan
Dünən, 15:51
Azərbaycanda 949 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 305 nəfər yoluxub, 10 nəfər vəfat edib
Dünən, 15:46
“Bu icra başçıları vəzifələri ilə vidalaşacaq, bu iki nazirlikdə isə...” – Kadr islahatlarının yeni hədəfləri
Dünən, 15:45
Bakıda nizamnamə kapitalı 300 min manat olan daha bir şirkət yaradılıb
Dünən, 15:44
20 Yanvar hadisələrində şəhid olan insanların ailələri və əlillərlə görüş keçirildi
Dünən, 15:12
Kreml Navalnı ilə bağlı beynəlxalq rəyi nəzərə almaq niyyətində deyil
Dünən, 15:08
Müxalifət liderini şəhərə buraxmadılar - Ermənistanda
Dünən, 15:07
Keçmiş deputatdan bahalaşmaya DƏSTƏK: - “Dünya bazarında qiymətlər artır, bizdə də...”
Dünən, 15:05
Metro bağlı, avtobus basabas: Məktəbləri açmaq təhlükəli olmayacaq? - AKTUAL
Dünən, 15:02
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru