Qaradağda mobil işçi qruplar tərəfindən keçirilən reydlər gücləndirilib .....                     Lənkəranda sitrus bağlarına qənim kəsilənlər saxlanılıb .....                     Biləsuvarın sabiq icra başçısının həbs müddəti yenidən uzadıldı .....                     Sabah dollar neçəyə olacaq? .....                     “Fransa qondarma rejimin müstəqilliyinin tanınmasına getməyəcək” .....                     “Üzərində qəhrəmanlarımızın şəkilləri olan geyimlər istehsal etməliyik” .....                     7 aydır işsizdir, evinə çörək gətirəni də yoxdur... .....                     AYB-nin bölmə sədri vəfat edib .....                     Naftalanda itkin düşən şəxs axtarılır .....                     Azərbaycan Rusiya və Almaniyaya tibbi maska satışına başlayacaq .....                     BDU-nun dekanı vəfat edib .....                     ABŞ-ın Rusiyaya "raket sürprizi": .....                     Xankəndi ermənilərəmi qalır? .....                     Xızı polisi Covid19-dan mualicə alan xəstələrlə profilaktiki söhbətlər aparıblar .....                     Ermənilər Çərəktar kəndinə od vurub çıxdılar, .....                     Bölmələrimizin Kəlbəcər rayonuna daxil olmasının .....                     "Biz 28 ildir ki, bu günü gözləyirik" .....                     Xilaskar Prezident .....                     Azərbaycana daha 5 zubr gətirilib .....                     Şəmkir sakinində silah aşkarlanıb .....                     "Oğlum torpaqlar deyə-deyə getdi" .....                     UNESCO Qarabağın mədəni və dini irsinin mühafizəsində iştirak edəcək .....                     Astarada daha 2 koronavirus xəstəsinin yaşayış yerini tərk etdiyi aşkarlanıb .....                     Səfər Mehdiyevin özü getmək istəyir... .....                     "Oqtay Gülalıyevin 6 gündə koronavirusdan sağalması qəribədir" .....                     Dağlıq Qarabağın ingiliscə yazılış forması dəyişdirilir .....                     “Daha dəqiqləşmiş sənəd imzalanacaq” .....                     İşğaldan azad edilmiş şəhər və kəndlərimiz .....                     Daha bir şirkət Bakı Fond Birjasının üzvü oldu .....                     İranın Qarabağda ZƏRİF siyasəti: .....                     Ermənistana qarşı ikinci cəbhə: Oğurladıqlarınızı qaytarın! .....                     “Paşinyan əsirlərin mübadiləsindən çəkinir” .....                     Azərbaycanda daha bir “sirli ünvan” üzə çıxdı .....                     Peskov erməni iddialarına cavab verdi .....                     “Nikol efirdə əl yumaq öyrədirdi” .....                     Azərbaycanda ödəniş şirkətinin rəhbərinə cinayət işi açıldı .....                     Kəlbəcərin icra başçısı müavinini və köməkçisini işdən çıxardı .....                     Bakıda dizel yanacaqlı sərnişin avtobusları istismardan çıxarılacaq .....                     Nazirlik səfərbərlik üzrə hərbi xidmətə çağırılan tələbələrlə bağlı qərar verdi .....                     Qafqazda böhrana qarşı ən dayanıqlı Azərbaycandır .....                 

Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir? - TƏHLİL
Tarix: 19-02-2020, 16:22 | Çap et
Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir?
Dövlət başçımız İlham Əliyev ötən həftə Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində “Enerji təhlükəsizliyi” mövzusu barədə keçirilən dəyirmi masada bəyan etdi ki, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi artıq tamamlanmış sayıla bilər. Layihənin yekun işlər bu ilin ikinci yarısında baş tutacaq. Yəni TAP bu ilin sonunda istifadəyə veriləcək.
Azərbaycan ilk dəfə 13 il qabaq - 2007-ci ildə təbii qaz ixrac etməyə başlayıb. Həmin ildə Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə istiqamətində Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri istifadəyə verildi ki, bununla da bizdən Türkiyəyə mavi yanacaq ixrac olunmağa başlandı. Elə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin üçüncü hissəsini təşkil edən TANAP-ın da ilk rüşeymi məhz Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri ilə qoyuldu. “Şahdəniz” yatağı üzrə ilk qaz müqaviləsi isə bundan xeyli əvvəl, - 1996-cı ilin 4 iyun tarixində imzalanmışdı. Yeri gəlmişkən, müqavilənin tərəflər arasında pay bölgüsü belə idi: BP – operator (28,8%), TPAO (19%), Petronas (15,5%), ARDNŞ (10%), LUKoil (10%), Nico (10%) və Sgc Upstream (6,7%).

Ancaq o vaxt Avropada enerji təhlükəsizliyi məsələsi aktual deyildi. Hər hansı yeni qaz layihəsi barədə söhbət düşəndə bu, cəfəngiyyat sayılır, rentabelli hesab edilmirdi. Xatırladım ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) kəmərinə də, onun 2006-cı ildə açılışına qədər eyni münasibət vardı. Yəni, BTC də rentabelsiz hesab edilir və cəfəngiyyat sayılaraq, ona pul qoymaq "ağılsız iş" kimi təqdim olunurdu. Ancaq dövlət başçımız qeyd etmişkən, Azərbaycan indi çox sabit neft təchizatçısı olaraq tanınır və qəbul edilir. Halbuki, Xəzər və Aralıq dənizlərini ilk birləşdirici layihə sayılan BTC-ni də həyata keçirmək çox çətin bir iş sayılırdı. Həm geosiyasi, həm də texniki baxımdan... Üstəlik, BTC kəməri 2006-cı ildə açıldığı gündən bəri heç bir fasilə, fors-major və problem də baş verməyib.

Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ölkəmizin Avropaya qaz ixrac etməyə başlayacağı haqda əslində, hələ 2007-ci ildə bir anons idi. Bu, Azərbaycanın gələcəkdə böyük qaz ixracçısı kimi də tanınacağını əsasını qoydu. Ümumiyyətlə, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri Cənub Qaz Dəhlizi üçün rüşeym rolunda çıxış etdi. Odur ki, Azərbaycandan Avropaya qaz ixracı gec-tez gerçəkləşməli və buna Aİ dəstək göstərməli idi. Üstəlik, ortada "Şahdəniz-2" kimi zəngin bir yataq olduğu halda və yerdə...

Məsələ bundadır ki, Aİ və ümumiyyətlə, Qərb isə xeyirlərinə olan və maraqlarına cavab verən layihələrin heç birinə heç vaxt anında lazımi reaksiya göstərməyib.
Göstərsə idi, indi əslində, TAP da hazır olmalı idi.

Düzdür, bu layihənin də tamamlanmasına çox qalmayıb. Azərbaycan təbii qazını Avropaya nəql edəcək TAP boru kəməri layihəsi üzrə aparılan işlərin – mühəndis, təchizat və tikinti işləri də daxil olmaqla 92 faizi tamamlanıb. Hazırda boru kəməri tikinti mərhələsindədir - TAP-ın inşası üzrə hər gün yüzlərlə metr ərazi təmizlənir, borular marşrut xətti boyunca düzülür, qaynaqlanır, xəndəyə endirilir və torpaq örtüyü bərpa olunur.

Ötən ilin noyabrında TAP-ın Yunanıstan hissəsində sınaq məqsədilə qaz nəqlinə də başlanılıb ki, Yunanıstandakı Evros çayı ilə Kipoidəki kompressor stansiyası arasında boru kəmərinin 2 kilometrlik hissəsinə təbii qaz qəbul edilib. Bu, boru kəmərinin istismara verilməsi prosesinin ilkin mərhələsi hesab olunur. Həmin prosesin məqsədi boru kəməri infrastrukturunun tamamilə təhlükəsizliyini və işlər başa çatdıqdan sonra istismara hazır olmasını, eləcə də milli və beynəlxalq təhlükəsizlik, həmçinin istismar standartlarına uyğun olmasını təmin etməkdir. Təbii qazın boru kəməri sisteminə daxil edilməsi “Şahdəniz-2” qazının Avropaya tədarükünün başlanğıcı üzrə növbəti mərhələdir ki, TAP vasitəsilə ticari məqsədlə qaz nəqlinin 2020-ci ilin oktyabrında, yəni İtaliyaya qədər olan hissənin tam istifadəyə veriləcəyi və sınaqdan keçiriləcəyi vaxtda gözlənilir.

Bu layihə üzrə kapital xərclər 4,5 milyard avro təşkil edir. Boru kəməri Avropanın üç ölkəsinin ərazisindən – Yunanıstan, Albaniya və İtaliyadan keçir. TAP-ın ilkin ötürücülük qabiliyyəti ildə 10 milyard kubmetr olacaq ki, bu həcmin gələcəkdə 20 milyard kubmetrədək artırılması imkanı var.

Demək istədiyim nədir? TAP, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin dördüncü seqmenti olaraq əslində, indiyədək hazır ola bilərdi. Bunu yuxarıda da qeyd etdim. Xatırladım ki, birinci seqment "Şahdəniz-2" yatağı layihəsi olmaqla, ikinci Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (GQBK), üçüncü TANAP və sonuncu isə TAP-dır... Mənbə rolunda "Şahdəniz-2" çıxış edirsə, "Şahdəniz-2" olmasaydı, GQBK, TANAP və TAP da ola bilməzdi. GQBK-nın təməlinin qoyulması TANAP üçün əsas yaratdısa, sonuncu da Trans-Adriatik Boru Kəmərini - TAP-ı qaçılmaz etdi.

Bütün bu işlərə ümumilikdə əvvəl 45 milyard sərf olunacağı deyilirdisə, real olaraq 40 milyard ABŞ dollarından bir az çox vəsait qoyulub. Sual oluna bilər ki, necə? Məsələn, bilavasitə TANAP-a əvvəl 11,7 milyard dollarlıq investisiya nəzərdə tutulsa da, bunun 40 faizdən çoxuna, başqa sözlə desəm, 5 milyard dollara qənaət edilməklə, 6,3 milyard dollar xərclənməklə, kapital xərclərinin son olaraq 6,5 milyard dollar təşkil etdi.

Cənub Qaz Dəhlizi çox böyük strateji infrastruktur layihədir. Onun birinci hissəsi 2018-ci ilin mayında açılmışdı. Bu hadisə Prezident İlham Əliyevin kəmərə ilk qazın vurulmasını bildirən açarı işə salması ilə baş verdi. Həmin ilin iyun ayının 12-də isə Türkiyənin Əskişəhərində iki ölkə prezidentlərinin iştirakı ilə TANAP-ın istifadəyə verilməsi ilə bağlı rəsmi açılış olmuşdu. TANAP üzrə ilk qaz da məhz həmin ayın sonundan ötürülməyə başlandı. Ümumiyyətlə, həmin ilin sonuna qədər sözügedən kəmər vasitəsilə 1 milyard kubmetr qaz ixrac olundu.

Kəmərin keçən ilin noyabrın 30-da Azərbaycan ilə Türkiyənin dövlət başçılarının iştirakı ilə Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala qəsəbəsində TANAP - Transanadolu qaz boru xəttinin Avropa ilə birləşən hissəsinin açılış mərasiminin keçirilməsilə isə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin Türkiyədən keçən hissəsinin də tikintisi başa çatdı. Və bu, layihənin 2-ci və sonuncu mərhələsinin başa çatdığı demək oldu. Yəni, kəmərin Avropa ilə birləşən hissəsi tamamlandı. Qaldı, onun yalnız TAP-a birləşdirilməsi ki, bu da yuxarıda qeyd etdiyim kimi carı ilin sonuncu rübünün başlanğıcında həllini tapacaq.

Son olaraq təkrar edirəm: Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi elə nəzərdə tutulub ki, ilkin olaraq 16 milyard kubmetr ötürməyə qadir olsa da, gələcəkdə ötürücülük qabiliyyəti 2 dəfəyədək, hətta bundan da çox artmaq imkanına malikdir.

Cənub Qaz Dəhlizi sayca hələ ki 7 ölkəni - Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan, Albaniya və İtaliyanı birləşdirir. Və daha 3 Balkan ölkəsi - Monteneqro, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiyanın da bu sıraya qoşulacaqları qaçılmaz hesab edilir. Yəni, Azərbaycan qazı gələcəkdə daha çox sayda ölkələrə ixrac olunacaq.
O ki qaldı gəlirlərimizə, bunun 100 milyard ABŞ dollarından çox olacağı gözlənilir.
Azvision.az





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Qaradağda mobil işçi qruplar tərəfindən keçirilən reydlər gücləndirilib
Bu gün, 17:05
Lənkəranda sitrus bağlarına qənim kəsilənlər saxlanılıb
Bu gün, 17:03
Biləsuvarın sabiq icra başçısının həbs müddəti yenidən uzadıldı
Bu gün, 17:02
Sabah dollar neçəyə olacaq?
Bu gün, 17:01
“Fransa qondarma rejimin müstəqilliyinin tanınmasına getməyəcək” - ekspert
Bu gün, 16:29
“Üzərində qəhrəmanlarımızın şəkilləri olan geyimlər istehsal etməliyik” - AKTUAL
Bu gün, 16:28
7 aydır işsizdir, evinə çörək gətirəni də yoxdur... - GİLEY
Bu gün, 16:21
AYB-nin bölmə sədri vəfat edib
Bu gün, 16:14
Naftalanda itkin düşən şəxs axtarılır - FOTO
Bu gün, 16:10
Azərbaycan Rusiya və Almaniyaya tibbi maska satışına başlayacaq
Bu gün, 16:08
BDU-nun dekanı vəfat edib
Bu gün, 16:07
ABŞ-ın Rusiyaya "raket sürprizi": - Pentaqon Rumıniyadan Moskvaya nə mesaj verdi?
Bu gün, 16:05
Xankəndi ermənilərəmi qalır? - Əgər elə deylsə, bəs bu nədir?
Bu gün, 16:03
Xızı polisi Covid19-dan mualicə alan xəstələrlə profilaktiki söhbətlər aparıblar
Bu gün, 16:01
Ermənilər Çərəktar kəndinə od vurub çıxdılar, indi isə deyirlər ki, kənd onlarda qalır
Bu gün, 16:00
Bölmələrimizin Kəlbəcər rayonuna daxil olmasının növbəti videogörüntüləri
Bu gün, 15:54
"Biz 28 ildir ki, bu günü gözləyirik"
Bu gün, 15:53
Xilaskar Prezident - Deputat yazır...
Bu gün, 15:51
Azərbaycana daha 5 zubr gətirilib - FOTO
Bu gün, 15:50
Şəmkir sakinində silah aşkarlanıb
Bu gün, 15:39
"Oğlum torpaqlar deyə-deyə getdi" - Polad Həşimovun anası
Bu gün, 15:37
UNESCO Qarabağın mədəni və dini irsinin mühafizəsində iştirak edəcək
Bu gün, 15:35
Astarada daha 2 koronavirus xəstəsinin yaşayış yerini tərk etdiyi aşkarlanıb
Bu gün, 15:34
Səfər Mehdiyevin özü getmək istəyir... - İDDİA
Bu gün, 15:32
"Oqtay Gülalıyevin 6 gündə koronavirusdan sağalması qəribədir" - Oğlu
Bu gün, 15:24
Dağlıq Qarabağın ingiliscə yazılış forması dəyişdirilir
Bu gün, 15:22
“Daha dəqiqləşmiş sənəd imzalanacaq” - Qarabağla bağlı qalmaqallı iddialara son qoyulur?
Bu gün, 15:20
İşğaldan azad edilmiş şəhər və kəndlərimiz - SİYAHI
Bu gün, 15:19
Daha bir şirkət Bakı Fond Birjasının üzvü oldu
Bu gün, 15:17
İranın Qarabağda ZƏRİF siyasəti: - “İştirakçı olmaq istəyir, çünki...”
Bu gün, 15:14
Ermənistana qarşı ikinci cəbhə: Oğurladıqlarınızı qaytarın! - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 15:11
“Paşinyan əsirlərin mübadiləsindən çəkinir” - Erməni politoloq
Bu gün, 15:09
Azərbaycanda daha bir “sirli ünvan” üzə çıxdı - SİYAHI
Bu gün, 15:06
Peskov erməni iddialarına cavab verdi
Bu gün, 15:00
“Nikol efirdə əl yumaq öyrədirdi” – Erməni hüquq müüdafiəçisi Paşinyanı ələ saldı
Bu gün, 14:51
Azərbaycanda ödəniş şirkətinin rəhbərinə cinayət işi açıldı
Bu gün, 14:49
Kəlbəcərin icra başçısı müavinini və köməkçisini işdən çıxardı
Bu gün, 14:47
Bakıda dizel yanacaqlı sərnişin avtobusları istismardan çıxarılacaq
Bu gün, 14:45
Nazirlik səfərbərlik üzrə hərbi xidmətə çağırılan tələbələrlə bağlı qərar verdi
Bu gün, 14:44
Qafqazda böhrana qarşı ən dayanıqlı Azərbaycandır
Bu gün, 14:43
Kəlbəcər Azərbaycan üçün nə deməkdir: - Qayıdan xəzinə torpaq...
Bu gün, 13:06
Kəlbəcər əhalisinin sayı açıqlanıb
Bu gün, 13:01
Əsir hərbçilərimizlə bağlı MÜRACİƏT EDİLDİ
Bu gün, 12:56
TƏBİB rəsmisi koronavirusa yoluxub
Bu gün, 12:54
Azərbaycanda eyni şəxsə məxsus 5 şirkət ləğv olunur
Bu gün, 12:53
Şabranda tibbi maskadan istifadə etməyən şəxslərə qarşı reyd keçirilib
Bu gün, 12:52
Beyləqanda yaşadığı ünvanı tərk edən COVID-19 xəstələri müəyyən edilib
Bu gün, 12:51
Burda şikayətlər elə bil boş quyuya atılır... - GİLEY
Bu gün, 12:50
"Türkiyə Qafqazın ən yeni tarixində aktiv rol oynamağa davam edəcək" - İbrahim Kalın
Bu gün, 12:46
Təəssüf ki, hələ də koronavirusa inanmayanlar var - deputat
Bu gün, 12:41
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru