“Araşdırmaq lazımdır ki, bunu kimlər, necə, hansı yollarla yaradır” .....                     Baş Prokurorluq Xaçmazdakı insidentə münasibət bildirdi .....                     Azərbaycanda çəltik əkinində yeni üsul .....                     “Evi oğurluqla alıblarsa, müsadirə etmək olar” .....                     Vladimir Zelenski Prezident İlham Əliyevə telefonla .....                     Azercell ailəsi artıq 5 milyon döyünən ürək deməkdir! .....                     Ermənistan borc bataqlığında: .....                     Rusiya OPEC+ sazişinin sərtləşdirilməsinə tərəfdar ola bilər .....                     DTX Respublika Gününə həsr olunmuş videokompozisiya hazırlayıb .....                     “Koronavirusa görə bölgədə “rekordçu”yuq” .....                     POLŞADA AZƏRBAYCANLI ƏMƏK MİQRANTLARININ GÜZƏRANI .....                     Azərbaycanda məktəbdaxili qiymətləndirmələrin vaxtı məlum olub .....                     Xaçmazda DƏHŞƏT: .....                     “Akkord” jurnalistin mənzilinə necə əl qoydu .....                     Azərbaycanda cindarlıqla məşğul olan şəxsdən ağlasığmaz açıqlamalar .....                     ABŞ-ın nüfuzlu jurnalında QHT-lərin Ermənistan sevgisini ifşa edən məqalə dərc edilib .....                     Bakının mərkəzində yolu kəsən restoranla bağlı tədbir görüldü .....                     Bakıda yaşayış binasının yaxınlığında daha üç ilan zərərsizləşdirildi .....                     Naxçıvan istiqamətində GƏRGİNLİK: .....                     Qadın sürücü tanınmış polisi xəstəxanalıq etdi .....                     Əli Həsənov və Vüqar Səfərli həbs edilə bilər .....                     Ucarda nəhəng gürzə ilanı öldürülüb .....                     Səhər bəzi yerlərdə zəif duman olacaq .....                     Ermənistan mediası: Azərbaycan batalyon komandirinin maşınını vurdu .....                     Qadın uşağına əsəbiləşib zəhərli dərman içdi .....                     Kürdəmirin Sığırlı kəndində koronavirusa görə iaşə obyektləri bağlanıb .....                     Masallı İH-dən silahlı insidetlə bağlı .....                     Vilyam Hacıyevlə bağlı işdə GƏLİŞMƏ .....                     Bakıda ər-arvadın əl-qolunu bağlayıb döydülər, sonra qarət etdilər .....                     Şəmkirdə sərnişin sürücüyə xəsarət yetirib .....                     "İlk növbədə, müəllim kommunal və nəqliyyat xərcindən azad olunmalıdır ki..." .....                     “Ermənistan qarşısına qoyduğu hədəflərə çata bilmədi” .....                     Kor Avropanın Ramil Səfərov hikkəsi .....                     YAP-ın bu təşkilatlarının qərargahlarını kim satıb? .....                     "PAŞA Sığorta" vətəndaşları dələduzlara aldanmamağa çağırır .....                     Dərsliklər nə vaxt yığılacaq? .....                     ŞOK: Məhkəmə Zakir Qaralova cinayət işi açılması üçün vəsatəti qəbul etdi .....                     “Avropa Məhkəməsinin qərarında hər hansı kompensasiya müəyyən edilməyib” .....                     Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb? .....                     MƏMUR-OLİQARXLARA DAHA BİR ZƏRBƏ HAZIRLIĞI .....                 

Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir? - TƏHLİL
Tarix: 19-02-2020, 16:22 | Çap et
Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir?
Dövlət başçımız İlham Əliyev ötən həftə Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində “Enerji təhlükəsizliyi” mövzusu barədə keçirilən dəyirmi masada bəyan etdi ki, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi artıq tamamlanmış sayıla bilər. Layihənin yekun işlər bu ilin ikinci yarısında baş tutacaq. Yəni TAP bu ilin sonunda istifadəyə veriləcək.
Azərbaycan ilk dəfə 13 il qabaq - 2007-ci ildə təbii qaz ixrac etməyə başlayıb. Həmin ildə Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə istiqamətində Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri istifadəyə verildi ki, bununla da bizdən Türkiyəyə mavi yanacaq ixrac olunmağa başlandı. Elə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin üçüncü hissəsini təşkil edən TANAP-ın da ilk rüşeymi məhz Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri ilə qoyuldu. “Şahdəniz” yatağı üzrə ilk qaz müqaviləsi isə bundan xeyli əvvəl, - 1996-cı ilin 4 iyun tarixində imzalanmışdı. Yeri gəlmişkən, müqavilənin tərəflər arasında pay bölgüsü belə idi: BP – operator (28,8%), TPAO (19%), Petronas (15,5%), ARDNŞ (10%), LUKoil (10%), Nico (10%) və Sgc Upstream (6,7%).

Ancaq o vaxt Avropada enerji təhlükəsizliyi məsələsi aktual deyildi. Hər hansı yeni qaz layihəsi barədə söhbət düşəndə bu, cəfəngiyyat sayılır, rentabelli hesab edilmirdi. Xatırladım ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) kəmərinə də, onun 2006-cı ildə açılışına qədər eyni münasibət vardı. Yəni, BTC də rentabelsiz hesab edilir və cəfəngiyyat sayılaraq, ona pul qoymaq "ağılsız iş" kimi təqdim olunurdu. Ancaq dövlət başçımız qeyd etmişkən, Azərbaycan indi çox sabit neft təchizatçısı olaraq tanınır və qəbul edilir. Halbuki, Xəzər və Aralıq dənizlərini ilk birləşdirici layihə sayılan BTC-ni də həyata keçirmək çox çətin bir iş sayılırdı. Həm geosiyasi, həm də texniki baxımdan... Üstəlik, BTC kəməri 2006-cı ildə açıldığı gündən bəri heç bir fasilə, fors-major və problem də baş verməyib.

Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ölkəmizin Avropaya qaz ixrac etməyə başlayacağı haqda əslində, hələ 2007-ci ildə bir anons idi. Bu, Azərbaycanın gələcəkdə böyük qaz ixracçısı kimi də tanınacağını əsasını qoydu. Ümumiyyətlə, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri Cənub Qaz Dəhlizi üçün rüşeym rolunda çıxış etdi. Odur ki, Azərbaycandan Avropaya qaz ixracı gec-tez gerçəkləşməli və buna Aİ dəstək göstərməli idi. Üstəlik, ortada "Şahdəniz-2" kimi zəngin bir yataq olduğu halda və yerdə...

Məsələ bundadır ki, Aİ və ümumiyyətlə, Qərb isə xeyirlərinə olan və maraqlarına cavab verən layihələrin heç birinə heç vaxt anında lazımi reaksiya göstərməyib.
Göstərsə idi, indi əslində, TAP da hazır olmalı idi.

Düzdür, bu layihənin də tamamlanmasına çox qalmayıb. Azərbaycan təbii qazını Avropaya nəql edəcək TAP boru kəməri layihəsi üzrə aparılan işlərin – mühəndis, təchizat və tikinti işləri də daxil olmaqla 92 faizi tamamlanıb. Hazırda boru kəməri tikinti mərhələsindədir - TAP-ın inşası üzrə hər gün yüzlərlə metr ərazi təmizlənir, borular marşrut xətti boyunca düzülür, qaynaqlanır, xəndəyə endirilir və torpaq örtüyü bərpa olunur.

Ötən ilin noyabrında TAP-ın Yunanıstan hissəsində sınaq məqsədilə qaz nəqlinə də başlanılıb ki, Yunanıstandakı Evros çayı ilə Kipoidəki kompressor stansiyası arasında boru kəmərinin 2 kilometrlik hissəsinə təbii qaz qəbul edilib. Bu, boru kəmərinin istismara verilməsi prosesinin ilkin mərhələsi hesab olunur. Həmin prosesin məqsədi boru kəməri infrastrukturunun tamamilə təhlükəsizliyini və işlər başa çatdıqdan sonra istismara hazır olmasını, eləcə də milli və beynəlxalq təhlükəsizlik, həmçinin istismar standartlarına uyğun olmasını təmin etməkdir. Təbii qazın boru kəməri sisteminə daxil edilməsi “Şahdəniz-2” qazının Avropaya tədarükünün başlanğıcı üzrə növbəti mərhələdir ki, TAP vasitəsilə ticari məqsədlə qaz nəqlinin 2020-ci ilin oktyabrında, yəni İtaliyaya qədər olan hissənin tam istifadəyə veriləcəyi və sınaqdan keçiriləcəyi vaxtda gözlənilir.

Bu layihə üzrə kapital xərclər 4,5 milyard avro təşkil edir. Boru kəməri Avropanın üç ölkəsinin ərazisindən – Yunanıstan, Albaniya və İtaliyadan keçir. TAP-ın ilkin ötürücülük qabiliyyəti ildə 10 milyard kubmetr olacaq ki, bu həcmin gələcəkdə 20 milyard kubmetrədək artırılması imkanı var.

Demək istədiyim nədir? TAP, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin dördüncü seqmenti olaraq əslində, indiyədək hazır ola bilərdi. Bunu yuxarıda da qeyd etdim. Xatırladım ki, birinci seqment "Şahdəniz-2" yatağı layihəsi olmaqla, ikinci Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (GQBK), üçüncü TANAP və sonuncu isə TAP-dır... Mənbə rolunda "Şahdəniz-2" çıxış edirsə, "Şahdəniz-2" olmasaydı, GQBK, TANAP və TAP da ola bilməzdi. GQBK-nın təməlinin qoyulması TANAP üçün əsas yaratdısa, sonuncu da Trans-Adriatik Boru Kəmərini - TAP-ı qaçılmaz etdi.

Bütün bu işlərə ümumilikdə əvvəl 45 milyard sərf olunacağı deyilirdisə, real olaraq 40 milyard ABŞ dollarından bir az çox vəsait qoyulub. Sual oluna bilər ki, necə? Məsələn, bilavasitə TANAP-a əvvəl 11,7 milyard dollarlıq investisiya nəzərdə tutulsa da, bunun 40 faizdən çoxuna, başqa sözlə desəm, 5 milyard dollara qənaət edilməklə, 6,3 milyard dollar xərclənməklə, kapital xərclərinin son olaraq 6,5 milyard dollar təşkil etdi.

Cənub Qaz Dəhlizi çox böyük strateji infrastruktur layihədir. Onun birinci hissəsi 2018-ci ilin mayında açılmışdı. Bu hadisə Prezident İlham Əliyevin kəmərə ilk qazın vurulmasını bildirən açarı işə salması ilə baş verdi. Həmin ilin iyun ayının 12-də isə Türkiyənin Əskişəhərində iki ölkə prezidentlərinin iştirakı ilə TANAP-ın istifadəyə verilməsi ilə bağlı rəsmi açılış olmuşdu. TANAP üzrə ilk qaz da məhz həmin ayın sonundan ötürülməyə başlandı. Ümumiyyətlə, həmin ilin sonuna qədər sözügedən kəmər vasitəsilə 1 milyard kubmetr qaz ixrac olundu.

Kəmərin keçən ilin noyabrın 30-da Azərbaycan ilə Türkiyənin dövlət başçılarının iştirakı ilə Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala qəsəbəsində TANAP - Transanadolu qaz boru xəttinin Avropa ilə birləşən hissəsinin açılış mərasiminin keçirilməsilə isə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin Türkiyədən keçən hissəsinin də tikintisi başa çatdı. Və bu, layihənin 2-ci və sonuncu mərhələsinin başa çatdığı demək oldu. Yəni, kəmərin Avropa ilə birləşən hissəsi tamamlandı. Qaldı, onun yalnız TAP-a birləşdirilməsi ki, bu da yuxarıda qeyd etdiyim kimi carı ilin sonuncu rübünün başlanğıcında həllini tapacaq.

Son olaraq təkrar edirəm: Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi elə nəzərdə tutulub ki, ilkin olaraq 16 milyard kubmetr ötürməyə qadir olsa da, gələcəkdə ötürücülük qabiliyyəti 2 dəfəyədək, hətta bundan da çox artmaq imkanına malikdir.

Cənub Qaz Dəhlizi sayca hələ ki 7 ölkəni - Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan, Albaniya və İtaliyanı birləşdirir. Və daha 3 Balkan ölkəsi - Monteneqro, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiyanın da bu sıraya qoşulacaqları qaçılmaz hesab edilir. Yəni, Azərbaycan qazı gələcəkdə daha çox sayda ölkələrə ixrac olunacaq.
O ki qaldı gəlirlərimizə, bunun 100 milyard ABŞ dollarından çox olacağı gözlənilir.
Azvision.az





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
“Araşdırmaq lazımdır ki, bunu kimlər, necə, hansı yollarla yaradır” - deputat
Dünən, 18:21
Baş Prokurorluq Xaçmazdakı insidentə münasibət bildirdi
Dünən, 18:03
Azərbaycanda çəltik əkinində yeni üsul - VİDEOREPORTAJ
Dünən, 17:49
“Evi oğurluqla alıblarsa, müsadirə etmək olar” – Elçin Şıxlı
Dünən, 17:46
"Susacam, belə daha maraqlı olur"
Dünən, 17:45
Vladimir Zelenski Prezident İlham Əliyevə telefonla zəng edib
Dünən, 17:42
Azercell ailəsi artıq 5 milyon döyünən ürək deməkdir!
Dünən, 17:40
Ermənistan borc bataqlığında: - Daha bir kredit alınır
Dünən, 15:01
"Real TV"nin təsisçisi kimdir? - ARAŞDIRMA
Dünən, 14:58
Rusiya OPEC+ sazişinin sərtləşdirilməsinə tərəfdar ola bilər
Dünən, 14:56
"Əməliyyatdan İlhamə Quliyeva özgüvəni ilə çıxmışdım"
Dünən, 14:45
DTX Respublika Gününə həsr olunmuş videokompozisiya hazırlayıb - VİDEO
Dünən, 14:43
“Koronavirusa görə bölgədə “rekordçu”yuq” - Erməni ekspert
Dünən, 14:39
POLŞADA AZƏRBAYCANLI ƏMƏK MİQRANTLARININ GÜZƏRANI - “Bu, insan yaşayışı deyil...”
Dünən, 14:34
Azərbaycanda məktəbdaxili qiymətləndirmələrin vaxtı məlum olub - Diqqət!
Dünən, 14:24
Xaçmazda DƏHŞƏT: - 35 yaşlı kişi üzərinə benzin tökülərək yandırılıb
Dünən, 14:14
“Akkord” jurnalistin mənzilinə necə əl qoydu – Qalmaqalın izi ilə
Dünən, 14:03
Azərbaycanda cindarlıqla məşğul olan şəxsdən ağlasığmaz açıqlamalar - VİDEO
Dünən, 13:50
"Bu mahnıya görə, Talıba 5000 manat ödəmişəm"
Dünən, 13:48
ABŞ-ın nüfuzlu jurnalında QHT-lərin Ermənistan sevgisini ifşa edən məqalə dərc edilib
Dünən, 13:46
Bakının mərkəzində yolu kəsən restoranla bağlı tədbir görüldü
Dünən, 13:43
Bakıda yaşayış binasının yaxınlığında daha üç ilan zərərsizləşdirildi - FOTO
Dünən, 13:37
"Xəstəxananın həyətində nazik, qısa gödəkçədə 100 dəfə “Allah” söylədim"
Dünən, 13:34
Naxçıvan istiqamətində GƏRGİNLİK: - Düşmən mövqelərini irəli çəkmək istədi
Dünən, 13:26
Qadın sürücü tanınmış polisi xəstəxanalıq etdi - FOTO
Dünən, 13:24
Əli Həsənov və Vüqar Səfərli həbs edilə bilər - “Jurnalistlərin binası” ilə bağlı araşdırmalara başlanıldı
Dünən, 13:22
Ucarda nəhəng gürzə ilanı öldürülüb - FOTO
Dünən, 13:10
Səhər bəzi yerlərdə zəif duman olacaq - Belə deyirlər...
Dünən, 13:08
Azərbaycanlı aktyor xəstəxanaya yerləşdirildi - koronavirus şübhəsi ilə...
Dünən, 12:56
Ermənistan mediası: Azərbaycan batalyon komandirinin maşınını vurdu - MÜDAFİƏ NAZİRLİYİ ŞƏRH VERMİR
Dünən, 12:52
Qadın uşağına əsəbiləşib zəhərli dərman içdi - BAKIDA
Dünən, 12:48
Kürdəmirin Sığırlı kəndində koronavirusa görə iaşə obyektləri bağlanıb - İcra hakimiyyəti
Dünən, 12:47
Masallı İH-dən silahlı insidetlə bağlı - Açıqlama
Dünən, 12:47
Vilyam Hacıyevlə bağlı işdə GƏLİŞMƏ - Bu maddələrlə ittiham olunur...
Dünən, 12:45
Bakıda ər-arvadın əl-qolunu bağlayıb döydülər, sonra qarət etdilər
Dünən, 12:42
Şəmkirdə sərnişin sürücüyə xəsarət yetirib
Dünən, 12:41
"İlk növbədə, müəllim kommunal və nəqliyyat xərcindən azad olunmalıdır ki..." - PROBLEM
Dünən, 12:40
“Ermənistan qarşısına qoyduğu hədəflərə çata bilmədi” - Anar Bağırov
Dünən, 12:35
Kor Avropanın Ramil Səfərov hikkəsi - Tülkü kimi quyruğunu qısanlar
Dünən, 12:33
YAP-ın bu təşkilatlarının qərargahlarını kim satıb? - İLGİNC
Dünən, 12:31
Bu gün Xalq şairi Səməd Vurğunun anım günüdür
Dünən, 12:04
"PAŞA Sığorta" vətəndaşları dələduzlara aldanmamağa çağırır
Dünən, 12:01
Dərsliklər nə vaxt yığılacaq? - AÇIQLAMA
Dünən, 12:00
ŞOK: Məhkəmə Zakir Qaralova cinayət işi açılması üçün vəsatəti qəbul etdi - SABİQ BAŞ PROKURORUN HƏBSİ TƏLƏB OLUNUR
Dünən, 11:56
“Avropa Məhkəməsinin qərarında hər hansı kompensasiya müəyyən edilməyib” - RƏSMİ
Dünən, 11:48
"Məni başqaları ilə səhv salma, bir də eşitsəm və ya bilsəm"
Dünən, 11:45
Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb? – Erməni qədər də olmadınız...
Dünən, 11:42
MƏMUR-OLİQARXLARA DAHA BİR ZƏRBƏ HAZIRLIĞI - Xaricdəki mülkləri də müsadirə olunacaq!
Dünən, 11:40
Ucar sakini intihar edib
Dünən, 11:37
Pandemiyanın yaratdığı kirayəçilər problemi necə həll olunmalıdır? - Qanun və reallıq
Dünən, 11:29
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru