“Bunun hansısa formada imtinası istehlakçıların hüquqlarının pozulmasıdır" .....                     "Onlayn dərslər başlayandan internetin sürəti yox dərəcəsindədir" .....                     Bakı sakini nənəsini və bibisini öldürüb .....                     “Qüdrət Həsənquliyev guya saysız-hesabsız müharibələrdə iştirak edib, xeyli əsir götürüb...” .....                     Alimlərin kabusuna çevrilən “TOXUNULMAZ MÜQƏDDƏSLİK”: .....                     Başçısı həbs olunan rayonda acınacaqlı mənzərə... .....                     Qarabağdakı ASALA-PKK terroruna qarşı: .....                     Qüdrət Həsənquliyev mağar toyunda meyxana deyən olsaydı... .....                     Səfərbərliyə və müharibəyə hazırıqmı? .....                     Nazirlik həyəcan təbili çalmalıdır: .....                     Bakıda kişi benzin töküb özünü yandırdı .....                     "Ata Holdinq"in baş direktoru dəyişib .....                     Xocavənddə kənd sakinləri İcra başçısına qarşı AYAĞA QALXDI: .....                     Azərbaycan dili imtahanının keçirilməsi qaydası dəyişib .....                     Aylıq 300 dollar limiti necə tənzimlənəcək? .....                     Bu şəxslərin təhsil haqqları dövlət tərəfindən ödəniləcək .....                     Tendersiz satınalmalar .....                     AQTA-ya yeni səlahiyyət verildi .....                     Prezidentin fərdi təqaüd ayırdığı Həsənov kimdir? .....                     Dövlət Turizm Agentliyinin vəzifələri artırıldı .....                     Azercell-in “Qızıl Sponsor”luğu və Rəqəmsal Tərəfdaşlığı ilə keçirilən 7-ci beynəlxalq “womENcourage” virtual toplantısı işinə başlayıb .....                     Bakıdakı restoranların adına ETİRAZ: “Mamajon” və “Foqalyan” .....                     "Azərbaycanın muzdlu döyüşçüyə ehtiyacı yoxdur” .....                     Məktəblərin açıldığı ilk həftədə 121 yoluxma: Nə etməli... .....                     Bu rayonda indiyədək 11 nəfər koronavirusdan ölüb .....                     "Ölkə iqtisadi səfalət içərisində olduğundan əhali çox pis vəziyyətdə yaşamaqdadır" .....                     Qəbul imtahanları zamanı yüksək bal toplayıb universitetə daxil olmayan abituriyentlərin sayı açıqlanıb .....                     "Heç bir yol polisi əməkdaşı qayda pozuntusunu öz şəxsi avtomobilində qeydə alaraq, cərimə yaza bilməz" .....                     Rusiyada qətl törədən azərbaycanlı Bakıda saxlanıldı .....                     Azərbaycanda bu günədək koronavirusa yoluxan şagirdlərin sayı məlum olub .....                     Qəzənfərin Ağayevin sərvətinin siyahısı yayıldı... .....                     Lavrov görüşdə həmsədrlərin iştirakı ilə danışıqların tezliklə bərpa olunmasının vacibliyini qeyd edib .....                     Qarabağda əvvəl müharibə, sonra danışıq... .....                     Azərbaycanda məhkəmə sədrinə töhmət verildi .....                     "Rövşən Bağırovu nə vaxt cəzalandıracaqlar?" .....                     Azərbaycanda indiyədək 1080873 koronavirus testi aparılıb .....                     Azərbaycanda ümumilikdə 39686 nəfər COVID-19-a yoluxub, .....                     Azərbaycanda son sutkada 162 nəfər COVID-19-a yoluxub, .....                     Kremlin yeni-köhnə Qarabağ planı: .....                     “Ramiz Mehdiyevin akademik adı ləğv olunmalıdır: .....                 

Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir? - TƏHLİL
Tarix: 19-02-2020, 16:22 | Çap et
Cənub Qaz Dəhlizinin sonuncu həlqəsi niyə gecikir?
Dövlət başçımız İlham Əliyev ötən həftə Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində “Enerji təhlükəsizliyi” mövzusu barədə keçirilən dəyirmi masada bəyan etdi ki, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi artıq tamamlanmış sayıla bilər. Layihənin yekun işlər bu ilin ikinci yarısında baş tutacaq. Yəni TAP bu ilin sonunda istifadəyə veriləcək.
Azərbaycan ilk dəfə 13 il qabaq - 2007-ci ildə təbii qaz ixrac etməyə başlayıb. Həmin ildə Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə istiqamətində Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri istifadəyə verildi ki, bununla da bizdən Türkiyəyə mavi yanacaq ixrac olunmağa başlandı. Elə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin üçüncü hissəsini təşkil edən TANAP-ın da ilk rüşeymi məhz Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri ilə qoyuldu. “Şahdəniz” yatağı üzrə ilk qaz müqaviləsi isə bundan xeyli əvvəl, - 1996-cı ilin 4 iyun tarixində imzalanmışdı. Yeri gəlmişkən, müqavilənin tərəflər arasında pay bölgüsü belə idi: BP – operator (28,8%), TPAO (19%), Petronas (15,5%), ARDNŞ (10%), LUKoil (10%), Nico (10%) və Sgc Upstream (6,7%).

Ancaq o vaxt Avropada enerji təhlükəsizliyi məsələsi aktual deyildi. Hər hansı yeni qaz layihəsi barədə söhbət düşəndə bu, cəfəngiyyat sayılır, rentabelli hesab edilmirdi. Xatırladım ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) kəmərinə də, onun 2006-cı ildə açılışına qədər eyni münasibət vardı. Yəni, BTC də rentabelsiz hesab edilir və cəfəngiyyat sayılaraq, ona pul qoymaq "ağılsız iş" kimi təqdim olunurdu. Ancaq dövlət başçımız qeyd etmişkən, Azərbaycan indi çox sabit neft təchizatçısı olaraq tanınır və qəbul edilir. Halbuki, Xəzər və Aralıq dənizlərini ilk birləşdirici layihə sayılan BTC-ni də həyata keçirmək çox çətin bir iş sayılırdı. Həm geosiyasi, həm də texniki baxımdan... Üstəlik, BTC kəməri 2006-cı ildə açıldığı gündən bəri heç bir fasilə, fors-major və problem də baş verməyib.

Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ölkəmizin Avropaya qaz ixrac etməyə başlayacağı haqda əslində, hələ 2007-ci ildə bir anons idi. Bu, Azərbaycanın gələcəkdə böyük qaz ixracçısı kimi də tanınacağını əsasını qoydu. Ümumiyyətlə, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri Cənub Qaz Dəhlizi üçün rüşeym rolunda çıxış etdi. Odur ki, Azərbaycandan Avropaya qaz ixracı gec-tez gerçəkləşməli və buna Aİ dəstək göstərməli idi. Üstəlik, ortada "Şahdəniz-2" kimi zəngin bir yataq olduğu halda və yerdə...

Məsələ bundadır ki, Aİ və ümumiyyətlə, Qərb isə xeyirlərinə olan və maraqlarına cavab verən layihələrin heç birinə heç vaxt anında lazımi reaksiya göstərməyib.
Göstərsə idi, indi əslində, TAP da hazır olmalı idi.

Düzdür, bu layihənin də tamamlanmasına çox qalmayıb. Azərbaycan təbii qazını Avropaya nəql edəcək TAP boru kəməri layihəsi üzrə aparılan işlərin – mühəndis, təchizat və tikinti işləri də daxil olmaqla 92 faizi tamamlanıb. Hazırda boru kəməri tikinti mərhələsindədir - TAP-ın inşası üzrə hər gün yüzlərlə metr ərazi təmizlənir, borular marşrut xətti boyunca düzülür, qaynaqlanır, xəndəyə endirilir və torpaq örtüyü bərpa olunur.

Ötən ilin noyabrında TAP-ın Yunanıstan hissəsində sınaq məqsədilə qaz nəqlinə də başlanılıb ki, Yunanıstandakı Evros çayı ilə Kipoidəki kompressor stansiyası arasında boru kəmərinin 2 kilometrlik hissəsinə təbii qaz qəbul edilib. Bu, boru kəmərinin istismara verilməsi prosesinin ilkin mərhələsi hesab olunur. Həmin prosesin məqsədi boru kəməri infrastrukturunun tamamilə təhlükəsizliyini və işlər başa çatdıqdan sonra istismara hazır olmasını, eləcə də milli və beynəlxalq təhlükəsizlik, həmçinin istismar standartlarına uyğun olmasını təmin etməkdir. Təbii qazın boru kəməri sisteminə daxil edilməsi “Şahdəniz-2” qazının Avropaya tədarükünün başlanğıcı üzrə növbəti mərhələdir ki, TAP vasitəsilə ticari məqsədlə qaz nəqlinin 2020-ci ilin oktyabrında, yəni İtaliyaya qədər olan hissənin tam istifadəyə veriləcəyi və sınaqdan keçiriləcəyi vaxtda gözlənilir.

Bu layihə üzrə kapital xərclər 4,5 milyard avro təşkil edir. Boru kəməri Avropanın üç ölkəsinin ərazisindən – Yunanıstan, Albaniya və İtaliyadan keçir. TAP-ın ilkin ötürücülük qabiliyyəti ildə 10 milyard kubmetr olacaq ki, bu həcmin gələcəkdə 20 milyard kubmetrədək artırılması imkanı var.

Demək istədiyim nədir? TAP, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin dördüncü seqmenti olaraq əslində, indiyədək hazır ola bilərdi. Bunu yuxarıda da qeyd etdim. Xatırladım ki, birinci seqment "Şahdəniz-2" yatağı layihəsi olmaqla, ikinci Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (GQBK), üçüncü TANAP və sonuncu isə TAP-dır... Mənbə rolunda "Şahdəniz-2" çıxış edirsə, "Şahdəniz-2" olmasaydı, GQBK, TANAP və TAP da ola bilməzdi. GQBK-nın təməlinin qoyulması TANAP üçün əsas yaratdısa, sonuncu da Trans-Adriatik Boru Kəmərini - TAP-ı qaçılmaz etdi.

Bütün bu işlərə ümumilikdə əvvəl 45 milyard sərf olunacağı deyilirdisə, real olaraq 40 milyard ABŞ dollarından bir az çox vəsait qoyulub. Sual oluna bilər ki, necə? Məsələn, bilavasitə TANAP-a əvvəl 11,7 milyard dollarlıq investisiya nəzərdə tutulsa da, bunun 40 faizdən çoxuna, başqa sözlə desəm, 5 milyard dollara qənaət edilməklə, 6,3 milyard dollar xərclənməklə, kapital xərclərinin son olaraq 6,5 milyard dollar təşkil etdi.

Cənub Qaz Dəhlizi çox böyük strateji infrastruktur layihədir. Onun birinci hissəsi 2018-ci ilin mayında açılmışdı. Bu hadisə Prezident İlham Əliyevin kəmərə ilk qazın vurulmasını bildirən açarı işə salması ilə baş verdi. Həmin ilin iyun ayının 12-də isə Türkiyənin Əskişəhərində iki ölkə prezidentlərinin iştirakı ilə TANAP-ın istifadəyə verilməsi ilə bağlı rəsmi açılış olmuşdu. TANAP üzrə ilk qaz da məhz həmin ayın sonundan ötürülməyə başlandı. Ümumiyyətlə, həmin ilin sonuna qədər sözügedən kəmər vasitəsilə 1 milyard kubmetr qaz ixrac olundu.

Kəmərin keçən ilin noyabrın 30-da Azərbaycan ilə Türkiyənin dövlət başçılarının iştirakı ilə Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala qəsəbəsində TANAP - Transanadolu qaz boru xəttinin Avropa ilə birləşən hissəsinin açılış mərasiminin keçirilməsilə isə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin Türkiyədən keçən hissəsinin də tikintisi başa çatdı. Və bu, layihənin 2-ci və sonuncu mərhələsinin başa çatdığı demək oldu. Yəni, kəmərin Avropa ilə birləşən hissəsi tamamlandı. Qaldı, onun yalnız TAP-a birləşdirilməsi ki, bu da yuxarıda qeyd etdiyim kimi carı ilin sonuncu rübünün başlanğıcında həllini tapacaq.

Son olaraq təkrar edirəm: Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi elə nəzərdə tutulub ki, ilkin olaraq 16 milyard kubmetr ötürməyə qadir olsa da, gələcəkdə ötürücülük qabiliyyəti 2 dəfəyədək, hətta bundan da çox artmaq imkanına malikdir.

Cənub Qaz Dəhlizi sayca hələ ki 7 ölkəni - Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan, Albaniya və İtaliyanı birləşdirir. Və daha 3 Balkan ölkəsi - Monteneqro, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiyanın da bu sıraya qoşulacaqları qaçılmaz hesab edilir. Yəni, Azərbaycan qazı gələcəkdə daha çox sayda ölkələrə ixrac olunacaq.
O ki qaldı gəlirlərimizə, bunun 100 milyard ABŞ dollarından çox olacağı gözlənilir.
Azvision.az





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
“Bunun hansısa formada imtinası istehlakçıların hüquqlarının pozulmasıdır" - ekspert
Dünən, 18:20
«Mentaliteti əllərində «bayraq» edirlər» - QALMAQAL
Dünən, 18:18
"Onlayn dərslər başlayandan internetin sürəti yox dərəcəsindədir" - VİDEO
Dünən, 18:11
Vurğun Əyyubun dəfnində saz çalan aşıq: - “Dedi ki, “başıma bir iş gəlsə, məni sazla götürərsiniz””
Dünən, 18:10
Bakı sakini nənəsini və bibisini öldürüb - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 18:08
“Qüdrət Həsənquliyev guya saysız-hesabsız müharibələrdə iştirak edib, xeyli əsir götürüb...” - Araz Əlizadədən ETİRAZ
Dünən, 18:07
Alimlərin kabusuna çevrilən “TOXUNULMAZ MÜQƏDDƏSLİK”: - Akademiki tənqid etməyin cəzası nədir?
Dünən, 18:06
Başçısı həbs olunan rayonda acınacaqlı mənzərə... - VİDEO
Dünən, 18:01
Qarabağdakı ASALA-PKK terroruna qarşı: - “Türk legionu formalaşdıraq”
Dünən, 17:59
Qüdrət Həsənquliyev mağar toyunda meyxana deyən olsaydı... - Replika
Dünən, 17:58
Səfərbərliyə və müharibəyə hazırıqmı? - VİDEO
Dünən, 17:56
Nazirlik həyəcan təbili çalmalıdır: - “...Məktəblər yenidən bağlana bilər”
Dünən, 17:54
“Əlikram klip kasetini ayağının altına qoyub qırdı” - Müğənnini küsdürən jurnalist
Dünən, 17:47
"Bizim vaxtımızda tanınmaq çox çətin idi"
Dünən, 17:42
Bakıda kişi benzin töküb özünü yandırdı - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 17:40
"Ata Holdinq"in baş direktoru dəyişib
Dünən, 17:35
Xocavənddə kənd sakinləri İcra başçısına qarşı AYAĞA QALXDI: - "Burda Azərbaycan qanunları işləmir"
Dünən, 17:34
Elnarə Xəlilova əri üçün bunu etdi - VİDEO
Dünən, 17:32
Azərbaycan dili imtahanının keçirilməsi qaydası dəyişib - Diqqət!
Dünən, 17:28
Aylıq 300 dollar limiti necə tənzimlənəcək? – Gömrük Komitəsindən AÇIQLAMA
Dünən, 17:26
Bu şəxslərin təhsil haqqları dövlət tərəfindən ödəniləcək - DİM-dən AÇIQLAMA
Dünən, 17:24
Tendersiz satınalmalar ŞÜBHƏ YARADIR
Dünən, 17:23
AQTA-ya yeni səlahiyyət verildi - FƏRMAN
Dünən, 17:21
“KİV-ə pulun çox ayrılması yaxşıdır” - Bəs inkişaf?
Dünən, 17:20
Prezidentin fərdi təqaüd ayırdığı Həsənov kimdir?
Dünən, 17:17
Dövlət Turizm Agentliyinin vəzifələri artırıldı - FƏRMAN
Dünən, 17:16
Azercell-in “Qızıl Sponsor”luğu və Rəqəmsal Tərəfdaşlığı ilə keçirilən 7-ci beynəlxalq “womENcourage” virtual toplantısı işinə başlayıb
Dünən, 17:15
Bakıdakı restoranların adına ETİRAZ: “Mamajon” və “Foqalyan” - Ermənilərlə əlaqəsi var ?
Dünən, 17:14
"Azərbaycanın muzdlu döyüşçüyə ehtiyacı yoxdur” - Çürük təxəyyül
Dünən, 16:44
Məktəblərin açıldığı ilk həftədə 121 yoluxma: Nə etməli... - ziddiyyətli cavablar
Dünən, 16:42
Bu rayonda indiyədək 11 nəfər koronavirusdan ölüb
Dünən, 16:40
"Ölkə iqtisadi səfalət içərisində olduğundan əhali çox pis vəziyyətdə yaşamaqdadır" - deputat
Dünən, 16:39
Qəbul imtahanları zamanı yüksək bal toplayıb universitetə daxil olmayan abituriyentlərin sayı açıqlanıb
Dünən, 16:30
"Heç bir yol polisi əməkdaşı qayda pozuntusunu öz şəxsi avtomobilində qeydə alaraq, cərimə yaza bilməz" - AÇIQLAMA
Dünən, 16:23
Rusiyada qətl törədən azərbaycanlı Bakıda saxlanıldı
Dünən, 16:20
Azərbaycanda bu günədək koronavirusa yoluxan şagirdlərin sayı məlum olub - TƏHLÜKƏ
Dünən, 16:14
Bakıda şadlıq saraylarında qiymətlər artacaq? - AÇIQLAMA
Dünən, 16:14
Ermənilərin Aprel döyüşləri haqda çəkdiyi film MOSKVA KİNOFESTİVALINDA...
Dünən, 16:11
Qəzənfərin Ağayevin sərvətinin siyahısı yayıldı... - Təkcə Masallıda olanı budur...
Dünən, 16:08
“Hərbi məlumatları hay-küyə yol vermədən, şişirtmədən yaymaq lazımdır” - Qulu Məhərrəmli
Dünən, 16:00
Lavrov görüşdə həmsədrlərin iştirakı ilə danışıqların tezliklə bərpa olunmasının vacibliyini qeyd edib - Səfirlik
Dünən, 15:58
Jurnalistikanı kim urvatsız elədi? - “Tələbələrin səviyyəsi çox aşağıdır”
Dünən, 15:51
Qarabağda əvvəl müharibə, sonra danışıq... - Tofiq Zülfüqarovdan durum dəyərləndirməsi
Dünən, 15:49
Azərbaycanda məhkəmə sədrinə töhmət verildi
Dünən, 15:46
"Rövşən Bağırovu nə vaxt cəzalandıracaqlar?" - Lerikdə NARAZILIQ
Dünən, 15:45
Azərbaycanda indiyədək 1080873 koronavirus testi aparılıb
Dünən, 15:38
Azərbaycanda ümumilikdə 39686 nəfər COVID-19-a yoluxub, 581 nəfər vəfat edib
Dünən, 15:38
Azərbaycanda son sutkada 162 nəfər COVID-19-a yoluxub, 133 nəfər sağalıb, bir nəfər vəfat edib
Dünən, 15:37
Kremlin yeni-köhnə Qarabağ planı: - Pərdəarxası ssenariyə diqqət!
Dünən, 15:35
“Ramiz Mehdiyevin akademik adı ləğv olunmalıdır: - legitim əsası yoxdur"
Dünən, 15:34
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru