“Ermənistan Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevi azad etməkdən inadla imtina edir" .....                     “Naxçıvan” Universitetinin rektoru təyin edildi .....                     DİN post-patrul xidmətinin polis nəfəri vəzifələrində xidmətə müsabiqə elan edir .....                     Prezident İlham Əliyev Şamaxıda səfərdədir .....                     Əli Həsənovun nəvəsi maşın nömrələrini satışa çıxardı: 20 min manat .....                     Nizami rayonunda “Azərbaycan Könüllülük Həftəsi” çərçivəsində gənc könüllülərlə görüş keçirilib .....                     İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun gələn il üçün büdcəsi təsdiqlənib .....                     Yevda Abramov xaricdə müalicədən imtina etdi .....                     Prezident bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə sahəsində pilot layihələrin həyata keçirilməsi haqqında .....                     Heydər Əliyev Fondu Moskvada “Azərbaycan” pavilyonuna görə xüsusi .....                     Həmyerlimiz Pentaqonda yüksək vəzifəyə təyin olunub .....                     DİN-in polkovniki təqaüdə göndərilib .....                     Prezident İlham Əliyev Finlandiya Prezidentini .....                     Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə .....                     Ölkənin enerji təhlükəsizliyinə təhdid: .....                     Məhəmməd Hadinin 140 illik yubileyi qeyd olunacaq .....                     Növbədənkənar parlament seçkiləri: İslahatlar dalğasında mühüm bənd .....                     “Tural Gəncəliyevə dedik ki, arxanda biz dayanmışıq, heç nədən çəkinmə!” .....                     Sabah dollar neçəyə olacaq? .....                     Hadisə yerindən qaçan sürücü tutulub .....                     Baş Nazirin köməkçisi və Nazirlər Kabineti Aparatının yeni şöbə müdiri təyin edilib .....                     “Veysəloğlu”nun şirkətlərindən ikisi ləğv olunur .....                     Seçkilərə hər hansı bir müdaxilə yoxdur .....                     YAP bütün partiyaları Milli Məclisə keçiriləcək seçkilərdə iştiraka çağırıb .....                     Milli Məclisə növbədənkənar seçkilər 2020-ci il fevralın 9-na təyin edilib .....                     Prezident İlham Əliyev parlamentin buraxılması və Milli Məclisə növbədənkənar seçkilərin təyin edilməsi haqqında .....                     Ermənistanda 1-ci prezidentinə qarşı da cinayət işi açıla bilər .....                     Rusiya ilə Bolqarıstan arasında diplomatik qalmaqal .....                     Xaçmazda ərazi tullantılardan təmizlənib .....                     “Bazarstore”da 18 illik sosis və kolbasalar satılır: .....                     DİN-dən müraciət... .....                     Gürcüstanda keçmiş prezident iqamətgahı satışa çıxarılıb .....                     “Mnatsakanyana məsləhət görərdim ki, Helsinki Yekun Aktını bir də oxusun” .....                     Zərdablılar Mərdan Camalov barəsində nə düşünür? .....                     Azərbaycan siyasətində yeni xətt .....                     “Erməni həmkarımla dünənki görüşümüz kifayət qədər çətin keçdi” .....                     Bibiheybət yolunun da “günahı” Ziya Məmmədovun boynunda qaldı: .....                     Yeni Ombudsman əsas fəaliyyət istiqamətlərini .....                     “AMEA-da ixtisarlar nəzərdə tutulur” .....                     Yasamal rayonunda 85 min manatlıq domofon avadanlıqları oğurlayan şəxslər saxlanılıblar .....                 

TANAP tamamlandı: Azərbaycan qazı Avropa üçün “mətbəxdədir”... - TƏHLİL
Tarix: 2-12-2019, 13:08 | Çap et
TANAP tamamlandı: Azərbaycan qazı Avropa üçün “mətbəxdədir”...
Azərbaycan ilə Türkiyənin dövlət başçılarının iştirakı ilə noyabrın 30-da Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala qəsəbəsində TANAP - Transanadolu qaz boru xətti qaz kəmərinin Avropa ilə birləşən hissəsinin açılış mərasiminin keçirilməsi ilə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin daha bir hissəsinin - Türkiyədən keçən hissəsinin tikintisi də başa çatdı.

TANAP Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin ən mühüm və vacib hissəsini təşkil edir. Ümumiyyətlə, Cənub Qaz Dəhlizi üç layihədən ibarətdir: Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (GQBK), TANAP və TAP...

Başlanğıc, başqa sözlə desəm, mənbə rolunda isə Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsalaTürkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala “Şahdəniz-2” çıxış edir. Yəni əslində, söhbət dörd layihədən gedir.

Belə ki, Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala “Şahdəniz-2” olmasa idi, GQBK, TANAP ilə TAP olmayacaqdı. GQBK-nın təməlinin qoyulması TANAP üçün əsas yaratdısa, sonuncu da Trans-Adriatik Boru Kəmərini - TAP-ı qaçılmaz etdi.

Bütün bu işlərə ümumilikdə əvvəl 45 milyard sərf olunacağı deyilirdisə, real olaraq 40 milyard ABŞ dollarından bir az çox vəsait qoyulub. Sual oluna bilər ki, necə? Məsələn, bilavasitə TANAP-a əvvəl 11,7 milyard dollarlıq investisiya nəzərdə tutulsa da, bunun 40 faizdən çoxuna, başqa sözlə desəm, 5 milyard dollara qənaət edilməklə, bu günə qədər 6,3 milyard dollar xərclənərək kapital xərclərinin son olaraq 6,5 milyard dollar təşkil edəcəyi gözlənilir.

Cənub Qaz Dəhlizi çox böyük strateji infrastruktur layihədir. Onun birinci hissəsi keçən ilin, yəni 2018-ci ilin mayında açılmışdı. Bu hadisə Prezident İlham Əliyevin kəmərə ilk qazın vurulmasını bildirən açarı işə salması ilə baş vermişdi.

Həmin ilin iyun ayının 12-də isə Türkiyənin Əskişəhərində iki ölkə prezidentlərinin iştirakı ilə TANAP-ın istifadəyə verilməsiylə bağlı rəsmi açılış olmuşdu. TANAP üzrə ilk qaz da məhz həmin ayın sonundan ötürülməyə başlandı. Ümumiyyətlə, keçən ilin sonuna qədər sözügedən kəmər vasitəsilə 1 milyard kubmetr qaz ixrac olunmalı idi.

İndiki hadisəyə gəldikdə isə, yəni Türkiyənin Ədirnə vilayətinin İpsala qəsəbəsində TANAP qaz kəmərinin Avropa ilə birləşən hissəsinin açılış mərasimi 2-ci və sonuncu mərhələnin başa çatdığı demək idi. Başqa sözlə desəm, adı çəkilən kəmərin Avropa ilə birləşən hissəsinin tamamlandığı demək. Qaldı, onun yalnız TAP-a birləşdirilməsi məsələsinə, bu da ki, tezliklə həllini tapacaq.

Yeri gəlmişkən, xatırladım ki, Azərbaycan ilk dəfə 12 il bundan qabaq - 2007-ci ildə təbii qaz ixrac etməyə başlayıb.

Məhz qeyd olunan ildə Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə istiqamətində Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri istifadəyə verilməklə Türkiyəyə mavi yanacaq ixrac olunmağa başlandı. Və TANAP-ın da ilk rüşeymini Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri təşkil etdi.

“Şahdəniz” yatağı üzrə ilk qaz müqaviləsi isə bundan xeyli əvvəl, - 1996-cı ilin 4 iyun tarixində imzalanmışdı. Müqavilənin tərəflər arasında pay bölgüsü belə idi: BP – operator (28,8%), TPAO (19%), Petronas (15,5%), ARDNŞ (10%), LUKoil (10%), Nico (10%) və Sgc Upstream (6,7%).

Ancaq o vaxt Avropada enerji təhlükəsizliyi məsələsi aktual deyildi. Odur ki, hər hansı yeni qaz layihəsi barədə söhbət düşsəydi, bu, cəfəngiyyat sayılardı və rentabelli hesab edilməzdi.

Amma Azərbaycan Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri hələ o vaxt ilk addım sayılırdı. Və bu addım, ölkəmizin gələcəkdə böyük qaz ixracçısı kimi tanınmaq istəyinin əsasını qoymuşdu.

Ümumiyyətlə, “Şahdəniz-2” və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz boru kəməri Cənub Qaz Dəhlizi üçün “toxum” rolunda çıxış edirdi.

Odur ki, Azərbaycandan Avropaya qaz ixracı gec-tez gerçək olmalı idi.

Cənub Qaz Dəhlizi və onun tərkib hissəsi olan TANAP-ın istifadəyə verilməsi təkcə Azərbaycana xidmət etməyəcək. Azərbaycan sürətlə dünyada əhəmiyyətinə görə ikinci enerji növü sayılan təbii qaz ixracatçısı kimi tanınması dövrünə qədəm qoyur. Qərb ölkələrinin də layihəyə dəstək vermələri məhz bununla əlaqədardır. Əvvəla, Azərbaycanın bütövlükdə mövcud qaz resursları təkcə “Şahdəniz-2”dən ibarət deyil. Başqa yataqlarımız da var:

“Abşeron”, “Ümid”, “Qarabağ”, “Babək” və sair... Bu gün ölkəmizin təsdiq olunan qaz ehtiyatlarının həcmi 2,6 trilyon kubmetr ölçülür. Bunun təkcə 1,2 trilyonu “Şahdəniz”də yerləşir.

Yeri gəlmişkən, “Şahdəniz-2”-yə stimul yaradan əsas hadisə 2011-ci ildə Avropa Komissiyası ilə Azərbaycan arasında imzalanan strateji əməkdaşlıq və enerji sahəsində Anlaşma Memorandumu oldu.

2012-ci ildə Türkiyə ilə Azərbaycan arasında TANAP-ın çəkilməsinə dair tarixi sazişin imzalanması isə 2013-cü ildə “Şahdəniz-2” layihəsinə investisiya qoyuluşu üçün əsas yaratdı. Ardınca yəni 2014-cü ildə GQBK ilə bağlı Bakıda təməlqoyma mərasimi keçirildi.

2015-ci ildəsə Türkiyənin Qars vilayətində TANAP-ın özülü atıldı. GQBK-nın təməlinin qoyulması TANAP üçün əsas yaratdısa, sonuncu da TAP-ı qaçılmaz etdi.

Sözüm bunda deyil. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi elə nəzərdə tutulub ki, ilkin olaraq 16 milyard kubmetr ötürməyə qadir olsa da, gələcəkdə onun ötürücülük qabiliyyətini iki dəfəyədək, hətta bundan da çox artırmaq mümkün olacaq.

Cənub Qaz Dəhlizi sayca hələlik yeddi ölkəni - Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan, Albaniya və İtaliyanı birləşdirir. Və daha üç Balkan ölkəsi - Monteneqro, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiyanın da bu sıraya qoşulacaqları qaçılmaz hesab edilir.

Yəni Azərbaycan qazı gələcəkdə daha çox sayda ölkələrə ixrac olunacaq.

O ki qaldı gəlirlərimizə, bunun 100 milyard ABŞ dollarından çox olacağı gözlənilir ki, söhbət “Şahdəniz” yatağının hər iki mərhələsindən gedir. Ancaq bunu dəqiq söyləmək tezdir.

Çünki gəlirlər az deyil, çox ola bilər. O baxımdan ki, orta və uzaq perespektivdə Azərbaycan özü də Avropa ölkələrinə qaz ixracında tranzit ölkə kimi çıxış edəcək. İlk gündən əsas hədəflərdən biri də məhz bundan ibarətdir.

Bəli, Azərbaycan qazı tezliklə Avropaya axmağa başlayacaq. Lakin artıq əsas diqqət Trans-Xəzər layihəsi üzərində – Cənub Qaz Dəhlizinin yol açdığı bir məsələ üzərində də cəmləşmiş vəziyyətdədir ki, bunun isə nə demək olduğuna aid ayrıca məqalə yazmaq gərəkir.
//oxu.az//




 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
“Ermənistan Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevi azad etməkdən inadla imtina edir" - Nazir
Dünən, 18:27
“Naxçıvan” Universitetinin rektoru təyin edildi - SƏRƏNCAM
Dünən, 18:26
DİN post-patrul xidmətinin polis nəfəri vəzifələrində xidmətə müsabiqə elan edir
Dünən, 18:24
Prezident İlham Əliyev Şamaxıda səfərdədir - FOTO
Dünən, 18:19
Əli Həsənovun nəvəsi maşın nömrələrini satışa çıxardı: 20 min manat - FOTOLAR
Dünən, 18:18
Nizami rayonunda “Azərbaycan Könüllülük Həftəsi” çərçivəsində gənc könüllülərlə görüş keçirilib
Dünən, 18:08
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun gələn il üçün büdcəsi təsdiqlənib
Dünən, 18:00
Yevda Abramov xaricdə müalicədən imtina etdi - "Koma vəziyyətində deyil, ancaq..."
Dünən, 17:51
Prezident bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə sahəsində pilot layihələrin həyata keçirilməsi haqqında sərəncam imzalayıb
Dünən, 17:49
Heydər Əliyev Fondu Moskvada “Azərbaycan” pavilyonuna görə xüsusi mükafata layiq görülüb
Dünən, 17:42
Həmyerlimiz Pentaqonda yüksək vəzifəyə təyin olunub
Dünən, 17:41
DİN-in polkovniki təqaüdə göndərilib
Dünən, 17:38
Prezident İlham Əliyev Finlandiya Prezidentini təbrik edib
Dünən, 17:35
“Ləyaqətsiz insanların parlamentdə nə işi var?” – Onları yıxıb-sürüdü
Dünən, 17:34
Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə 11,8 milyon manat ayrılıb
Dünən, 17:29
Ölkənin enerji təhlükəsizliyinə təhdid: - Azərbaycan regionun “zapravkası”na çevrilir
Dünən, 17:29
Məhəmməd Hadinin 140 illik yubileyi qeyd olunacaq - SƏRƏNCAM
Dünən, 17:26
Əlibaba Məmmədovun 90 illik yubileyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM
Dünən, 17:25
Rafael Dadaşov palataya köçürülüb
Dünən, 17:24
Növbədənkənar parlament seçkiləri: İslahatlar dalğasında mühüm bənd - TƏHLİL
Dünən, 17:21
“Tural Gəncəliyevə dedik ki, arxanda biz dayanmışıq, heç nədən çəkinmə!” - Aqil Abbas
Dünən, 17:18
Sabah dollar neçəyə olacaq?
Dünən, 17:15
Hadisə yerindən qaçan sürücü tutulub
Dünən, 17:07
Baş Nazirin köməkçisi və Nazirlər Kabineti Aparatının yeni şöbə müdiri təyin edilib
Dünən, 17:05
"Məndən qorxub, qeybətimi etmisən"
Dünən, 17:02
“Veysəloğlu”nun şirkətlərindən ikisi ləğv olunur
Dünən, 16:55
Seçkilərə hər hansı bir müdaxilə yoxdur - Lənkəran İH
Dünən, 16:54
YAP bütün partiyaları Milli Məclisə keçiriləcək seçkilərdə iştiraka çağırıb - "İstənilən halda seçkilərə qatılmaq partiya üçün faydalıdır"
Dünən, 16:53
Milli Məclisə növbədənkənar seçkilər 2020-ci il fevralın 9-na təyin edilib - SƏRƏNCAM
Dünən, 16:51
Prezident İlham Əliyev parlamentin buraxılması və Milli Məclisə növbədənkənar seçkilərin təyin edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb
Dünən, 16:50
Ermənistanda 1-ci prezidentinə qarşı da cinayət işi açıla bilər
Dünən, 16:35
Rusiya ilə Bolqarıstan arasında diplomatik qalmaqal
Dünən, 16:29
"Narınc Rüstəmova qardaşım uşaqlarına saxta sənəd düzəltmişdi"
Dünən, 16:27
Xaçmazda ərazi tullantılardan təmizlənib - FOTO
Dünən, 16:25
“Bazarstore”da 18 illik sosis və kolbasalar satılır: - Müştərilərin sağlamlığı təhlükə altında
Dünən, 16:23
DİN-dən müraciət... - FOTO
Dünən, 16:22
Gürcüstanda keçmiş prezident iqamətgahı satışa çıxarılıb
Dünən, 16:16
“Mnatsakanyana məsləhət görərdim ki, Helsinki Yekun Aktını bir də oxusun” - Azərbaycan XİN başçısı
Dünən, 16:15
Zərdablılar Mərdan Camalov barəsində nə düşünür? - Deyəsən, tək dəyişən kabinetinin yeri oldu...
Dünən, 16:14
Azərbaycan siyasətində yeni xətt - TƏHLİL
Dünən, 16:07
“Erməni həmkarımla dünənki görüşümüz kifayət qədər çətin keçdi” - Elmar Məmmədyarov
Dünən, 15:59
Bibiheybət yolunun da “günahı” Ziya Məmmədovun boynunda qaldı: - “Həmin dönəmdə Nəqliyyat Nazirliyi fəaliyyət göstərirdi”
Dünən, 15:55
Yeni Ombudsman əsas fəaliyyət istiqamətlərini AÇIQLADI
Dünən, 15:52
“AMEA-da ixtisarlar nəzərdə tutulur” - İsa Həbibbəyli
Dünən, 15:48
Yasamal rayonunda 85 min manatlıq domofon avadanlıqları oğurlayan şəxslər saxlanılıblar
Dünən, 15:47
Vilayət Eyvazov Luis Antonio Dimate Kardenası qəbul edib
Dünən, 15:45
Əvəz Ələkbərov parlament seçkilərinə GEDİR? - "...yeni parlamentdə fayda verə bilərəm..."
Dünən, 15:40
Şenol Günəş Bakıya gəlib - FOTO
Dünən, 15:34
YAP seçkilərə bu namizədlərlə gedəcək... - AÇIQLAMA
Dünən, 15:31
“Ümid edirəm ki, Nazirlər Kabineti bu absurd ideyanı qəbul etməyəcək”
Dünən, 15:30
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru