Sahibkar məmurun əlindən dad deyir... .....                     Yeni ili xaricdə qeyd etmək neçəyədir? .....                     “İllərdir deyirəm ki, insanlar düzəlsin, amma nə onlar, nə də bəzi məmurlarımız düzəlmir...” .....                     Yoxsulluğun ləğvinə ayrılan milyonlar: Necə xərclənəcək? .....                     Neftdən asılı olmayan büdcə: 5 il sonra... .....                     Ağdamda fərdi yaşayış evində partlayış olub, xəsarət alan var .....                     Əkinçilik İnstitutunda əkişdirilən pullar... .....                     Xatirədən etiraf: "Sevməyə dəyər" .....                     "Ola bilər ki, razılaşma əsasında başqa bir dairədən namizəd olum" .....                     "Meyxana sənətini təhqir etmək cahillikdi, savadsızlıqdı" .....                     "Bu mükafatın verilməsi mərasimində Türkiyə nümayəndələri olmayacaq" .....                     Yanmış bazarın külündən nələr “cücərəcək” .....                     Tramp Rusiyanı ABŞ-ın İran və Şimali Koreya istiqamətli səylərini dəstəkləməyə çağırıb .....                     Bakıda 43 yaşlı kişi döyülərək ağır xəsarət alıb .....                     Şahin Məmmədova dərdini danışdı, o da... .....                     Cəlilabadda 51 yaşlı qadın qadın qohumları tərəfindən döyülüb .....                     Bu gün dollar neçəyədir? .....                     “Gənc kadrları irəli çəkməklə yanaşı, idarəetmə prinsiplərinin ritmini də gəncləşdirmək lazımdır” .....                     26 yaşlı azərbaycanlı iş adamının qatilinin və sifarişçisinin məhkəməsi başladı .....                     Gəncə sakini əməliyyat zamanı ölüb .....                     Bakıda evdən 10 min manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlayan qadın saxlanılıb .....                     Rusiya klubu azərbaycanlı futbolçunun keçidindən imtina edib .....                     Konstitusiya Məhkəməsi başqasının yerinə imtahan vermək istəyənlərin hüquqi məsuliyyətinə aydınlıq gətirib .....                     Ağcabədidə yol polisinin saxladığı şəxs özünə xəsarət yetirib .....                     Azərbaycanda növbədənkənar parlament seçkilərini müşahidə üçün ATƏT/DTİHB və ATƏT PA-ya dəvət göndərilib .....                     "Ən böyük legitimlik xalqın iradəsidir" .....                     Nizami rayonunda Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İctimai Birliyinin yaranmasının 25 illiyinə həsr olunmuş yığıncaq keçirilib .....                     “EuroHome”də malları yanan sahibkar: .....                     "Biz beynəlxalq arenada səylərimizi əlaqələndirməyə çox şadıq" .....                     "3 qiymətlə oxuyan gənclər potensial terrorçudur" .....                     İordaniyanın Kralı II Abdullahın Azərbaycana .....                     "Onu məndən ayırmayım, ya sərbəst buraxın, ya da məni də tutun" .....                     Nadir Nəsibova təkrar etimad göstərildi .....                     Nazir müavininə ağır itki üz verdi .....                     Lavrov Vaşinqtona işgüzar səfərə gedib .....                     Erkin Qədirli növbədənkənar seçkilərə qatılacağını açıqlayıb .....                     Şəhla Hümbətovanın işi ilə bağlı Vəkillər Kollegiyasından açıqlama .....                     Elmira Süleymanova yeni işindən DANIŞDI: .....                     Ordubadda icbari tibbi sığorta tətbiq edilib .....                     Baş Prokurorluqda Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş anım mərasimi keçirilib .....                 

Qeyri-neft sektorunun inkişafında əsas maneə: rəqabət mühiti - TƏHLİL
Tarix: 16-11-2019, 12:57 | Çap et
Qeyri-neft sektorunun inkişafında əsas maneə: rəqabət mühiti
2020-ci ildə ölkədə ÜDM-in real artımı 3,0% olmaqla, 83,3 milyard manat, o cümlədən, qeyri-neft sektoru üzrə 3,8% olmaqla, 54,6 milyard manat təşkil edəcək. Ümumiyyətlə, 2023-cü ilədək ÜDM-nin tərkibində qeyri-neft sektorunun payı 66,8%-ə çatacaq. Gələn il dövlət büdcəsi mədaxilində qeyri-neft gəlirləri isə 10 milyard 536,5 milyon manat təşkil etməklə, payı 43%-ə bərabər olacaq.

Qeyri-neft sektorunu durmadan inkişaf etdirmək, onun ÜDM istehsalında və hər il dövlət büdcəmizin gəlirlərində payını artırmaq ölkədə həyata keçirilən ümumi iqtisadi siyasətin əsas prioritetlərdən birini təşkil etməklə, daimi xarakter daşıyır.

Lakin istənilən effekti əldə etmək və hədəfə tez çatmaq üçün bir sıra çağırışlara əməl etmək gərəkir. Yaxud da İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarovun sözləri ilə desəm, sabit və dayanıqlı iqtisadi artımı təmin etmək üçün yeni inkişaf drayverlərini işə salmaq tələb olunur.

Söhbət nədən gedir?

Ən mühümünü deyim... Məsələn, ötən şərhlərimin birində yazdım ki, qeyri-neft sektorunun daha sürətli inkişafı üçün biznes fəaliyyəti, təşəbbüskarlıq, bazar amilləri şəraiti qarşılıqlı əlaqədə olmalı və bundan örü geniş imkanlar açılmalıdır.

Bizdə isə ortada inhisarçılıq, rəqabətin, həmçinin, savadlı sahibkarların olmaması kimi nüanslar var. Hansı ki, sadalananlardan əvvəlki ikisi, yəni inhisarçılıqla rəqabət amilləri biri-biri ilə daha çox sıx və əlaqəli amillər, məsələlərdir.

Keçirəm mətləbə...

Prezident də bu yaxınlardakı çıxışlarından birində qeyd etdi ki, Azərbaycanda inhisarçılığa qarşı mübarizə mütəşəkkil xarakter daşımalıdır.

“Əgər biz buna nail olsaq, əlbəttə, biznes dairələri üçün daha yaxşı şərait yaradılacaq”, - deyə dövlət başçısı bildirdi.

Və yaxud Prezident İlham Əliyevdən başqa bir sitat:

“Eyni zamanda, haqsız rəqabət, bu da bizim üçün böyük yaradır”.

Bəli, inhisarçılıqla rəqabət biri-biri ilə əlaqədar amillər və məsələlər sayılır. Belə ki, inhisarçılıq olan yerdə rəqabət olmur, rəqabət olmayan yerdə isə normal bazar iqtisadiyyatı sistemi fəaliyyət göstərmir, qiymətlər düzgün tənzimlənmir.

Sonuncu ilə bağlı qeyd edim ki, lap dövlət nə qədər güclü iqtisadi rıçaqlara və nəzarət imkanlarına malik olursa-olsun, bu, mümkün deyil. Çünki dövlət hər dəfə inzibati metodlarla müdaxilə edib qiymət müəyyən edə bilməz.

Yalnız rəqabət olduğu şəraitdə qiymətlər öz yerini tapır.

Sual yaranır ki, bizdə bu sahədə vəziyyət normaldırmı?

Təəssüf ki, yox. Bizdə bəzi sahələrdə sahibkarlar inhisarçı mövqeyə sahibdir. Odur ki, bununla mübarizə aparmaq asan başa gəlmir və gəlməyəcək də. Niyə?

Əvvəla, məsələ bundadır ki, Azərbaycan kiçik ölkə olduğuna görə bu bazarda inhisarçı olmaq asandır. Başqa sözlə desəm, bizdə inhisarçılığa qarşı mübarizə aparmaq, məsələn, Rusiyadan qat-qat çətindir. Odur ki, bu sahədə dövlətimizin və hökumətin üzərinə böyük yük düşür.

Ümumiyyətlə, xırda bazarı olan ölkələrdə rəqabət imkanları məhdud çərçivədədir. Çünki xırda bazarlarda inhisarçılığa meyil genişdir. Bazar böyük olduqda isə hansısa biznes strukturunun üstün mövqeyə sahib olması çətinləşir. Böyük bazarlarda yalnız dövlət tərəfindən dəstək olduqda bu və ya digər sahibkarlıq strukturu inhisarçı mövqeyə sahib ola bilir.

Sözüm bunda deyil. İkincisi, rəqabət mühitinin dar çərçivədə olması keçmiş sovet respublikalarının hamısına aiddir. Bizim kimi kiçik ölkələrdə iqtisadiyyatın bütün sahələrində azad rəqabət problemi mövcuddur. Çünki təkrar edirəm: xırda bazarda həm idxalçının, həm də yerli istehsalçının monopolistə çevrilməsi çox asan başa gəlir.

Bəs nə etməli?

Elə edilməlidir ki, ixrac-idxal əməliyyatlarında, o cümlədən, istehsalatda heç kəs 30%-dən artıq paya sahib olmasın. Və bu zaman nəzərə almaq lazımdır ki, bazarın miqyası məsələnin obyektiv tərəfidir. Rəqabət amilinə mane olan, əslində, iki əsas cəhət vardır ki, bunlardan biri inhisarçılıqdırsa, digəri biznes strukturuna məmur himayəçiliyidir. Bəli, bu iki cəhət olan yerdə rəqabət hər yerdə zəifdir. Azərbaycanda isə bir sıra sahələrdə rəqabətin olmamasında məhz bu iki amilin də rolu var.

Odur ki, çıxış yolu nədir, deyim: qanunvericiliyi sərtləşdirmək yolu ilə inzibati metodlardan istifadə etməklə, kiçik və orta sahibkarlara əlverişli mühit yaratmaq, iri sahibkarlara daha çox vergi tətbiq edərək, kiçik və orta sahibkarları bir sıra vergilərdən azad etmək, Rəqabət Məcəlləsini qəbul etmək və sair.

Düzdür, dövlət tərəfindən antiinhisar siyasəti, inhisarçılığa qarşı tədbirlər həyata keçirilir. Məsələn, süni qiymət artımının qarşısını almaq ilə bağlı müvafiq tədbirlər görülür, idxalda və istehsalda 30%-dən artıq paya sahib sahibkarlıq strukturlarına qarşı həmişə sərt mövqe nümayiş etdirilir. Amma bunlarla tam effektiv nəticə əldə etmək çətindir.

Təkrar edirəm ki, qanunvericilik sərtləşdirilməlidir. Mükəmməl şəkildə işlənib hazırlanan Rəqabət Məcəlləsi qəbul edilməli və fəaliyyət göstərməlidir. Qanun layihəsi elə hazırlanmalıdır ki, o, işlək olsun, gözlənilən nəticələri versin. Prezident tərəfindən 2006-cı ildən Milli Məclisə təqdim edilən sözügedən Məcəlləyə aid layihə iki oxunuşdan keçsə də, üçüncü oxunuşa hələ də çıxarılmır.

Niyə? Aydın deyil.

Sözüm bunda da deyil. Bayaq da qeyd etdiyim kimi, rəqabət olan yerdə süni qiymət artımı olmur, qiymətləri bazar tənzimləyir, keyfiyyət amili ön sıraya çıxır, qiyməti keyfiyyət amili ilə müəyyən olunur və sair.

Bu isə yuxarıda qeyd etdiyim, sağlam biznes fəaliyyəti, təşəbbüskarlıq, həmçinin, savadlı sahibkarlar sinfinin bir tandemdə təzahür edərək, mövcud olaraq fəailiyyət göstərməsini tələb edir ki, görünür, bizdə məhz sözügedən fon hələ tam təşəkkül tapmadığı üçün də bəzi tədbirlərin yəyata keçirilməsi və addımların atılması gecikir.

Lakin hər halda ölkədə başlanılan islahatların davamı olaraq iqtisadiyyatda rəqabət qabiliyyətinin də formalaşaraq təşəkkül tapacağı şəksizdir. Çünki bu, yeni yaranmış problem deyil, əvvəllər də mövcud idi. Odur ki, qeyri-neft sektorunun inkişafı ilə bağlı islahatlar dərinləşdikcə, əlverişli rəqabət mühiti də istər-istəməz yaranmalı olacaq.
//oxu.az//




 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Sahibkar məmurun əlindən dad deyir... - VİDEOGİLEY
Bu gün, 08:38
Yeni ili xaricdə qeyd etmək neçəyədir? - SİYAHI
Bu gün, 08:35
“İllərdir deyirəm ki, insanlar düzəlsin, amma nə onlar, nə də bəzi məmurlarımız düzəlmir...”
Bu gün, 08:35
Yoxsulluğun ləğvinə ayrılan milyonlar: Necə xərclənəcək? - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 08:33
Neftdən asılı olmayan büdcə: 5 il sonra... - TƏHLİL
Bu gün, 08:32
Ağdamda fərdi yaşayış evində partlayış olub, xəsarət alan var
Bu gün, 08:30
Əkinçilik İnstitutunda əkişdirilən pullar... - İDDİA
Bu gün, 08:28
"20 il öncə deputatlığa namizədliyimi verdim, aləm bir-birinə dəydi, indi də gecdir..."
Bu gün, 08:28
Xatirədən etiraf: "Sevməyə dəyər"
Bu gün, 08:25
"Ola bilər ki, razılaşma əsasında başqa bir dairədən namizəd olum" - Sərdar Cəlaloğlu
Bu gün, 08:24
"Meyxana sənətini təhqir etmək cahillikdi, savadsızlıqdı"
Bu gün, 08:23
"Bu mükafatın verilməsi mərasimində Türkiyə nümayəndələri olmayacaq"
Bu gün, 08:22
Yanmış bazarın külündən nələr “cücərəcək” - EHTİMALLAR və İDDİALAR
Bu gün, 08:19
Tramp Rusiyanı ABŞ-ın İran və Şimali Koreya istiqamətli səylərini dəstəkləməyə çağırıb
Bu gün, 08:18
Bakıda 43 yaşlı kişi döyülərək ağır xəsarət alıb
Bu gün, 08:15
Şahin Məmmədova dərdini danışdı, o da... - 50 manat pul köçürüb...
Bu gün, 08:14
Cəlilabadda 51 yaşlı qadın qadın qohumları tərəfindən döyülüb
Bu gün, 08:14
Bu gün dollar neçəyədir?
Bu gün, 08:03
“Gənc kadrları irəli çəkməklə yanaşı, idarəetmə prinsiplərinin ritmini də gəncləşdirmək lazımdır” - Alqış Həsənoğlu
Dünən, 19:08
26 yaşlı azərbaycanlı iş adamının qatilinin və sifarişçisinin məhkəməsi başladı
Dünən, 19:01
Gəncə sakini əməliyyat zamanı ölüb
Dünən, 18:56
Bakıda evdən 10 min manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlayan qadın saxlanılıb
Dünən, 18:55
Rusiya klubu azərbaycanlı futbolçunun keçidindən imtina edib
Dünən, 18:52
Konstitusiya Məhkəməsi başqasının yerinə imtahan vermək istəyənlərin hüquqi məsuliyyətinə aydınlıq gətirib
Dünən, 18:37
Ağcabədidə yol polisinin saxladığı şəxs özünə xəsarət yetirib
Dünən, 18:36
Azərbaycanda növbədənkənar parlament seçkilərini müşahidə üçün ATƏT/DTİHB və ATƏT PA-ya dəvət göndərilib
Dünən, 18:26
"Ən böyük legitimlik xalqın iradəsidir" - Siyavuş Novruzov
Dünən, 18:25
Nizami rayonunda Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İctimai Birliyinin yaranmasının 25 illiyinə həsr olunmuş yığıncaq keçirilib
Dünən, 18:23
“EuroHome”də malları yanan sahibkar: - Bazarın 95 faizi yararsız hala düşüb
Dünən, 18:14
"Biz beynəlxalq arenada səylərimizi əlaqələndirməyə çox şadıq" - Prezident İlham Əliyev
Dünən, 18:09
102 FM tezliyi dövlətə məxsusdur, heç kimin mülkiyyətində deyil, heç zaman satışa çıxarılmayıb - MTRŞ
Dünən, 18:08
"3 qiymətlə oxuyan gənclər potensial terrorçudur" - deputat
Dünən, 17:53
İordaniyanın Kralı II Abdullahın Azərbaycana rəsmi səfəri başa çatıb
Dünən, 17:49
"Onu məndən ayırmayım, ya sərbəst buraxın, ya da məni də tutun" - Hüseyin Abdullayevin anası
Dünən, 17:43
Afaq Aslan yenə də yandrıb-yaxdı... - 16+
Dünən, 17:41
Nadir Nəsibova təkrar etimad göstərildi
Dünən, 17:39
Nazir müavininə ağır itki üz verdi
Dünən, 17:37
Lavrov Vaşinqtona işgüzar səfərə gedib
Dünən, 17:36
Erkin Qədirli növbədənkənar seçkilərə qatılacağını açıqlayıb
Dünən, 17:32
Şəhla Hümbətovanın işi ilə bağlı Vəkillər Kollegiyasından açıqlama
Dünən, 17:30
Elmira Süleymanova yeni işindən DANIŞDI: - “Əhvalım da yaxşıdır”
Dünən, 17:23
Ordubadda icbari tibbi sığorta tətbiq edilib
Dünən, 17:21
Baş Prokurorluqda Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş anım mərasimi keçirilib
Dünən, 17:19
“Rabitəbank”dan “AFB Bank”a TRANSFER OLUB
Dünən, 17:17
Avtobusların gecə reysləri ilə bağlı şikayətlər çoxalır - Bəs rəsmilər nə deyir?
Dünən, 17:13
Xalq artistindən deputatlıqla bağlı AÇIQLAMA: - "Narahatam..."
Dünən, 17:10
Azercell ilə dahi Nəsimininin irsindən zövq alın
Dünən, 17:07
“İstəməzdim ki, Çingizin adı bu işdə hallansın” - Mirşahin
Dünən, 17:06
“Tramp və Putinlə gizli agentləri olmadan əməkdaşlıq edirik” - Ərdoğan
Dünən, 17:01
Əli Kərimlinin "Milli Şura"sı bu dəfə də oyunpozanlıq elədi
Dünən, 16:59
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru