“Surət Hüseynovun dedikləri mənasız, qeyri-ciddidir” .....                     “Pandemiya dövründə kreditlərə dair güzəştlər paketinə hazırda baxılmır” .....                     İnsanlar maska taxsa belə, əl gigiyenasına diqqət yetirməsə, yenə yoluxma olacaq .....                     "Bizdə bu proqram Gürcüstana nisbətən dəfələrlə genişdir" .....                     Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin vəzifəsi artırılıb .....                     “Torpaq yollarla hansısa otelə gedib əylənmək bəlkə də kiminsə ölümünə səbəb olub” .....                     “Əli İnsanov təqib olunmasında Ramiz Mehdiyevi günahlandırırdı” .....                     Saatlıda yaranmış su problemi yaxın günlərdə tam şəkildə həll olunacaq .....                     Azərbaycanda daha bir tibb işçisi COVID-19-dan vəfat edib .....                     Naxçıvanda koronavirusdan ölənlərin sayı açıqlandı .....                     "Biz risk edərək rayonlara gediş-gəlişi bərpa edə bilmərik" .....                     “Pandemiya ilə əlaqədar zərərçəkən sektorlara müvafiq dəstək nəzərdə tutulub, bunun üzərində iş gedir" .....                     Prezident Şahin Mustafayevi bu vəzifədən .....                     "Ağciyərində "buzlu şüşə" aşkarlanan 600-dən çox xəstə müalicə alır" .....                     “Elmar Məmmədyarovun işdən çıxarılması...” .....                     4 iyul saat 00:00-dan metroda sərnişindaşıma fəaliyyəti dayandırılır .....                     “Gələcəkdə neft bazarını kəskin dalğalanma gözləyir” .....                     Prezidentin köməkçisi rayonlararası hərəkətin nə vaxt açılacağına .....                     “Jurnalistlərin arasında da COVID-19-a yoluxduğunu bilməyənlər ola bilər” .....                     Tibb içşçiləri arasında da yoluxmalar var .....                     "5 iyuldan insanlar SMS-lə icazə alarkən avtomobillərini də daxil etməlidir" .....                     İctimai nəqliyyat işlməyən günlərdə işçilər işə necə getməlidir? .....                     Evdə müalicə alan COVID-19 xəstələrinə dərmanların paylanılmasına başlanılıb .....                     Karantin olan digər rayonlara da 190 manat verilməsi şamil olunacaq .....                     "Bəzən şəxslər tanımadığı adamların şəxsiyyət nömrəsini təqdim edərək SMS icazə alırdılar" .....                     Ölkə üzrə hərəkətinə icazəsi olanlar yalnız bir halda rayonlara gedə biləcək .....                     Bakıda xəstəxanaların 80-90%-i dolub .....                     icaze.e-gov.az portalında 5 iyula qədər olan icazələr avtomatik olaraq deaktiv olunacaq .....                     Koronavirusa daha çox 50-59 yaşlı şəxslər yoluxur .....                     TƏBİB xaricdən bir sıra məşhur həkimlər .....                     Bakıda koronavirusa yoluxma ən çox Binəqədi rayonundadır .....                     Bölgələr üzrə koronavirusa yoluxma faizi açıqlanıb .....                     "Elə yas yeri var ki, 84 nəfər yeni yoluxan və təmasları aşkar edilib" .....                     Reanimasiyada olan və süni nəfəs aparatına qoşulmuş koronavirus xəstələrinin sayı açıqlanıb .....                     “TƏBİB-lə Səhiyyə Nazirliyi birgə fəaliyyət göstərir” .....                     Alimpaşa Məmmədov beş döyüşçü qardaşın yaşadığı evi dağıtdırıb… .....                     Azərbaycanda aparılan koronavirus testlərinin sayı .....                     Azərbaycanda COVID-19-a yoluxanların sayı 19 267-yə çatıb, 10 820 nəfər sağalıb, 235 nəfər vəfat edib .....                     Azərbaycanda daha 583 nəfərdə COVID-19 aşkarlanıb, .....                     “Əlindəki bellə Ömərin başına vurmağa başlayıb, anası onu xilas edə bilməyib” .....                 

Qeyri-neft sektorunun inkişafında əsas maneə: rəqabət mühiti - TƏHLİL
Tarix: 16-11-2019, 12:57 | Çap et
Qeyri-neft sektorunun inkişafında əsas maneə: rəqabət mühiti
2020-ci ildə ölkədə ÜDM-in real artımı 3,0% olmaqla, 83,3 milyard manat, o cümlədən, qeyri-neft sektoru üzrə 3,8% olmaqla, 54,6 milyard manat təşkil edəcək. Ümumiyyətlə, 2023-cü ilədək ÜDM-nin tərkibində qeyri-neft sektorunun payı 66,8%-ə çatacaq. Gələn il dövlət büdcəsi mədaxilində qeyri-neft gəlirləri isə 10 milyard 536,5 milyon manat təşkil etməklə, payı 43%-ə bərabər olacaq.

Qeyri-neft sektorunu durmadan inkişaf etdirmək, onun ÜDM istehsalında və hər il dövlət büdcəmizin gəlirlərində payını artırmaq ölkədə həyata keçirilən ümumi iqtisadi siyasətin əsas prioritetlərdən birini təşkil etməklə, daimi xarakter daşıyır.

Lakin istənilən effekti əldə etmək və hədəfə tez çatmaq üçün bir sıra çağırışlara əməl etmək gərəkir. Yaxud da İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarovun sözləri ilə desəm, sabit və dayanıqlı iqtisadi artımı təmin etmək üçün yeni inkişaf drayverlərini işə salmaq tələb olunur.

Söhbət nədən gedir?

Ən mühümünü deyim... Məsələn, ötən şərhlərimin birində yazdım ki, qeyri-neft sektorunun daha sürətli inkişafı üçün biznes fəaliyyəti, təşəbbüskarlıq, bazar amilləri şəraiti qarşılıqlı əlaqədə olmalı və bundan örü geniş imkanlar açılmalıdır.

Bizdə isə ortada inhisarçılıq, rəqabətin, həmçinin, savadlı sahibkarların olmaması kimi nüanslar var. Hansı ki, sadalananlardan əvvəlki ikisi, yəni inhisarçılıqla rəqabət amilləri biri-biri ilə daha çox sıx və əlaqəli amillər, məsələlərdir.

Keçirəm mətləbə...

Prezident də bu yaxınlardakı çıxışlarından birində qeyd etdi ki, Azərbaycanda inhisarçılığa qarşı mübarizə mütəşəkkil xarakter daşımalıdır.

“Əgər biz buna nail olsaq, əlbəttə, biznes dairələri üçün daha yaxşı şərait yaradılacaq”, - deyə dövlət başçısı bildirdi.

Və yaxud Prezident İlham Əliyevdən başqa bir sitat:

“Eyni zamanda, haqsız rəqabət, bu da bizim üçün böyük yaradır”.

Bəli, inhisarçılıqla rəqabət biri-biri ilə əlaqədar amillər və məsələlər sayılır. Belə ki, inhisarçılıq olan yerdə rəqabət olmur, rəqabət olmayan yerdə isə normal bazar iqtisadiyyatı sistemi fəaliyyət göstərmir, qiymətlər düzgün tənzimlənmir.

Sonuncu ilə bağlı qeyd edim ki, lap dövlət nə qədər güclü iqtisadi rıçaqlara və nəzarət imkanlarına malik olursa-olsun, bu, mümkün deyil. Çünki dövlət hər dəfə inzibati metodlarla müdaxilə edib qiymət müəyyən edə bilməz.

Yalnız rəqabət olduğu şəraitdə qiymətlər öz yerini tapır.

Sual yaranır ki, bizdə bu sahədə vəziyyət normaldırmı?

Təəssüf ki, yox. Bizdə bəzi sahələrdə sahibkarlar inhisarçı mövqeyə sahibdir. Odur ki, bununla mübarizə aparmaq asan başa gəlmir və gəlməyəcək də. Niyə?

Əvvəla, məsələ bundadır ki, Azərbaycan kiçik ölkə olduğuna görə bu bazarda inhisarçı olmaq asandır. Başqa sözlə desəm, bizdə inhisarçılığa qarşı mübarizə aparmaq, məsələn, Rusiyadan qat-qat çətindir. Odur ki, bu sahədə dövlətimizin və hökumətin üzərinə böyük yük düşür.

Ümumiyyətlə, xırda bazarı olan ölkələrdə rəqabət imkanları məhdud çərçivədədir. Çünki xırda bazarlarda inhisarçılığa meyil genişdir. Bazar böyük olduqda isə hansısa biznes strukturunun üstün mövqeyə sahib olması çətinləşir. Böyük bazarlarda yalnız dövlət tərəfindən dəstək olduqda bu və ya digər sahibkarlıq strukturu inhisarçı mövqeyə sahib ola bilir.

Sözüm bunda deyil. İkincisi, rəqabət mühitinin dar çərçivədə olması keçmiş sovet respublikalarının hamısına aiddir. Bizim kimi kiçik ölkələrdə iqtisadiyyatın bütün sahələrində azad rəqabət problemi mövcuddur. Çünki təkrar edirəm: xırda bazarda həm idxalçının, həm də yerli istehsalçının monopolistə çevrilməsi çox asan başa gəlir.

Bəs nə etməli?

Elə edilməlidir ki, ixrac-idxal əməliyyatlarında, o cümlədən, istehsalatda heç kəs 30%-dən artıq paya sahib olmasın. Və bu zaman nəzərə almaq lazımdır ki, bazarın miqyası məsələnin obyektiv tərəfidir. Rəqabət amilinə mane olan, əslində, iki əsas cəhət vardır ki, bunlardan biri inhisarçılıqdırsa, digəri biznes strukturuna məmur himayəçiliyidir. Bəli, bu iki cəhət olan yerdə rəqabət hər yerdə zəifdir. Azərbaycanda isə bir sıra sahələrdə rəqabətin olmamasında məhz bu iki amilin də rolu var.

Odur ki, çıxış yolu nədir, deyim: qanunvericiliyi sərtləşdirmək yolu ilə inzibati metodlardan istifadə etməklə, kiçik və orta sahibkarlara əlverişli mühit yaratmaq, iri sahibkarlara daha çox vergi tətbiq edərək, kiçik və orta sahibkarları bir sıra vergilərdən azad etmək, Rəqabət Məcəlləsini qəbul etmək və sair.

Düzdür, dövlət tərəfindən antiinhisar siyasəti, inhisarçılığa qarşı tədbirlər həyata keçirilir. Məsələn, süni qiymət artımının qarşısını almaq ilə bağlı müvafiq tədbirlər görülür, idxalda və istehsalda 30%-dən artıq paya sahib sahibkarlıq strukturlarına qarşı həmişə sərt mövqe nümayiş etdirilir. Amma bunlarla tam effektiv nəticə əldə etmək çətindir.

Təkrar edirəm ki, qanunvericilik sərtləşdirilməlidir. Mükəmməl şəkildə işlənib hazırlanan Rəqabət Məcəlləsi qəbul edilməli və fəaliyyət göstərməlidir. Qanun layihəsi elə hazırlanmalıdır ki, o, işlək olsun, gözlənilən nəticələri versin. Prezident tərəfindən 2006-cı ildən Milli Məclisə təqdim edilən sözügedən Məcəlləyə aid layihə iki oxunuşdan keçsə də, üçüncü oxunuşa hələ də çıxarılmır.

Niyə? Aydın deyil.

Sözüm bunda da deyil. Bayaq da qeyd etdiyim kimi, rəqabət olan yerdə süni qiymət artımı olmur, qiymətləri bazar tənzimləyir, keyfiyyət amili ön sıraya çıxır, qiyməti keyfiyyət amili ilə müəyyən olunur və sair.

Bu isə yuxarıda qeyd etdiyim, sağlam biznes fəaliyyəti, təşəbbüskarlıq, həmçinin, savadlı sahibkarlar sinfinin bir tandemdə təzahür edərək, mövcud olaraq fəailiyyət göstərməsini tələb edir ki, görünür, bizdə məhz sözügedən fon hələ tam təşəkkül tapmadığı üçün də bəzi tədbirlərin yəyata keçirilməsi və addımların atılması gecikir.

Lakin hər halda ölkədə başlanılan islahatların davamı olaraq iqtisadiyyatda rəqabət qabiliyyətinin də formalaşaraq təşəkkül tapacağı şəksizdir. Çünki bu, yeni yaranmış problem deyil, əvvəllər də mövcud idi. Odur ki, qeyri-neft sektorunun inkişafı ilə bağlı islahatlar dərinləşdikcə, əlverişli rəqabət mühiti də istər-istəməz yaranmalı olacaq.
//oxu.az//




 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
“Surət Hüseynovun dedikləri mənasız, qeyri-ciddidir” - Pənah Hüseyn
Dünən, 19:04
“Pandemiya dövründə kreditlərə dair güzəştlər paketinə hazırda baxılmır” - Prezidentin köməkçisi
Dünən, 18:56
"Kaspi" qəzetinin baş redaktoru koronavirusdan sağalıb
Dünən, 18:55
Koronavirusdan ölən Etibar Babayevin ailəsi KARANTİNƏ ALINDI
Dünən, 18:52
İnsanlar maska taxsa belə, əl gigiyenasına diqqət yetirməsə, yenə yoluxma olacaq - TƏBİB
Dünən, 18:49
"Bizdə bu proqram Gürcüstana nisbətən dəfələrlə genişdir" - Prezidentin köməkçisi
Dünən, 18:47
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin vəzifəsi artırılıb
Dünən, 18:44
“Torpaq yollarla hansısa otelə gedib əylənmək bəlkə də kiminsə ölümünə səbəb olub”
Dünən, 18:43
“Əli İnsanov təqib olunmasında Ramiz Mehdiyevi günahlandırırdı” – sabiq deputat 15 il öncənin sirrini açdı
Dünən, 18:41
Saatlıda yaranmış su problemi yaxın günlərdə tam şəkildə həll olunacaq - "...bu istiqamətdə iş aparılır"
Dünən, 18:38
Azərbaycanda daha bir tibb işçisi COVID-19-dan vəfat edib
Dünən, 18:37
Naxçıvanda koronavirusdan ölənlərin sayı açıqlandı
Dünən, 18:35
"Biz risk edərək rayonlara gediş-gəlişi bərpa edə bilmərik" - Prezidentin köməkçisi
Dünən, 18:31
“Pandemiya ilə əlaqədar zərərçəkən sektorlara müvafiq dəstək nəzərdə tutulub, bunun üzərində iş gedir" - Şahmar Mövsümov
Dünən, 18:29
Prezident Şahin Mustafayevi bu vəzifədən AZAD ETDİ
Dünən, 18:27
"Ağciyərində "buzlu şüşə" aşkarlanan 600-dən çox xəstə müalicə alır" - TƏBİB sədri
Dünən, 18:23
“Elmar Məmmədyarovun işdən çıxarılması...” – Deputatlar XİN-dəki əməliyyat haqda...
Dünən, 18:22
4 iyul saat 00:00-dan metroda sərnişindaşıma fəaliyyəti dayandırılır - Diqqət!
Dünən, 18:18
“Gələcəkdə neft bazarını kəskin dalğalanma gözləyir” - ekspert
Dünən, 18:13
Prezidentin köməkçisi rayonlararası hərəkətin nə vaxt açılacağına aydınlıq gətirib
Dünən, 18:12
"Televiziya verilişinə gələn qonaqlar SMS-lə icazə almalıdırlar"
Dünən, 18:11
“Jurnalistlərin arasında da COVID-19-a yoluxduğunu bilməyənlər ola bilər”
Dünən, 18:10
"Oxuyan kimi, çağırıb cərimə yazırlar" - ETİRAZ
Dünən, 18:08
Tibb içşçiləri arasında da yoluxmalar var
Dünən, 18:05
"5 iyuldan insanlar SMS-lə icazə alarkən avtomobillərini də daxil etməlidir" - Agentlik sədri
Dünən, 18:01
İctimai nəqliyyat işlməyən günlərdə işçilər işə necə getməlidir? – RƏSMİ CAVAB
Dünən, 17:57
Evdə müalicə alan COVID-19 xəstələrinə dərmanların paylanılmasına başlanılıb
Dünən, 17:56
Karantin olan digər rayonlara da 190 manat verilməsi şamil olunacaq - MÜJDƏ
Dünən, 17:55
"Bəzən şəxslər tanımadığı adamların şəxsiyyət nömrəsini təqdim edərək SMS icazə alırdılar"
Dünən, 17:47
Ölkə üzrə hərəkətinə icazəsi olanlar yalnız bir halda rayonlara gedə biləcək - Diqqət!
Dünən, 17:45
Bakıda xəstəxanaların 80-90%-i dolub - TƏBİB
Dünən, 17:42
icaze.e-gov.az portalında 5 iyula qədər olan icazələr avtomatik olaraq deaktiv olunacaq - Diqqət!
Dünən, 17:40
Koronavirusa daha çox 50-59 yaşlı şəxslər yoluxur
Dünən, 17:39
TƏBİB xaricdən bir sıra məşhur həkimlər dəvət edib
Dünən, 17:38
Bakıda koronavirusa yoluxma ən çox Binəqədi rayonundadır - SİYAHI
Dünən, 17:31
Bölgələr üzrə koronavirusa yoluxma faizi açıqlanıb
Dünən, 17:30
"Elə yas yeri var ki, 84 nəfər yeni yoluxan və təmasları aşkar edilib" - Ramin Bayramlı
Dünən, 17:30
"Mən kişilərin stollarına yaxınlaşmıram"
Dünən, 17:28
Reanimasiyada olan və süni nəfəs aparatına qoşulmuş koronavirus xəstələrinin sayı açıqlanıb
Dünən, 17:26
“TƏBİB-lə Səhiyyə Nazirliyi birgə fəaliyyət göstərir” - Ramin Bayramlı
Dünən, 17:23
Alimpaşa Məmmədov beş döyüşçü qardaşın yaşadığı evi dağıtdırıb… - NARAZILIQ...
Dünən, 17:21
Azərbaycanda aparılan koronavirus testlərinin sayı 500 mini keçib
Dünən, 17:20
Azərbaycanda COVID-19-a yoluxanların sayı 19 267-yə çatıb, 10 820 nəfər sağalıb, 235 nəfər vəfat edib
Dünən, 17:19
Azərbaycanda daha 583 nəfərdə COVID-19 aşkarlanıb, 7 nəfər vəfat edib
Dünən, 17:18
“Əlindəki bellə Ömərin başına vurmağa başlayıb, anası onu xilas edə bilməyib” – DƏHŞƏTLİ TƏFƏRRÜAT
Dünən, 17:17
Biz bütün dünyanın üzləşdiyi problemlə qarşılaşmışıq - Şahmar Mövsümov
Dünən, 17:15
6 iyulda dollar neçəyə olacaq?
Dünən, 17:14
DYP hərəkət iştirakçılarını yoxlamağa başladı - VİDEO
Dünən, 17:12
Türkiyə Yaxın Şərqin yeni sahibinə çevrilir: - Amerika məyus, Avropa kədərli, Rusiya dirəşib
Dünən, 17:08
Xüsusi karantin rejiminin sərtləşdirilməsi ilə bağlı qərar təsdiqləndi - RƏSMİ
Dünən, 17:01
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru