"Azərbaycanda özümüzü evimizdəki kimi hiss edirik" .....                     Macarıstanın Baş Naziri Türk Şurasının toplantısında iştirak etmək üçün .....                     Deputat kimə qulluq edir, Rusiya dövlətinə, yoxsa dünya erməniliyinə? .....                     Rusiya Qvardiyasının əməkdaşlarına edilən hücumların .....                     Azərbaycanla Belarus arasında keçirilən mallar və nəqliyyat vasitələri barədə ilkin məlumat mübadiləsinin təşkili haqqında .....                     Tərtərdə ahıl kişi bıçaq xəsarəti ilə xəstəxanaya yerləşdirilib .....                     Bakıda universitet müəlliminin velosipedi oğurlanıb .....                     Sabah dollar neçəyə olacaq? .....                     Türkiyənin Suriyadakı əməliyyatına görə Rusiya da xeyir qazanacaq .....                     Nursultan Nazarbayev Azərbaycana gəlib .....                     Peskov Suriyada Rusiya ilə Türkiyə arasında toqquşma ehtimalını şərh edib .....                     Donald Tramp növbəti dəfə Türkiyəni sanksiyalarla hədələyib .....                     “Vur, komandir, vur”un qəhrəmanı fəhlə işləyir? .....                     Bakıda gecə klubunda qızlar müştəri üstündə dava edib .....                     Rusiyalı deputatın Qarabağa səfəri Azərbaycan əleyhinə yönələn növbəti təxribatdır .....                     Nazir Sahil Babayevin dediyi ilə Statistika Komitəsinin dediyi üst-üstə düşmür .....                     DGK "Şimal Servis"dən "qanunsuz" ƏDV tələb edib? .....                     Etibar Məmmədovun planı pozuldu .....                     “Həmin müxalifətçi gülməli bir açıqlama vermişdi “ .....                     Mənim köküm türkdür .....                     Qırğızıstan Prezidenti Sooronbay Jeenbekov Azərbaycana səfərə gəlib .....                     Azərbaycan Türkiyəyə Suriyada başlatdığı əməliyyatla bağlı dəstək verir .....                     “Premium Bank”a sədr təyin edilib .....                     Bakcell KİV nümayəndələri üçün növbəti seminar keçirib .....                     ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri regiona gəlib .....                     Xaçmaz polisində sakinlərlə görüş keçirildi .....                     Göygölün icra başçısı haqda ilginc iddia... .....                     Azərbaycan Prezidenti Türkiyə Prezidenti ilə görüşüb .....                     Qarabağın azərbaycanlı icması ABŞ-ın Nümayəndələr Palatasının rəhbərinə və konqresmenlərə etiraz məktubu göndərib .....                     Kiyevdə qətlə yetirilən azərbaycanlı tələbənin anası danışdı: .....                     “Ştaynmayer formulu” Ukraynanı xilas edə biləcəkmi? .....                     Rusiyada şəhər meri qəzada həlak olub .....                     Türkiyə Prezidenti Azərbaycana gəlib .....                     Vilayət Eyvazov qazaxıstanlı həmkarı ilə görüşdü .....                     Hadi Rəcəbli Rusiyada işləyən azərbaycanlılarla bağlı səsləndirdiyi fikirlərə aydınlıq gətirib .....                     Almaniyadakı qətldə "Altes Qrup"un prezidentinin adı hallandı .....                     Gəncəda yolu keçən üç qadını maşın vurub .....                     Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin .....                     Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasında süründürməçilik... .....                     “Oleq Bakinski”nin qızının toyunda “qanuni oğru”nu şil-küt edənlər “Şakro Molodoy”un adamlarıdır .....                 

Mürəkkəb oyunların fiquru: Atambayev nələr etmişdi və harada “yandı” - TƏHLİL
Tarix: 14-08-2019, 11:05 | Çap et
Mürəkkəb oyunların fiquru: Atambayev nələr etmişdi və harada “yandı”
Qırğızıstan Çin və Əfqanıstanla həmsərhəd, ərazisində iki supergücün - Amerikanın və Rusiyanın hərbi bazalarının (Manas və Kant) yerləşdiyi kiçik, yoxsul, amma geostrateji əhəmiyyəti böyük olan ölkədir. Buna görə də, oradakı hadisələr təsadüfi sayıla bilməz.
Ölkənin dördüncü prezidenti Atambayevin həbsi ərəfəsində orada Avrasiya İqtisadi Birliyinin yubiley sammiti keçirilməli idi. Üstəlik, Atambayev həbsindən bir müddət öncə Kremldə Putinlə görüşmüşdü. O, 2014-cü ildə ABŞ-ın Manas hərbi bazasını bağlatdırmış və bunu onunla əsaslandırmışdı ki, mülki aeroportda hərbi bazanın yerləşməsi doğru deyil. Bununla belə, Kant hərbi bazasının avtomatik istifadə müddəti onun dövründə uzadılmışdı. Lakin Atambayev vurğulamışdı ki, Rusiya ilə Qırğızıstanın münasibətləri bir hərbi baza vasitəsilə yox, dərin və çoxşaxəli iqtisadi inteqrasiya ilə müəyyən olunur. "Biz artıq bu hərbi oyunlarda iştirak etmək istəmirik",- demişdi Atambayev.

Son 20 ildə postsovet məkanında etnik və geosiyasi qarşıdurmanın əsas mərkəzlərindən biri olan Qırğızıstan ABŞ, Rusiya və Çinlə münasibətlərində balansı son dərəcə dəqiq gözləməli idi. Əks halda, indi olduğu kimi xarici güclərin qarşıdurması və klanlararası taxt-tac mübarizəsi kövrək sabitliyi asanlıqla məhv edə bilər. Tyan-şan, Altay və Pamir dağları arasında sıxılıb qalmış, dənizə çıxışı olmayan, üstəlik, demoqrafik, iqtisadi cəhətdən özündən daha güclü qonşuları Qazaxıstan və Özbəkistan tərəfindən yeri gəldikcə təzyiqlə üzləşən Qırğızıstan müstəqillik əldə etdiyi dövrdən bəri iki dəfə inqilab dalğası yaşamış ölkə olaraq, növbəti inqilab ərəfəsindəki kimi görünür.

1933-cü ildə basmaçilər üsyanından sonra qırğızlar müstəqillik dövründə iki dəfə inqilab etməklə onları müti, itaətkar hesab edənləri xeyli təəccübləndirdilər. Lakin bu inqilablar doğrudanmı qırğızların öz ağlının və iradəsinin məhsulu idi?!

Ailə-klan münasibətlərinin dərin kök saldığı, fərdin azadlığı anlayışının mənsub olduğun klandan ayrı təsəvvür belə edilmədiyi cəmiyyətdə Qərb demokratiya ənənələrinin kök atıb cücərməsinə heç bir ümid işığı, əlverişli zəmin yoxdur. Demokratiya Qırğızıstan üçün sadəcə, böyük geosiyasi oyunların həyata keçirilməsi, Qərbin müdaxilə edib, Rusiyanı oradan sıxışdırıb çıxarması üçün bir bəhanədir. Əfqanıstanda cəmləşmiş İŞİD nəinki Qırğızıstanın, bütün Orta Asiyanın, eləcə də Rusiyanın başı üzərində Damokl qılıncı kimi dayanıb, əmr gözləyir. MDB müşahidə missiyasının rəyinə görə demokratik yolla seçilmiş, sosial-demokrat, rusiyapərəst, onun həbsindən şəxsən Sergey Narışkinin narahatlıq keçirdiyini bəyan etdiyi Almazbek Atambayev Avrasiya İqtisadi Birliyinin sammiti ərəfəsində qalmaqallı şəkildə həbs edilirsə, orada atılan güllələr Kremlə atılmış deməkdir.

Rusiya Qırğızıstanla münasibətini ilk növbədə sosial-iqtisadi asılılıq üzərində qurub. Hər il 300 min qırğız Rusiya əmək bazarında iş tapır ki, bu da ilk növbədə Rusiyanın Bişkekə tətbiq etdiyi sadələşdirilmiş viza proseduru ilə bağlıdır. Rusiya Qırğızıstanda ABŞ-dan daha çox, Çinlə geosiyasi nüfuz uğrunda savaşır, çünki bu, onun isti dənizlərə çıxışının, çar və SSRİ dövründə də həyata keçirilmiş, Putinin dirçəltdiyi Avrasiyaçılıq, isti dənizlərə çıxma və dünya gücü olmaq ambisiyalarının bir hissəsidir. Çin isə Mərkəzi Asiyanın nəhəng enerji resurslarına və digər təbii ehtiyatlarına çıxış, eləcə də bu ərazilərdən öz mallarını daşımaq üçün tranzit məqsədilə istifadə etməyə çalışır. Deməli, ABŞ Qırğızıstanda nüfuz dairəsi əldə etməklə, Çinin resurslara və dünya bazarına kommunikasiya çıxışlarına əngəl olmaq istəyir. Böyük İpək Yolu, "Bir qurşaq, bir yol"dan sonra Çin ehtiyat marşrutlar axtarışındadır və onun qarşısını həm ABŞ, həm Rusiya Qırğızıstanda almağa çalışır.

Qırğızıstanla 980 km. sərhədi olan Çini narahat edən həm də Türkiyə amili və İslam təhlükəsidir. Çinin başağrısına çevrilmiş Sinsizyan-uyğur vilayəti türkçülük və islam həmrəyliyi adı altında separatizm təhdidi Çini narahat etməyə bilməz. Üstəlik, Qırğızıstan son illərdə türkdilli dövlətlərin toplaşdığı mərkəzə çevrilib. Avrasiyaçılıq, türkçülük, islam həmrəyliyi və s. Çini qorxudan məsələlərdir.

Azərbaycan bu məsələdə orta, barışdırıcı mövqe tutur və Çinin də maraqlarının nəzərə alınması tərəfdarı kimi çıxış edir. Çünki biz Avrasiyanı birləşdirən nəhəng layihələrin iştirakçısı, türkdilli, müsəlman ölkəsiyik. Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının Bişkekdəki toplantısında ötən il Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev “Bakı-Tbilis-Qars” dəmiryolu layihəsinə Türkiyə, Azərbaycanla yanaşı, digər ölkələrin də qoşulması təklifini irəli sürmüşdü. Türkdilli dövlətlərin regional təhlükəsizlik məsələlərinə diqqət çəkən dövlət başçısı İlham Əliyev bu məsələdə tərəfdaşlığın vacibliyini vurğulamışdı. Hazırda dünyada əsas problemlərdən biri təhlükəsizlik məsələləridir. Burada bölgə ölkələri öz aralarında əməkdaşlıq edərək qlobal, regional təhdidlərə qarşı sağlam mövqe nümayiş etdirməlidirlər. Perspektivdə siyasi, təhlükəsilik, humanitar, iqtisadi sahədə əməkdaşlıqların gücləndirilməsi istiqamətində gələcək görüşlərin keçirilməsi və bu birliyin dünya sisteminə təsirinin daha da artırılmasına çalışılacaq. Bu təşkilatın güclənməsi, inkişafı gələcəkdə türkdilli dövlətlərin dünya siyasətində, beynəlxalq sistemlərdə həmrəy çıxış etməsinə və güclü söz sahibi olmalarına gətirib çıxaracaq.

Bununla belə, regionda geosiyasi mübarizə səngimək bilmir, əksinə, getdikcə alovlanır. Çin hər halda 1933-cü il basmaçı üsyanını unutmayıb. Lakin Qırğızıstanda proseslərə ən çox təsir gücü olan dövlət Rusiya olaraq qalır. Böyük ehtimalla, Atambayevin həbsinə Rusiya imkan verib. Çünki bəzi məsələlər hakimiyyətdə olduğu zamanlarda onun heç də təkcə Rusiyanın deyil, ABŞ-ın da marağın nəzərə aldığını göstərir.

Atambayevlə Ərdoğanın münasibəti çox pisdir. Hətta Türkiyə mediası AK Parti təmsilçilərindən misal gətirərək, Atambayevin həbsini FETÖ-nun təşkil etdiyi 17-25 dekabr həbsləri və 15 iyul çevriliş cəhdi ilə müqayisə edirlər. Türkiyə ilə ABŞ-ın əsas mübahisə mövzularından biri FETÖ vasitəsilə Orta Asiyadan, xüsusilə Qırğızıstandan ABŞ-a ötürülməli olan 53 milyard dollar pulun lazımi yerə çatmasına Türkiyənin mane olması idi. Məhz bu səbəbdən də Türkiyənin bütün çağırışlarına baxmayaraq, Orta Asiya respublikalarının bəziləri, cümlədən Qırğızıstan FETÖ məktəblərini bağlamaq istəmədi. Çünki burada birbaşa ABŞ-ın göstərişi var idi. FETÖ ABŞ-ın Orta Asiyada maraqlarının həyata keçirilməsi vasitələrindən biri idi. Rusiya vaxtilə bunu bildi və qarşısını aldı. Çünki Orta Asiya Çin, Rusiya, İran kimi ABŞ üçün əhəmiyyətli rəqiblərin yaxınlığında yerləşən Qırğızıstanın Türkiyə ilə münasibətlərin kəskinləşməsi bahasına da olsa, FETÖ məktəblərini saxlaması onların ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin örtük təşkilatları olması ilə bağlıdır. Qırğızıstan Türkiyənin FETÖ məktəblərini bağlamaq xahişini məhz Atambayevin dövründə rədd etdi. Həmin vaxtlar Ərdoğan bundan narazı qalmış, XİN başçısı Çavuşoğlu FETÖ-nun Qırğızıstanda çevriliş edə biləcəyi haqda xəbərdarlıq etmişdi. Buna görə Türkiyə Atambayevin həbsini FETÖ ilə əlaqələndirməyə çalışır.

ABŞ hazırda FETÖ vasitəsilə Orta Asiyadan gələn və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinə, Pentaqona catacaq pulların Türkiyədə anti-FETÖ əməliyyatları zamanı müsadirə olunmasına görə çox narahat idi. Əslində FETÖ-nun maliyyə mənbələrinin kökünün kəsilməsi, onunla əlaqədə olan şirkətlərin çökdürülməsi ABŞ-a gedən çirkli pulların qarşısının alınması əməliyyatı idi. Atambayev bu məsələdə Türkiyəyə qarşı mövqe tutaraq, ABŞ-ın yanında yer almışdı. Türkiyə Rusiya təyyarəsini vuranda Ankaranın üzr istəməsini tələb edən Atambayev ziddiyyətli oyunlarda iştirak edib və onun bugünkü həbsi də bunun nəticəsidir. Buna görə də sifarişin, yaxud həbsə razılığın hansı dövlət tərəfindən gəldiyini söyləmək çətindir. Lakin bir şey dəqiqdir ki, Qırğızıstan böyük güclərin qarşıdurmasının mərkəzinə çevrilir və bu, həm də demokratiya deyil, Asiya taxt-tacı uğrunda mübarizədir.
Azvision.az





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
"Azərbaycanda özümüzü evimizdəki kimi hiss edirik" - Türkiyə prezidenti
Bu gün, 17:32
Macarıstanın Baş Naziri Türk Şurasının toplantısında iştirak etmək üçün Azərbaycana gəlib
Bu gün, 17:32
Deputat kimə qulluq edir, Rusiya dövlətinə, yoxsa dünya erməniliyinə? - ZATULİN ADINDA LƏKƏ...
Bu gün, 17:23
Rusiya Qvardiyasının əməkdaşlarına edilən hücumların VİDEOSU yayılıb
Bu gün, 17:21
"10 dəfə Hacı adını almışam" - Xalq artisti
Bu gün, 17:16
Azərbaycanla Belarus arasında keçirilən mallar və nəqliyyat vasitələri barədə ilkin məlumat mübadiləsinin təşkili haqqında saziş təsdiqlənib
Bu gün, 17:14
Tərtərdə ahıl kişi bıçaq xəsarəti ilə xəstəxanaya yerləşdirilib
Bu gün, 17:05
Bakıda universitet müəlliminin velosipedi oğurlanıb
Bu gün, 17:03
Sabah dollar neçəyə olacaq?
Bu gün, 17:00
Türkiyənin Suriyadakı əməliyyatına görə Rusiya da xeyir qazanacaq - TƏHLİL
Bu gün, 17:00
Nursultan Nazarbayev Azərbaycana gəlib - FOTO
Bu gün, 16:51
Peskov Suriyada Rusiya ilə Türkiyə arasında toqquşma ehtimalını şərh edib
Bu gün, 16:49
Donald Tramp növbəti dəfə Türkiyəni sanksiyalarla hədələyib
Bu gün, 16:48
"Bu gün sizə dəhşətli görünə biləcək vəziyyət sabah sizin gülüşünüzə səbəb ola bilər"
Bu gün, 16:37
“Vur, komandir, vur”un qəhrəmanı fəhlə işləyir? - AÇIQLAMA
Bu gün, 16:32
Bakıda gecə klubunda qızlar müştəri üstündə dava edib - BİABIRÇILIQ...
Bu gün, 16:30
Rusiyalı deputatın Qarabağa səfəri Azərbaycan əleyhinə yönələn növbəti təxribatdır - XİN
Bu gün, 16:29
Nazir Sahil Babayevin dediyi ilə Statistika Komitəsinin dediyi üst-üstə düşmür - İnanılmaz FƏRQ
Bu gün, 16:28
DGK "Şimal Servis"dən "qanunsuz" ƏDV tələb edib? - RƏSMİ
Bu gün, 16:25
Etibar Məmmədovun planı pozuldu – AMİP lideri toplantıya niyə qatılmadı?
Bu gün, 16:23
“Həmin müxalifətçi gülməli bir açıqlama vermişdi “ - Vüsalə Mahirqızı
Bu gün, 16:18
Mənim köküm türkdür – Rus ekspert
Bu gün, 16:13
Qırğızıstan Prezidenti Sooronbay Jeenbekov Azərbaycana səfərə gəlib - FOTO
Bu gün, 16:11
Azərbaycan Türkiyəyə Suriyada başlatdığı əməliyyatla bağlı dəstək verir - Əli Həsənovdan ÖNƏMLİ AÇIQLAMA
Bu gün, 16:10
“Premium Bank”a sədr təyin edilib
Bu gün, 16:09
Bakcell KİV nümayəndələri üçün növbəti seminar keçirib
Bu gün, 16:07
ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri regiona gəlib
Bu gün, 16:06
Xaçmaz polisində sakinlərlə görüş keçirildi
Bu gün, 16:05
Göygölün icra başçısı haqda ilginc iddia... - Belə deyirlər...
Bu gün, 16:03
Azərbaycan Prezidenti Türkiyə Prezidenti ilə görüşüb - FOTO
Bu gün, 15:59
Qarabağın azərbaycanlı icması ABŞ-ın Nümayəndələr Palatasının rəhbərinə və konqresmenlərə etiraz məktubu göndərib
Bu gün, 15:48
Kiyevdə qətlə yetirilən azərbaycanlı tələbənin anası danışdı: - “Cavidi öz dostu öldürüb”
Bu gün, 15:47
“Ştaynmayer formulu” Ukraynanı xilas edə biləcəkmi? - TƏHLİL
Bu gün, 15:44
Rusiyada şəhər meri qəzada həlak olub - VİDEO
Bu gün, 15:37
“Heç bir kişinin arvadı belə etməz” – Azər Axşama böyük sabotaj
Bu gün, 15:34
Türkiyə Prezidenti Azərbaycana gəlib
Bu gün, 15:32
Vilayət Eyvazov qazaxıstanlı həmkarı ilə görüşdü - FOTO
Bu gün, 15:30
AzTV-nin Bədii Şurasının növbəti iclası keçirilib
Bu gün, 15:24
Hadi Rəcəbli Rusiyada işləyən azərbaycanlılarla bağlı səsləndirdiyi fikirlərə aydınlıq gətirib
Bu gün, 15:21
Almaniyadakı qətldə "Altes Qrup"un prezidentinin adı hallandı - İLGİNC
Bu gün, 15:20
Gəncəda yolu keçən üç qadını maşın vurub
Bu gün, 15:16
Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin görüşü olub
Bu gün, 15:15
“Mənim üçün Türkiyədən həkim dəvət edildi”
Bu gün, 15:14
Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasında süründürməçilik... - İTTİHAM
Bu gün, 15:12
“Oleq Bakinski”nin qızının toyunda “qanuni oğru”nu şil-küt edənlər “Şakro Molodoy”un adamlarıdır
Bu gün, 15:07
Suriya ordusu Türkiyə ilə sərhəddin 6 km-nə qədər yaxınlaşıb - VİDEO
Bu gün, 15:04
Narkotik satmaqda təqsirləndirilən diş həkiminin məhkəməsi başlayıb
Bu gün, 15:00
Planlaşdırılmış təmir zamanı NEZ-in fəaliyyətinin dayandırılmasında Rusiya təcrübəsi - ŞƏRH
Bu gün, 14:56
Azərbaycanda pensiya sisteminin inkişafına dair yol xəritələri hazırlanır
Bu gün, 14:46
Azərbaycan Prezidenti və Birinci vitse-prezident Vasim Məmmədəliyevin vəfatı ilə əlaqədar nekroloq imzalayıb
Bu gün, 14:44
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru