Bərdədə bıçaqlanan icra başçısının keçmiş müavini imiş .....                     “Ölkədə 400-dən çox koronavirus xəstəsinin vəziyyəti ağırlaşıb” .....                     Əflatun Amaşov İTTİHAMLARA BELƏ CAVAB VERDİ .....                     Tanınmış həkimdən proqnoz: .....                     Amerika qarışıb, həbslər davam edir .....                     "ABŞ özünü Çin Kommunist Partiyasının tiranlığından müdafiə edəcək" .....                     Rusiyada koronavirusa qarşı peyvənd hazırlanıb .....                     ƏLİ HƏSƏNOV GETDİ: İNDİ NƏ DƏYİŞMƏLİDİR? .....                     Qərb rayonlarına yağış yağıb, Daşkəsənə dolu düşüb .....                     Goranboyda beş nəfər koronavirusa yoluxdu .....                     Bərdədə nə baş verib: Baş Prokurorluq məlumat yaydı... .....                     Jurnalist koronavirusdan vəfat edən anasının dəfninə qatıla bilmədi .....                     Köhnə bakılı Səidə və Elmira bacılarının Ermənistandakı cəhənnəm həyatı .....                     Azərbaycanda koronavirusla bağlı testlərin sayı açıqlandı .....                     Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayı .....                     Azərbaycanda daha 257 nəfər koronavirusa yoluxub, 202 nəfər sağalıb .....                     Son sutkada Britaniyada 183 nəfər koronavirusdan vəfat edib .....                     Azərbaycana qarşı iş aparanların gerçək məqsədi nədir? .....                     "Sosial şəbəkələrə nəzarət vacibdir" .....                     Gürcüstanda soydaşlarımıza qarşı diksriminasiya ilə bağlı istintaq başladı .....                     "Ehtiyacın varsa götür, yoxdursa..." .....                     ƏƏSMN-dən daha bir “yardım fırıldağı” .....                     Qaradağ rayonunda gücləndirilmiş dezinfeksiya işləri görüldü .....                     Ölkə ərazisində faktiki hava açıqlanıb .....                     Aİ Trampı ÜST-lə bağlı qərarına yenidən baxmağa çağırıb .....                     “Qarabağ ətrafında fırtınadan öncəki səssizlik hökm sürür” .....                     Bakıda klinika və ticarət obyektləri tikdirənlər kimlərdi? .....                     “Azərtoxum”un direktorunu bıçaqlayan şəxs tutuldu .....                     “Fəvvarələr meydanı”nda fleşmob keçirənlər saxlanılıb .....                     "Medianın elə problemləri var ki, pandemiyadan qabaq və pandemiya dövründə eynidir" .....                     Lisenziyası ləğv edilən bankların qorunan əmanətlər üzrə kompensasiyaların verilməsinə başlanılır .....                     Rusiya XİN rəsmi "instagram" səhifəsində 28 May - Respublika günü münasibəti ilə paylaşım edib .....                     “Şərqi Azərbaycan əhalisinin 18 faizi koronavirus daşıyır” .....                     Kitabını özü satan yazarlar: .....                     Şirkətlər və sahibkarlar üçün .....                     "Əgər bir ölkədə qida təhlükəsizliyində rüşvət alınırsa... .....                     Sabah dövlət orqanlarının son vaxtıdır .....                     "Trampın fərmanı tam haqlıdır" .....                     "Əsas məsələ idmançıların sağlamlığıdır" .....                     "Bu gün istənilən hakimiyyət təmsilçisinin ictimai obrazını formalaşdıran sosial şəbəkələrdir" .....                 

Qaz və enerji limitinin ləğvi gündəmdə - araşdırma
Tarix: 24-04-2019, 10:02 | Çap et
Qaz və enerji limitinin ləğvi gündəmdə
Azərbaycanda əhalinin istehlak etdiyi təbii qaz və elektrik enerjisinə tətbiq olunan limitin aradan qaldırılması məsələsinin müzakirəsi davam edir. Bu məsələ parlamentin ötən gün keçiriləm iclasında da qaldırılıb.

Əhalinin mütləq əksəriyyəti bu limitin götürülməsini, qazın və elektrik enerjisinin bütün həcminin əvvəlki qiymətlə satılmasını tələb edir.

Dövlət enerji və qaz istehsalına dəstək verir

Məlum olduğu kimi, əhali üçün qaz və elektrik enerjisi istehlakına limitin tətbiq olunması qərarı Tarif Şurası tərəfindən 2016-cı ilin noyabrında qəbul edilib. Bu qərarla əhali istehlakçı qrupu illik 1700 kubmetrə qədər qaza görə hər 1000 kubmetr üçün 100 manat, ondan yuxarı həcm üçünsə ikiqat artıq pul ödəyir. Elektrik enerjisində limit aylıq tətbiq olunub - ayda 300 kVt/saata qədər enerjini əhali 7 qəpikdən, ondan yuxarını isə 11 qəpikdən alır.

Tarif Şurası bu qərarı verdiyi ərəfə ölkə iqtisadiyyatının çətinliklərlə üzləşdiyi dövr idi: neftin dünya bazar qiyməti aşağı düşmüşdü, ölkədə iki ardıcıl devalvasiya baş vermişdi. Dövlət və ölkənin yeganə qaz təminatçısı SOCAR ciddi maliyyə problemləri ilə üz-üzəydi. Eyni zamanda ölkədə qaz istehsalı xarici tərəfdaşlarla bağlanmış müqavilələri və daxili bazarı eyni vaxtda tam təmin etməyə imkan vermirdi. Buna görə də hökumət məcbur olaraq daxili tələbatı ödəmək üçün Rusiyanın “Qazprom” şirkətindən qaz almağa başladı.

Qeyd etdiyimiz kimi, neft bazarında qiymətlərin düşməsi bütün neft şirkətlərində olduğu kimi, SOCAR-da da müəyyən çətinliklər yaratmışdı. Buna görə də Azərbaycan dövləti Rusiyadan alınaraq enerji istehsalı müəssisələrinə ucuz verilən qazın qiymət fərqindən dolayı yaranan zərəri özü qarşıladı. 2018-ci ildə dövlət büdcəsindən bu zərəri qarşılamaq üçün SOCAR-a 300 milyon manat ayrılıb. Eyni zamanda dövlət SOCAR-a qaz istehsalını artırmaq üçün maliyyə dəstəyi verməyə başlayıb. Ötən il dövlət büdcəsindən “Ümid”, “Babək” və “Qarabağ” yataqlarında quyuların qazılması üçün şirkətə 663,2 milyon manat vəsait ayırıb.

Dövlətin milli neft şirkətinə daha bir dəstəyi “Şahdəniz” yatağından hasil edilən mənfəət qazının daxili tələbatı qarşılamaq üçün SOCAR-a verilməsidir. Dövlət Neft Fondunun illik hesabatlarından aydın olur ki, 2016-cı ildə 135 milyon dollarlıq, 2017-ci ildə isə 227,2 milyon dollarlıq mənfəət qazı bu məqsədlə pulsuz olaraq milli neft şirkətinə verilib. Bundan əlavə, ölkənin təbii qaz təchizatı səviyyəsinin artırılması üçün də dövlət SOCAR-a maliyyə dəstəyi göstərir.

Dövlət həmçinin elektrik enerjisi istehsalı, paylanması və çatdırılmasına da ciddi dəstək verir - həm dövlət büdcəsindən vəsaitlər ayrılır, həm xaricdən alınan böyük həcmli kreditlərə dövlət zəmanəti verilir. Ötən ilin iyulunda Azərbaycanın enerji sistemində baş verən böyük qəzadan sonra enerji təchizatı sistemində irihəcmli işlərin görülməsinə başlanıb. Qəzadan sonra yaradılmış dövlət komissiyası Energetika Nazirliyinin dəstəyi və xarici mütəxəssislərin iştirakı ilə xüsusi reabilitasiya proqramı hazırlanıb. Üç illik dövrü əhatə edən proqramın maliyyə tutumu açıqlanmasa da, onun nəzərdə tutduğu tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün ötən il ərzində “Azərenerji” ASC-yə 140 milyon manat vəsait ayrılıb. Bundan əlavə, enerji istehsalı müəssisələrinə qazın hər 1000 kubmetri 120 manata satılır. Ötən il dövlət xaricdən alınaraq bu müəssisələrə ucuz qiymətə verilən qaza görə SOCAR-a 300 milyon manat əlavə vəsait ayırıb.

Bütün bunlar göstərir ki, 2016-cı ildə Azərbaycanda qaz istehsalının həcmi, dünya neft bazarındakı qiymətlər fonunda yaranmış situasiyada əhaliyə satılan qazın və elektrik enerjisinin qiymətində artım edilməsi, limitin tətbiq olunması hardasa başadüşüləndir. Amma limitin tətbiqindən ötən müddət ərzində şərtlər ciddi şəkildə dəyişib. Əvvəla, dünya bazarında neftin qiyməti yüksəlib, bu isə ölkənin maliyyə durumunu kifayət qədər yüksəldib. İkinci tərəfdən, Azərbaycanda qaz istehsalı artıb. Bu artım əsasən “Şahdəniz 2" layihəsi çərçivəsində hasilata başlanması ilə əlaqədardır. Energetika naziri Pərviz Şahbazovun bu günlərdə verdiyi məlumata görə, cari ilin yanvar-mart aylarında ölkədə ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 25,1 faiz çox, yəni 9,1 milyard kubmetr qaz hasil edilib.Hasil edilən qazın 4,3 milyard kubmetri ”Şahdəniz" yatağının payına düşür. İlk rübdə ümumilikdə, Azərbaycandan ötən ilin müvafiq dövründən 26,6 faiz çox - 3,2 milyard kubmetr qaz ixrac edilib.

Qaz istehsalının artması nəticəsində artıq Azərbaycanın kənardan qaz almasına ehtiyac qalmayıb, buna görə də “Qazprom”la imzalanan müqavilənin müddəti uzadılmayıb.

Bundan əlavə, limit tətbiq olunduqdan sonra rayonlarda əhali yenidən odun arxasınca meşələrə üz tutmağa başlayıb. Nəticədə 2016-cı ildə ölkədə yanacaq kimi odun istehlakı 23 min ton idisə, 2017-ci ildə bu, 26,4 min tona yüksəlib. Bu, rəsmi qeydiyyata alınan istehlakdır. Aydın məsələdir ki, kəndlərdə əhalinin meşədən gətirdiyi odunun böyük hissəsi uçotdan yayındırılır.

Əhalinin qaz və enerji istehlakı nə qədərdir

Ölkənin yanacaq-enerji balansına nəzər yetirdikdə görmək olur ki, Azərbaycanda əhalinin (ev təsərrüfatlarının) illik qaz istehlakı aşağı-yuxarı 2,7-3 milyard kubmetr aralığında dəyişir. Son 10 ildə ən yüksək istehlak limitin tətbiq olunduğu 2016-cı ildə qeydə alınıb - 3 milyard 186,9 milyon kubmetr. 2017-ci ildə bu həcm 2 milyard 826,5 milyon kubmetrə düşüb. 2018-ci il üzrə məlumat açıqlanmasa da, istehlakda ciddi artımın olması gözlənilən deyil.

Əhalinin illik elektrik enerjisi istehlakı isə 5-8 milyard kVt\saat ətrafındadır. Burada da son 5 ildə ən yüksək istehlak - 8 milyard 71,5 milyon kVt\saat limitin tətbiq olunduğu 2016-cı ildə qeydə alınıb. 2017-ci ilə ev təsərrüfatları tərəfindən istehlak olunan elektrik enerjisi 7 milyard 134,6 milyon kVt\saata düşüb.

Əhaliyə tətbiq olunan limitin ləğvi üçün imkanlar varmı?

Məlum olduğu kimi, “Azəri-Çıraq-Günəşli” yatağından hasil olunan səmt qazının bir hissəsi pulsuz olaraq Azərbaycan dövlətinə verilir. Bp şirkətinin açıqladığı məlumatdan aydın olur ki, 2018-ci ildə AÇG-dən dövləti təmsil edən SOCAR-a əsasən Səngəçal terminalı, həmçinin “Neft Daşları”ndakı qurğu vasitəsilə gündə orta hesabla 6,4 milyon kubmetr, ümumilikdə isə 2,3 milyard kubmetr səmt qazı verilib. 2017-ci ildə verilən səmt qazının həcmi elə əhalinin istehlak etdiyi qədər olub - 2,9 milyard kubmetr.

Əlbəttə, səmt qazının dövlətə pulsuz verilməsi onun tamamilə pulsuz başa gəlməsi anlamını vermir. Belə ki, SOCAR-ın açıqladığı məlumata görə, 2017-ci ildə şirkət üzrə qazın emalı, saxlanması, nəqli və təchizatı ilə bağlı cəmi xərclər 1000 kubmetr üçün 47,95 manat təşkil edib. Ümumilikdə isə həmin il SOCAR tərəfindən daxili bazarda satışa buraxılan təbii qazın orta maya dəyəri 121,88 manat səviyyəsində proqnozlaşdırılıb. Bu rəqəmlərdən aydın olur ki, AÇG yatağından pulsuz verilən səmt qazının əhaliyə hər 1000 kubmetri 100 manata satılması dövlətin çəkdiyi emal, saxlanma, nəql və təchizat xərclərinin ikiqat qarşılanması deməkdir. Yəni dövlət bu addımdan zərər çəkməyəcək.

Düzdür, inkişaf etmiş ölkələrdə hansısa istehlakçı qrupuna qazın və ya elektrik enerjisinin qiymətində ciddi güzəştlərin edilməsi təcrübəsinə çox az rast gəlinir. Lakin bu ölkələrdə əhali təbii qazdan demək olar ki, istifadə etmir - həm çoxmərtəbəli yaşayış binaları, həm də fərdi evlər mərkəzləşmiş istilik sistemi ilə təchiz olunub. Yəni vətəndaş qaza görə deyil, aldığı istiliyə görə ödəniş edir. Azərbaycanda isə istilik sistemi ilə təchizat çoxmərtəbəli yaşayış binalarında belə cüzi bir hissəni əhatə edir. Fərdi evlərin hamısı istiliyi qazla təmin edir ki, bu da istehlakı artırır. Bu, eyni zamanda insanların qaza görə xərclərinin də ailə büdcəsində mühüm paya malik olmasına gətirib çıxarır.

Nəhayət, nəzərə almaq lazımdır ki, prezident İlham Əliyev Azərbaycanda yüksək iqtisadi inkişafa əsaslanan sosial dövlət modelinin qurulmasına başlandığını elan edib. Bu dövlətdə ümumi qaz və enerji istehlakında 25-30 faiz paya malik əhali istehlakçı qrupundan bazar gəliri səviyyəsində gəlir götürməmək üçün yetərincə imkanlar mövcuddur.

İqtisadçı-ekspert, İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Vüqar Bayramovun “Yeni Müsavat”a dediyinə görə, kommunal xidmətlərə görə əhaliyə tətbiq olunan limitin aradan qaldırılması mümkündür: “Nəzərə alaq ki, limitlər böyük deyil. Bu üzdən vətəndaşlar qısa bir müddətdə ondan istifadə edir və bundan sonra aldıqları qaz və enerjiyə görə yüksək qiymət ödəməli olurlar. Bu isə onların ailə büdcəsində xərclərin ciddi artmasına gətirib çıxarır. Hesab edirəm ki, əhalinin xüsusilə də mavi qazla təchizatında limitin aradan qaldırılması üçün imkanlar var. Buna ilk növbədə Azərbaycanda mavi qaz istehsalının artması şərait yaradır. Digər tərəfdən, manatın məzənnəsi 2017-ci ilin fevralından bəri sabitdir. Bu, ”Şahdəniz" yatağı üzrə konsorsiumdan qaz alınmasında məzənnə fərqinin yaranmaması deməkdir".

Ekspertin fikrincə, limitlərin götürülməsi sosial baxımından da vacibdir: “Bu, azgəlirli vətəndaşlarımızın xərclərini azaltmaqla onların sosial təminatına bir töhfə olacaq. Reallıq bundan ibarətdir ki, bu gün vətəndaşların xeyli hissəsi fərdi evlərdə yaşayır, evlərini kombi və digər qızdırıcılarla qızdırır. Mövcud limitlər onların xərcini xeyli artırır. Buna görə də limitlərin aradan qaldırılması həm də sosial baxımdan pozitiv addım ola bilər. Düşünürəm ki, mövcud iqtisadi-sosial şərtlər daxilində bu limitlərin götürülməsi mümkün və zəruridir”.
“Yeni Müsavat”





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Bərdədə bıçaqlanan icra başçısının keçmiş müavini imiş - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 20:00
“Ölkədə 400-dən çox koronavirus xəstəsinin vəziyyəti ağırlaşıb” - Paşinyan
Dünən, 19:36
Əflatun Amaşov İTTİHAMLARA BELƏ CAVAB VERDİ - "Kimin nə iradı, faktı varsa korrupsiya idarəsinə təqdim etsin"
Dünən, 19:22
Tanınmış həkimdən proqnoz: - “Yoluxma statistikası yenə də artacaq”
Dünən, 19:20
"Ana kimi xoşbəxtəm, lakin bir vətəndaş kimi sınığam"
Dünən, 19:15
Amerika qarışıb, həbslər davam edir
Dünən, 19:03
"ABŞ özünü Çin Kommunist Partiyasının tiranlığından müdafiə edəcək" - Pompeo
Dünən, 18:55
Rusiyada koronavirusa qarşı peyvənd hazırlanıb
Dünən, 18:35
"Kamera görəndə şir-pələng olurlar"
Dünən, 18:29
ƏLİ HƏSƏNOV GETDİ: İNDİ NƏ DƏYİŞMƏLİDİR? – “Mətbuat Şurasının qurultayı çağırılsın”
Dünən, 18:24
Qərb rayonlarına yağış yağıb, Daşkəsənə dolu düşüb
Dünən, 18:21
Goranboyda beş nəfər koronavirusa yoluxdu
Dünən, 18:17
Bərdədə nə baş verib: Baş Prokurorluq məlumat yaydı... - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 18:05
"Mən görüb, görməyib, yenə görənlərdənəm"
Dünən, 18:01
Jurnalist koronavirusdan vəfat edən anasının dəfninə qatıla bilmədi
Dünən, 17:57
Köhnə bakılı Səidə və Elmira bacılarının Ermənistandakı cəhənnəm həyatı
Dünən, 17:45
Azərbaycanda koronavirusla bağlı testlərin sayı açıqlandı - RƏSMİ
Dünən, 17:44
Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayı 5 mini ötdü
Dünən, 17:43
Azərbaycanda daha 257 nəfər koronavirusa yoluxub, 202 nəfər sağalıb - 3 nəfər vəfat edib
Dünən, 17:42
Son sutkada Britaniyada 183 nəfər koronavirusdan vəfat edib
Dünən, 17:40
Azərbaycana qarşı iş aparanların gerçək məqsədi nədir? - "Bizimkilər"in bizə qarşı açdığı cəbhə
Dünən, 17:31
"Sosial şəbəkələrə nəzarət vacibdir" - Daha bir deputat çağırış etdi
Dünən, 17:19
Gürcüstanda soydaşlarımıza qarşı diksriminasiya ilə bağlı istintaq başladı
Dünən, 17:16
"Ehtiyacın varsa götür, yoxdursa..." – Bakıda xeyirsevər xanımdan gözəl addım
Dünən, 17:00
ƏƏSMN-dən daha bir “yardım fırıldağı” - İşsiz statusu olan xanıma aktiv VÖEN-i olduğu bildirilib
Dünən, 16:53
Qaradağ rayonunda gücləndirilmiş dezinfeksiya işləri görüldü
Dünən, 16:50
Ölkə ərazisində faktiki hava açıqlanıb - dalğanın hündürlüyü 4.5 metrə çatıb
Dünən, 16:47
"Ayıb yoldaşına kömək etməməkdir" - Tanınmış şair lobya təmizlədi
Dünən, 16:44
Aİ Trampı ÜST-lə bağlı qərarına yenidən baxmağa çağırıb
Dünən, 16:41
“Qarabağ ətrafında fırtınadan öncəki səssizlik hökm sürür” – ELDAR NAMAZOV
Dünən, 16:39
Bakıda klinika və ticarət obyektləri tikdirənlər kimlərdi? – Tanış ADLAR
Dünən, 16:37
“Azərtoxum”un direktorunu bıçaqlayan şəxs tutuldu
Dünən, 16:31
“Fəvvarələr meydanı”nda fleşmob keçirənlər saxlanılıb
Dünən, 16:30
"Sahib olacağımız ən gözəl varlıq..."
Dünən, 15:38
"Medianın elə problemləri var ki, pandemiyadan qabaq və pandemiya dövründə eynidir"
Dünən, 15:34
Lisenziyası ləğv edilən bankların qorunan əmanətlər üzrə kompensasiyaların verilməsinə başlanılır
Dünən, 15:28
Rusiya XİN rəsmi "instagram" səhifəsində 28 May - Respublika günü münasibəti ilə paylaşım edib
Dünən, 15:10
“Şərqi Azərbaycan əhalisinin 18 faizi koronavirus daşıyır”
Dünən, 15:09
Kitabını özü satan yazarlar: - “Onlar Məhəmməd Hadidən artıq deyillər”
Dünən, 14:58
Şirkətlər və sahibkarlar üçün - YENİ CƏRİMƏLƏR
Dünən, 14:55
"Əgər bir ölkədə qida təhlükəsizliyində rüşvət alınırsa... - deməli, o millət məhvə məhkumdur"
Dünən, 14:53
Sabah dövlət orqanlarının son vaxtıdır - SİYAHI
Dünən, 14:48
"Trampın fərmanı tam haqlıdır"
Dünən, 14:46
"Əsas məsələ idmançıların sağlamlığıdır" - Əməkdar məşqçi zalların bağlı qalmasının tərəfdarıdır
Dünən, 14:21
"Bu gün istənilən hakimiyyət təmsilçisinin ictimai obrazını formalaşdıran sosial şəbəkələrdir" - deputat
Dünən, 14:17
“Eldar Mahmudov MTN-i necə iflic etmişdisə, Əbülfəs Qarayev də Mədəniyyət Nazirliyini həmin duruma salıb” - İTTİHAM
Dünən, 14:14
Bu insanlar mətbuata ayrılan pulları oğurlayıblar - Bütün bunlar araşdırılmalıdır
Dünən, 14:05
“Azərtoxum” MMC-nin bıçaqlanan direktoru danışdı - narahatlığa əsas yoxdur
Dünən, 13:59
11 saylı cəzaçəkmə müəssisəsində nə baş verir? - İDDİA
Dünən, 13:58
AXCP üzvü polisə tabe olmadığına görə həbs edilib - DİN
Dünən, 13:46
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru