İlham Əliyev fərman imzaladı .....                     Azərbaycanda hakimlərin maaşı artırılıb .....                     Milyonluq tenderləri kimlər qazanır? .....                     Azərbaycanın iqtisadi tərəfdaşlarında zərbələrin onun iqtisadiyyatına təsir etməsi riski həmişə var .....                     “Premium Bank”ın mənfəəti 36% .....                     AXCP üzvü Əli Kərimliyə üsyan etdi .....                     Gənclər Fondu gənclər təşkilatı olmayan 4 QHT-yə 27 min verdi .....                     Bakıda gənc qadın intihar etmək məqsədi ilə binanın damına çıxıb .....                     Məhkəmə müstəntiq barəsində xüsusi qərar çıxarıb .....                     Vilayət Eyvazov Yair Kulasın başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib .....                     İcra başçısına haqq vermədiyi üçün İŞDƏN KƏNARLAŞDIRILDI... .....                     Abid Şərifovun avtomobilinin üstünə çıxan jurnalist işdən çıxarıldı .....                     Sabah dollar neçəyə olacaq? .....                     Məcburi köçkünlər üçün salınmış 9 saylı qəsəbənin Bakı Baş Gömrük İdarəsilə nə əlaqəsi? .....                     Azərbaycan biznesə başlama üzrə dünyanın ən yaxşı ölkələri sırasına daxil ola bilər .....                     Hüseyn Abdullayevin məhkəməsi yekunlaşır .....                     “Nar” şəbəkəsi gücləndirilmiş iş rejiminə keçirilib .....                     Renkanın Antalya macərası .....                     Bakıda azyaşlıya qarşı soyğunçuluq edən şəxs saxlanılıb .....                     Prezident yazıçı Murad Köhnəqalaya ev hədiyyə edib .....                     Serj Sarkisyan yenə Qarabağa gedir .....                     Qeyri-standart kreditlərinin həcmi 10 faizə çatır .....                     Məhkəmə şirkətin cərimələnməsi barədə qərarı ləğv edib .....                     Bakının bəzi küçə və prospektlərdə nəqliyyatın hərəkət istiqaməti dəyişdiriləcək .....                     Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasına İTTİHAM .....                     “Borcum olmasa da, 4 gündür ki, işıq və qaz yoxdur” .....                     Qanunsuz fəaliyyət göstərən Gürcüstan nömrəli avtobuslar təhlükə yaradır .....                     İrəvanın Qarabağ və Naxçıvan xofu: düşmənin ikili təlaşı .....                     Ali Məhkəmə hakimindən şok: qərar elan etdi, sonra isə... .....                     Rəisin sürücülərinə hədiyyə etdiyi mənzillər ətrafında qalmaqal .....                     Adəm, naqqaş, altın və daha 50-ə yaxın söz orfoqrafiya lüğətindən çıxarılır .....                     “Aqrar Ticarət və Təchizat” ASC-nin İdarə Heyəti formalaşdırılıb .....                     “Azərbaycan çətin ki, ABŞ-ın böyük sayda quru qoşunlarının İrana keçidinə icazə verərdi…” .....                     Bakının bu çimərliyində nəhəng ilan insanları qorxuya saldı .....                     Bakcell sosial şəbəkələrdə cavablandırılmış müraciətlərə görə liderdir .....                     Şəki Xan Sarayı turistləri qəbul etməyə hazırdır .....                     II Qareginin qardaşı Paşinyanın adamından imtina etdi .....                     Mülayim şimal küləyi gecə və səhər arabir güclənəcək .....                     “Onlar şərəfli, ləyaqətli insan axtarmırlar...” .....                     Gürcüstanın sabiq müdafiə naziri istintaqa ifadə verib .....                 

Qaz və enerji limitinin ləğvi gündəmdə - araşdırma
Tarix: 24-04-2019, 10:02 | Çap et
Qaz və enerji limitinin ləğvi gündəmdə
Azərbaycanda əhalinin istehlak etdiyi təbii qaz və elektrik enerjisinə tətbiq olunan limitin aradan qaldırılması məsələsinin müzakirəsi davam edir. Bu məsələ parlamentin ötən gün keçiriləm iclasında da qaldırılıb.

Əhalinin mütləq əksəriyyəti bu limitin götürülməsini, qazın və elektrik enerjisinin bütün həcminin əvvəlki qiymətlə satılmasını tələb edir.

Dövlət enerji və qaz istehsalına dəstək verir

Məlum olduğu kimi, əhali üçün qaz və elektrik enerjisi istehlakına limitin tətbiq olunması qərarı Tarif Şurası tərəfindən 2016-cı ilin noyabrında qəbul edilib. Bu qərarla əhali istehlakçı qrupu illik 1700 kubmetrə qədər qaza görə hər 1000 kubmetr üçün 100 manat, ondan yuxarı həcm üçünsə ikiqat artıq pul ödəyir. Elektrik enerjisində limit aylıq tətbiq olunub - ayda 300 kVt/saata qədər enerjini əhali 7 qəpikdən, ondan yuxarını isə 11 qəpikdən alır.

Tarif Şurası bu qərarı verdiyi ərəfə ölkə iqtisadiyyatının çətinliklərlə üzləşdiyi dövr idi: neftin dünya bazar qiyməti aşağı düşmüşdü, ölkədə iki ardıcıl devalvasiya baş vermişdi. Dövlət və ölkənin yeganə qaz təminatçısı SOCAR ciddi maliyyə problemləri ilə üz-üzəydi. Eyni zamanda ölkədə qaz istehsalı xarici tərəfdaşlarla bağlanmış müqavilələri və daxili bazarı eyni vaxtda tam təmin etməyə imkan vermirdi. Buna görə də hökumət məcbur olaraq daxili tələbatı ödəmək üçün Rusiyanın “Qazprom” şirkətindən qaz almağa başladı.

Qeyd etdiyimiz kimi, neft bazarında qiymətlərin düşməsi bütün neft şirkətlərində olduğu kimi, SOCAR-da da müəyyən çətinliklər yaratmışdı. Buna görə də Azərbaycan dövləti Rusiyadan alınaraq enerji istehsalı müəssisələrinə ucuz verilən qazın qiymət fərqindən dolayı yaranan zərəri özü qarşıladı. 2018-ci ildə dövlət büdcəsindən bu zərəri qarşılamaq üçün SOCAR-a 300 milyon manat ayrılıb. Eyni zamanda dövlət SOCAR-a qaz istehsalını artırmaq üçün maliyyə dəstəyi verməyə başlayıb. Ötən il dövlət büdcəsindən “Ümid”, “Babək” və “Qarabağ” yataqlarında quyuların qazılması üçün şirkətə 663,2 milyon manat vəsait ayırıb.

Dövlətin milli neft şirkətinə daha bir dəstəyi “Şahdəniz” yatağından hasil edilən mənfəət qazının daxili tələbatı qarşılamaq üçün SOCAR-a verilməsidir. Dövlət Neft Fondunun illik hesabatlarından aydın olur ki, 2016-cı ildə 135 milyon dollarlıq, 2017-ci ildə isə 227,2 milyon dollarlıq mənfəət qazı bu məqsədlə pulsuz olaraq milli neft şirkətinə verilib. Bundan əlavə, ölkənin təbii qaz təchizatı səviyyəsinin artırılması üçün də dövlət SOCAR-a maliyyə dəstəyi göstərir.

Dövlət həmçinin elektrik enerjisi istehsalı, paylanması və çatdırılmasına da ciddi dəstək verir - həm dövlət büdcəsindən vəsaitlər ayrılır, həm xaricdən alınan böyük həcmli kreditlərə dövlət zəmanəti verilir. Ötən ilin iyulunda Azərbaycanın enerji sistemində baş verən böyük qəzadan sonra enerji təchizatı sistemində irihəcmli işlərin görülməsinə başlanıb. Qəzadan sonra yaradılmış dövlət komissiyası Energetika Nazirliyinin dəstəyi və xarici mütəxəssislərin iştirakı ilə xüsusi reabilitasiya proqramı hazırlanıb. Üç illik dövrü əhatə edən proqramın maliyyə tutumu açıqlanmasa da, onun nəzərdə tutduğu tədbirlərin həyata keçirilməsi üçün ötən il ərzində “Azərenerji” ASC-yə 140 milyon manat vəsait ayrılıb. Bundan əlavə, enerji istehsalı müəssisələrinə qazın hər 1000 kubmetri 120 manata satılır. Ötən il dövlət xaricdən alınaraq bu müəssisələrə ucuz qiymətə verilən qaza görə SOCAR-a 300 milyon manat əlavə vəsait ayırıb.

Bütün bunlar göstərir ki, 2016-cı ildə Azərbaycanda qaz istehsalının həcmi, dünya neft bazarındakı qiymətlər fonunda yaranmış situasiyada əhaliyə satılan qazın və elektrik enerjisinin qiymətində artım edilməsi, limitin tətbiq olunması hardasa başadüşüləndir. Amma limitin tətbiqindən ötən müddət ərzində şərtlər ciddi şəkildə dəyişib. Əvvəla, dünya bazarında neftin qiyməti yüksəlib, bu isə ölkənin maliyyə durumunu kifayət qədər yüksəldib. İkinci tərəfdən, Azərbaycanda qaz istehsalı artıb. Bu artım əsasən “Şahdəniz 2" layihəsi çərçivəsində hasilata başlanması ilə əlaqədardır. Energetika naziri Pərviz Şahbazovun bu günlərdə verdiyi məlumata görə, cari ilin yanvar-mart aylarında ölkədə ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 25,1 faiz çox, yəni 9,1 milyard kubmetr qaz hasil edilib.Hasil edilən qazın 4,3 milyard kubmetri ”Şahdəniz" yatağının payına düşür. İlk rübdə ümumilikdə, Azərbaycandan ötən ilin müvafiq dövründən 26,6 faiz çox - 3,2 milyard kubmetr qaz ixrac edilib.

Qaz istehsalının artması nəticəsində artıq Azərbaycanın kənardan qaz almasına ehtiyac qalmayıb, buna görə də “Qazprom”la imzalanan müqavilənin müddəti uzadılmayıb.

Bundan əlavə, limit tətbiq olunduqdan sonra rayonlarda əhali yenidən odun arxasınca meşələrə üz tutmağa başlayıb. Nəticədə 2016-cı ildə ölkədə yanacaq kimi odun istehlakı 23 min ton idisə, 2017-ci ildə bu, 26,4 min tona yüksəlib. Bu, rəsmi qeydiyyata alınan istehlakdır. Aydın məsələdir ki, kəndlərdə əhalinin meşədən gətirdiyi odunun böyük hissəsi uçotdan yayındırılır.

Əhalinin qaz və enerji istehlakı nə qədərdir

Ölkənin yanacaq-enerji balansına nəzər yetirdikdə görmək olur ki, Azərbaycanda əhalinin (ev təsərrüfatlarının) illik qaz istehlakı aşağı-yuxarı 2,7-3 milyard kubmetr aralığında dəyişir. Son 10 ildə ən yüksək istehlak limitin tətbiq olunduğu 2016-cı ildə qeydə alınıb - 3 milyard 186,9 milyon kubmetr. 2017-ci ildə bu həcm 2 milyard 826,5 milyon kubmetrə düşüb. 2018-ci il üzrə məlumat açıqlanmasa da, istehlakda ciddi artımın olması gözlənilən deyil.

Əhalinin illik elektrik enerjisi istehlakı isə 5-8 milyard kVt\saat ətrafındadır. Burada da son 5 ildə ən yüksək istehlak - 8 milyard 71,5 milyon kVt\saat limitin tətbiq olunduğu 2016-cı ildə qeydə alınıb. 2017-ci ilə ev təsərrüfatları tərəfindən istehlak olunan elektrik enerjisi 7 milyard 134,6 milyon kVt\saata düşüb.

Əhaliyə tətbiq olunan limitin ləğvi üçün imkanlar varmı?

Məlum olduğu kimi, “Azəri-Çıraq-Günəşli” yatağından hasil olunan səmt qazının bir hissəsi pulsuz olaraq Azərbaycan dövlətinə verilir. Bp şirkətinin açıqladığı məlumatdan aydın olur ki, 2018-ci ildə AÇG-dən dövləti təmsil edən SOCAR-a əsasən Səngəçal terminalı, həmçinin “Neft Daşları”ndakı qurğu vasitəsilə gündə orta hesabla 6,4 milyon kubmetr, ümumilikdə isə 2,3 milyard kubmetr səmt qazı verilib. 2017-ci ildə verilən səmt qazının həcmi elə əhalinin istehlak etdiyi qədər olub - 2,9 milyard kubmetr.

Əlbəttə, səmt qazının dövlətə pulsuz verilməsi onun tamamilə pulsuz başa gəlməsi anlamını vermir. Belə ki, SOCAR-ın açıqladığı məlumata görə, 2017-ci ildə şirkət üzrə qazın emalı, saxlanması, nəqli və təchizatı ilə bağlı cəmi xərclər 1000 kubmetr üçün 47,95 manat təşkil edib. Ümumilikdə isə həmin il SOCAR tərəfindən daxili bazarda satışa buraxılan təbii qazın orta maya dəyəri 121,88 manat səviyyəsində proqnozlaşdırılıb. Bu rəqəmlərdən aydın olur ki, AÇG yatağından pulsuz verilən səmt qazının əhaliyə hər 1000 kubmetri 100 manata satılması dövlətin çəkdiyi emal, saxlanma, nəql və təchizat xərclərinin ikiqat qarşılanması deməkdir. Yəni dövlət bu addımdan zərər çəkməyəcək.

Düzdür, inkişaf etmiş ölkələrdə hansısa istehlakçı qrupuna qazın və ya elektrik enerjisinin qiymətində ciddi güzəştlərin edilməsi təcrübəsinə çox az rast gəlinir. Lakin bu ölkələrdə əhali təbii qazdan demək olar ki, istifadə etmir - həm çoxmərtəbəli yaşayış binaları, həm də fərdi evlər mərkəzləşmiş istilik sistemi ilə təchiz olunub. Yəni vətəndaş qaza görə deyil, aldığı istiliyə görə ödəniş edir. Azərbaycanda isə istilik sistemi ilə təchizat çoxmərtəbəli yaşayış binalarında belə cüzi bir hissəni əhatə edir. Fərdi evlərin hamısı istiliyi qazla təmin edir ki, bu da istehlakı artırır. Bu, eyni zamanda insanların qaza görə xərclərinin də ailə büdcəsində mühüm paya malik olmasına gətirib çıxarır.

Nəhayət, nəzərə almaq lazımdır ki, prezident İlham Əliyev Azərbaycanda yüksək iqtisadi inkişafa əsaslanan sosial dövlət modelinin qurulmasına başlandığını elan edib. Bu dövlətdə ümumi qaz və enerji istehlakında 25-30 faiz paya malik əhali istehlakçı qrupundan bazar gəliri səviyyəsində gəlir götürməmək üçün yetərincə imkanlar mövcuddur.

İqtisadçı-ekspert, İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Vüqar Bayramovun “Yeni Müsavat”a dediyinə görə, kommunal xidmətlərə görə əhaliyə tətbiq olunan limitin aradan qaldırılması mümkündür: “Nəzərə alaq ki, limitlər böyük deyil. Bu üzdən vətəndaşlar qısa bir müddətdə ondan istifadə edir və bundan sonra aldıqları qaz və enerjiyə görə yüksək qiymət ödəməli olurlar. Bu isə onların ailə büdcəsində xərclərin ciddi artmasına gətirib çıxarır. Hesab edirəm ki, əhalinin xüsusilə də mavi qazla təchizatında limitin aradan qaldırılması üçün imkanlar var. Buna ilk növbədə Azərbaycanda mavi qaz istehsalının artması şərait yaradır. Digər tərəfdən, manatın məzənnəsi 2017-ci ilin fevralından bəri sabitdir. Bu, ”Şahdəniz" yatağı üzrə konsorsiumdan qaz alınmasında məzənnə fərqinin yaranmaması deməkdir".

Ekspertin fikrincə, limitlərin götürülməsi sosial baxımından da vacibdir: “Bu, azgəlirli vətəndaşlarımızın xərclərini azaltmaqla onların sosial təminatına bir töhfə olacaq. Reallıq bundan ibarətdir ki, bu gün vətəndaşların xeyli hissəsi fərdi evlərdə yaşayır, evlərini kombi və digər qızdırıcılarla qızdırır. Mövcud limitlər onların xərcini xeyli artırır. Buna görə də limitlərin aradan qaldırılması həm də sosial baxımdan pozitiv addım ola bilər. Düşünürəm ki, mövcud iqtisadi-sosial şərtlər daxilində bu limitlərin götürülməsi mümkün və zəruridir”.
“Yeni Müsavat”





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
İlham Əliyev fərman imzaladı
Dünən, 18:05
Azərbaycanda hakimlərin maaşı artırılıb
Dünən, 18:00
Milyonluq tenderləri kimlər qazanır? – “QOHUMLARIDIR...”
Dünən, 17:57
Azərbaycanın iqtisadi tərəfdaşlarında zərbələrin onun iqtisadiyyatına təsir etməsi riski həmişə var - IMF
Dünən, 17:56
“Premium Bank”ın mənfəəti 36% - AZALIB
Dünən, 17:52
AXCP üzvü Əli Kərimliyə üsyan etdi - VİDEO
Dünən, 17:48
Gənclər Fondu gənclər təşkilatı olmayan 4 QHT-yə 27 min verdi – Qanun pozuntusu
Dünən, 17:42
Bakıda gənc qadın intihar etmək məqsədi ilə binanın damına çıxıb - YENİLƏNİB
Dünən, 17:37
Məhkəmə müstəntiq barəsində xüsusi qərar çıxarıb
Dünən, 17:36
Vilayət Eyvazov Yair Kulasın başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib - FOTO
Dünən, 17:24
İcra başçısına haqq vermədiyi üçün İŞDƏN KƏNARLAŞDIRILDI... - İTTİHAM
Dünən, 17:13
Abid Şərifovun avtomobilinin üstünə çıxan jurnalist işdən çıxarıldı
Dünən, 17:07
Sabah dollar neçəyə olacaq?
Dünən, 17:04
"Biabırçılıqlarla gündəmdə olub, stilist adına ləkə gətirənlər..."
Dünən, 17:02
Məcburi köçkünlər üçün salınmış 9 saylı qəsəbənin Bakı Baş Gömrük İdarəsilə nə əlaqəsi? - MÜƏMMA
Dünən, 16:58
Azərbaycan biznesə başlama üzrə dünyanın ən yaxşı ölkələri sırasına daxil ola bilər
Dünən, 16:50
“Qızımın atası ərimdir, başqası deyil” - Zenfira İbrahimova
Dünən, 16:47
Hüseyn Abdullayevin məhkəməsi yekunlaşır - prokuror ona və anasına cəza istəyəcək
Dünən, 16:45
“Nar” şəbəkəsi gücləndirilmiş iş rejiminə keçirilib
Dünən, 16:44
Renkanın Antalya macərası
Dünən, 16:42
Bakıda azyaşlıya qarşı soyğunçuluq edən şəxs saxlanılıb
Dünən, 16:39
Prezident yazıçı Murad Köhnəqalaya ev hədiyyə edib
Dünən, 16:38
Serj Sarkisyan yenə Qarabağa gedir
Dünən, 15:05
Qeyri-standart kreditlərinin həcmi 10 faizə çatır – BANK HESABATI
Dünən, 15:02
Məhkəmə şirkətin cərimələnməsi barədə qərarı ləğv edib
Dünən, 14:53
"Bu yara bizdə sağalmaz izlər buraxdı"
Dünən, 14:47
Bakının bəzi küçə və prospektlərdə nəqliyyatın hərəkət istiqaməti dəyişdiriləcək
Dünən, 14:44
Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasına İTTİHAM - İbrahim Alışovun adı hallanır...
Dünən, 14:43
“Borcum olmasa da, 4 gündür ki, işıq və qaz yoxdur” - AAAF Parkdan şikayət
Dünən, 14:37
Qanunsuz fəaliyyət göstərən Gürcüstan nömrəli avtobuslar təhlükə yaradır - VİDEO
Dünən, 14:33
İrəvanın Qarabağ və Naxçıvan xofu: düşmənin ikili təlaşı - TƏHLİL
Dünən, 14:32
Ali Məhkəmə hakimindən şok: qərar elan etdi, sonra isə...
Dünən, 14:30
Rəisin sürücülərinə hədiyyə etdiyi mənzillər ətrafında qalmaqal - dələduzluq işi
Dünən, 14:28
Adəm, naqqaş, altın və daha 50-ə yaxın söz orfoqrafiya lüğətindən çıxarılır - SƏBƏB?
Dünən, 14:25
“Aqrar Ticarət və Təchizat” ASC-nin İdarə Heyəti formalaşdırılıb
Dünən, 14:23
“Azərbaycan çətin ki, ABŞ-ın böyük sayda quru qoşunlarının İrana keçidinə icazə verərdi…” - “Contra Magazin”
Dünən, 13:10
Bakının bu çimərliyində nəhəng ilan insanları qorxuya saldı - VİDEO
Dünən, 13:09
Bakcell sosial şəbəkələrdə cavablandırılmış müraciətlərə görə liderdir
Dünən, 13:08
Şəki Xan Sarayı turistləri qəbul etməyə hazırdır - Dövlət Turizm Agentliyi
Dünən, 13:05
"Heç Ağdamı unutmuşam ki, xatırlayım da?" — Mənsum İbrahimovdan TƏSİRLİ SÖZLƏR
Dünən, 13:00
II Qareginin qardaşı Paşinyanın adamından imtina etdi
Dünən, 12:55
Mülayim şimal küləyi gecə və səhər arabir güclənəcək - Belə deyirlər...
Dünən, 12:49
“Onlar şərəfli, ləyaqətli insan axtarmırlar...” – Ekspertdən sərt açıqlama
Dünən, 12:43
Gürcüstanın sabiq müdafiə naziri istintaqa ifadə verib
Dünən, 12:40
"Başımızı itirmişik, imkanımız yoxdur..." - GİLEY
Dünən, 12:39
Heydər Əliyevin abidəsini ucaldan memarın EVİ ƏLƏ KEÇİRİLİB - V HİSSƏ
Dünən, 12:32
"Ağdam hakimiyyət uğrunda savaşın qurbanı oldu" - deputat
Dünən, 12:30
“AMAY Abdulla”nın həbsdə olan şəriklərindən şikayət - MƏHKƏMƏ
Dünən, 12:28
Türkiyə Naxçıvanda ordu yerləşdirəcək - Safrastyan
Dünən, 12:26
Özbək müğənnisi azərbaycanlı həmkarını məhkəməyə verdi
Dünən, 12:23
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru