Hunt İrana danışıqlara gedir .....                     Perunun sabiq prezidenti Uruqvaydan sığınacaq istəyib .....                     “Batka”dan Bakıya mükəmməl jest .....                     “Yaxşı ki, varımsan” dinləyicilərin ixtiyarında... .....                     “Mən demirəm ki, 45 milyardın hamısını gətirib Azərbaycan banklarında saxlayaq” .....                     Fransada əhalinin narazılığına səbəb olan vergilər ləğv olunmayacaq .....                     “Rəhim Rəhimli, yoxsa Üzeyir Mehdizadə...” sualına Günelin cavabı .....                     Ziya Məmmədovun adı keçən müəmmalı ölümlər .....                     Makron Avropanı iri dövlətlərə qarşı müqavimət göstərməyə çağırıb .....                     "Sevgisiz həyat çox çətindir" .....                     Göygöldə ferma yanıb .....                     Güləşçi Şamil Zubairov ermənini məğlub edərək sonda dünya çempionu olub .....                     Bu gün dollar neçəyədir? .....                     Azərbaycanın ali məktəblərində ehtiyac duyulan ixtisaslar üzrə beynəlxalq ikili diplom proqramları təşkil ediləcək .....                     Salyanda iki uşaq atası intihar edib .....                     Qaradağ Rayon məktəbliləri “Ölkəmizi tanıyaq” tur-aksiya çərçivəsində yola salındılar .....                     Piyadaların sürücülərin hərəkətinə mane olduğunu desəm, yəqin ki, yanılmaram .....                     Netanyahu İsrailin müdafiə naziri vəzifəsinin icrasına başlayıb .....                     “Bako Saakyanın səfəri rəsmi Parisin Dağlıq Qarabağ münaqişəsində mövqeyini dəyişə bilməz“ .....                     Gəncədə 17 yaşlı qız itkin düşdü .....                     Azərbaycanda oğlanlardan rüsvayçı hərəkət: kollektiv şəkildə... .....                     Daha bir 160 saylı avtobus dəmir yolunda qəzadan son anda qurtulub .....                     Türkiyəli millət vəkili vəfat etdi .....                     Balakəndə 39 yaşlı kişi borca görə bıçaqlanıb .....                     "Kamranın zədəsinin nə dərəcədə ciddi olması haqqına məlumatsızam" .....                     Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyətinin Vaşinqton görüşləri davam edib .....                     Quba-Qusar-Xaçmaz bölgəsinə səfər edən tərtərli məktəblilər səfərlərini uğurla başa vurdular .....                     ABŞ ordusunda ciddi problemlər var .....                     ABŞ-da İkinci Dünya Müharibəsi dövründən qalan təyyarə qəzasında 2 nəfər ölüb .....                     Rusiya ilə böyük müharibə başlayacaq .....                     "“Ekspressbank”ın saxta müqaviləyə əsasən..." .....                     ABŞ-ın 40 illik oyunu və FETÖ ilə başlayan böyük hədəf .....                     Fransanın ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrliyindən uzaqlaşdırılması ilə bağlı hüquqi prosedur işə salınmalıdır .....                     Alman kəşfiyyatının rəhbərliyinə türk gətirilir? .....                     Azərbaycanlı miqrant Almaniyada azərbaycanlıları bıçaqladı .....                     "FETÖ təhlükəsinin bu gün ayaqda durmasının Azərbaycana da Türkiyə qədər zərəri var" .....                     "Cəmi 3 gün vaxtımız qalıb" .....                     Əhməd Əhmədovun qardaşının nədə ittiham edildiyi məlum oldu .....                     Belarusdan Paşinyana sərt cavab: .....                     Azərbayacana qayıdan sabiq nazir yenidən xəstəxanaya yatırıldı .....                 

Türkmənistan FETÖ-nun “tor”una necə düşdü?
Tarix: 23-10-2018, 18:07 | Çap et
Türkmənistan FETÖ-nun “tor”una necə düşdü?
Rəsmi Aşqabad ya Türkiyə ilə getdiyi yoldan çıxmamalı, ya da FETÖ ilə onun ABŞ-dakı hamilərinin artan iştahlarını təmin etməlidir.

Müəyyən müddətdən sonra tarixin yaddaşına köçən təriqətlər bütün dönəmlərdə əksər rejimlərin hərəkətverici qüvvəsi kimi çıxış edib və onların mövcudluğu, o cümlədən, xüsusi missiyaları haqqında söhbətlər hələ də səngimir. Belə olub, indi belədir və belə də olacaq…

Fərqli eksperimentlərin spektrində seçilmək ehtirası onları keçmişdən bu günə qədər yaradıcılığa sövq edir. Kimlərinsə yaradıcılığı kreativ, kimlərdəsə primitiv olsa da, onlar öz imkanlarının genişliyinə yersiz aludə olanların və həmin kütlələrin “peyğəmbər”lərinin “təbii qüdrətləri” olaraq, inadla böyüyürlər.

Bu çərçivədə artıq bir neçə onillikdir ki, postsovet məkanında (və ondan kənarda), çoxdandır, Amerikada yaşayaraq öz ölkəsi üçün qeyri-adi gələcək “quran” Fətullah Gülənin yaratdığı “məhsul”un təkrarsızlığı barədə ağılar səslənməkdədir. Onun təriqəti Türkiyədə çoxdan qadağan olunsa da, FETÖ-ya heç Amerikada da rahat hərəkət etməyə imkan vermirlər. Ancaq onu orada saxlayırlar, göz bəbəyi kimi qoruyurlar. Xırda məsələ olsa da, məmnunluq doğurur.

Məlumatlara əsasən, Gülən bu illər ərzində öz təriqətinin toxumunu 140 ölkəyə “səpib”, onun həmin dövlətlərdə qurduğu məktəblərin sayı isə 1400 civarındadır. Çox deyil, yəni hər ölkəyə orta hesabla cəmi 10 məktəb düşsə də, bu, o qədər də az deyil.

İş elə gətirib ki, Türkiyənin mövcud prezidenti artıq ABŞ rəhbərliyinə sərf etmir və onu daha sözəbaxan, ambisiyasız siyasətçi ilə əvəzləməyi qərara alıblar. Amerikanların seçim variantları olmadığına görə onlar onilliklər boyunca Türkiyə üçün iqtisadi, maliyyə, intellektual və siyasi elita hazırlığı ilə məşğul olmuş Gülənin imkanlarından yararlanmalı oldular.

Belə alındı ki, sürgündəki “hocaəfəndi” ABŞ-a Türkiyənin qanuni prezidentindən daha sərfəli oldu. Ancaq bu “faydalılığın” hansı ölçü vahidi əsasında müəyyən edildiyini təsəvvür etmək asan deyil. Aydın olan budur ki, belə bir “ölçü vahidi” var və o, heç də Rəcəb Tayyib Ərdoğanın xeyrinə deyil.

Ərdoğanın devrilməsi üçün böyük zəhmətlə hazırlanmış 15 iyul çevriliş planı iflasa uğradı. Qiyamın təşkilatçıları bundan sonra tələm-tələsik qonşu ölkələrə qaçdılar, onlardan bəziləri isə xilas yolunu ABŞ-ın Türkiyədəki hərbi bazalarında gizlənməkdə gördülər.

Kənardan belə görünə bilər ki, ABŞ-a daha nə lazımdır? Axı Türkiyə də NATO-nun üzvüdür, yeni silahlar alır, yalnız qorxutmaqla kifayətlənmir, hətta blokun rəqiblərinə qarşı döyüşə də bilir… Amma yox… Gah Ərdoğanın “kürd siyasəti” doğru sayılmadı, gah Türkiyənin Rusiya ilə yaxınlaşması, gah da müstəqil siyasət yürüdərək, bundan fayda götürməsi… Artıq lisey və universitetlərdən başqa elə bir dərdi qalmayan Gülən isə başqa məsələdir.

Bəzi ölkələrdə FETÖ-nun təhlükəli olması barədə daha əvvəldən müəyyən rəy yaranmışdı. Türkiyə hakimiyyəti ilə Gülənçilərin açıq qarşıdurması isə bir çoxlarının tərəddüdlərinə son qoydu.

Asiyanın bəzi ölkələrində dərk etməyə başladılar ki, oradakı müəyyən təhsil müəssisələri Türk adını daşısalar da, əslində, onların rəsmi Ankaraya heç bir aidiyyatları yoxdur və yerli elitanı öz məktəblərində yetişdirmək daha münasibdir. Bu, həm də təhlükəsizdir. Türkiyə ilə isə dostluq etmək daha sərfəlidir, nəinki hansısa məktəblərə görə münaqişəyə girmək.

Bu yanaşmanın “demokratiya etalonu” olan ölkələrdəki hüquq müdafiəçilərini çox qəzəbləndirməsi ABŞ-ın FETÖ layihəsində birbaşa maraqlı olmasını isbatlayır. Son aylarda bu “diqqət”in ən bariz nümunəsi Türkəminstandır.

Lakin Gülənin strukturları bu tendensiyaya operativ reaksiya verdilər və işlərini “sahman”a salmağa başladılar. Beynəlxalq səviyyədə məhkəmə proseslərində iştirak üçün vəkillər tutuldu. Bunun nəticəsi olaraq, BMT-nin bir neçə strukturu bəzi FETÖ-çuların həbsinin “qanunsuz” olmasına dair qərar çıxardı. İndiyə kimi 16 belə hal qeydə alınıb.

Eyni zamanda, FETÖ-çular tərəfindən Türkmənistanın rəhbər şəxsləri, o cümlədən “boz kardinallar”ın ünvanına təhdid kampaniyalarına başlanıldı, xaricdə biznesi olanlara qarşı məhkəmə iddiaları qaldırıldı. Xarici biznesdə payı olanların hissələri əllərindən alındı və bununla bağlı faktların mediada açıqlanacağına dair şantajlar başladı. Bu, artıq “dinc ilahiyyatçı”nın tərzi sayıla bilməz, elə deyilmi?

Türkmənistan hakimiyyəti vəziyyətin ciddiliyini nəzərə alaraq, situasiyanı yumşaltmaq üçün FETÖ-çularla danışıqlara başladı. Bunun nəticəsi olaraq, artıq həmin ölkədə həbs edilən və hüquq müdafiəçilərindən dəstək alan “iriçaplı FETÖ-çular”ın azadlığa buraxılması planlaşdırılır. Ovadan-Təpə həbsxanasında saxlanılan Gülənçilər isə xarici diplomatlara “əyani vəsait” qismində nümayiş etdiriləcək. Yəni “Görürsüz, onlara işgəncə verilmir, yanlarına gələnlər görüşə buraxılır” və sair.

FETÖ-çular Türkmənistan hakimiyyətinə yönəlik təzyiqlər sayəsində bəzi güzəştlərə nail olublar. Məsələn, həbsdəki Gülənçilərə ayda 2 dəfə yemək göndərilməsi və görüş verilməsi. Ancaq bu güzəştlər adları BMT-nin siyahısında olan məhbuslara aiddir. Gülənçilərin Türkmənistan hakimiyyətindən şantajla qopardıqları digər güzəştlərisə bunlardır:

– Bəzi məhbuslar siyasi həbsxanalardan cəzaçəkmə müəssisələrinə köçürülüb;

– Məhbuslara amnistiya hazırlanır;

– Məhbus FETÖ-çulara “əl gəzdirilir” və onlara verilən yeməklər başqa məhbusların rasionundan fərqlənir;

– FETÖ-çuların hamısı da olmasa, çoxu böyük qruplar şəklində bir yerdə saxlanılır;

– Türkmənistan hakimiyyətinə “loyal” olmaları üçün hər bir məhbusla fərdi “iş” aparılır. Bu zaman “səhvlərini etiraf edən” həmin məhbusların əfvlə bağlı müraciətləri videolentə alınır

– Bu şərtlərlə razılaşmayan Gülənçilər həbsxanaya qaytarılır. Buna görə siyahıdan “çıxarılmalar” ola bilər;

– “Səhvini etiraf etməyən” məhbuslar əfv siyahısına salınmır və onlarla görüşə icazə verilmir.
Orta Asiya uzun əsrlər boyu Avropa üçün sirli və bağlı məkan hesab edilib. Bu yanaşmanın çoxəsrlik xüsusiyyəti isə öz aktuallığını hələ də saxlayır. Əgər Türkmənistan siyasi elitasının bir hissəsi hesab edirsə ki, belə bir “hiyləgər tamaşa” ilə eyni vaxtda Güləni, ABŞ-ı və Türkiyəni razı salacaq, çox yanılır.

Nəticə etibarilə isə bütün hallarda seçim etmək lazım gələcək: Ya Ankaradakı əqidədaşlarla yola davam, ya da FETÖ-nun və onun okeanın o tayındakı hamilərinin artan iştahlarını təmin etmək.

Vladimir Markovçin,
Cənub-Qərb Universitetinin professoru, publisist
www.yenicag.az





 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Hunt İrana danışıqlara gedir
Bu gün, 09:16
Perunun sabiq prezidenti Uruqvaydan sığınacaq istəyib
Bu gün, 09:15
“Batka”dan Bakıya mükəmməl jest - İrəvan niyə xofdadır?
Bu gün, 09:14
“Yaxşı ki, varımsan” dinləyicilərin ixtiyarında...
Bu gün, 09:08
“Mən demirəm ki, 45 milyardın hamısını gətirib Azərbaycan banklarında saxlayaq” - deputat
Bu gün, 09:06
Fransada əhalinin narazılığına səbəb olan vergilər ləğv olunmayacaq
Bu gün, 09:04
“Rəhim Rəhimli, yoxsa Üzeyir Mehdizadə...” sualına Günelin cavabı
Bu gün, 09:03
Ziya Məmmədovun adı keçən müəmmalı ölümlər - İLGİNC
Bu gün, 09:02
Makron Avropanı iri dövlətlərə qarşı müqavimət göstərməyə çağırıb
Bu gün, 09:00
"Sevgisiz həyat çox çətindir"
Bu gün, 08:58
Göygöldə ferma yanıb
Bu gün, 08:56
Güləşçi Şamil Zubairov ermənini məğlub edərək sonda dünya çempionu olub
Bu gün, 08:55
Bu gün dollar neçəyədir?
Bu gün, 08:54
Azərbaycanın ali məktəblərində ehtiyac duyulan ixtisaslar üzrə beynəlxalq ikili diplom proqramları təşkil ediləcək
Bu gün, 08:53
Salyanda iki uşaq atası intihar edib
Bu gün, 08:52
Qaradağ Rayon məktəbliləri “Ölkəmizi tanıyaq” tur-aksiya çərçivəsində yola salındılar
Bu gün, 08:51
Piyadaların sürücülərin hərəkətinə mane olduğunu desəm, yəqin ki, yanılmaram - Vaqif Əsədov
Bu gün, 08:49
Netanyahu İsrailin müdafiə naziri vəzifəsinin icrasına başlayıb
Bu gün, 08:47
“Bako Saakyanın səfəri rəsmi Parisin Dağlıq Qarabağ münaqişəsində mövqeyini dəyişə bilməz“ - Fransalı ekspert
Dünən, 12:03
Tatlısəsi azərbaycanlı həkim sağaltdı
Dünən, 11:50
Gəncədə 17 yaşlı qız itkin düşdü
Dünən, 11:46
Azərbaycanda oğlanlardan rüsvayçı hərəkət: kollektiv şəkildə... - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 11:45
Daha bir 160 saylı avtobus dəmir yolunda qəzadan son anda qurtulub - RƏSMİ
Dünən, 11:43
Türkiyəli millət vəkili vəfat etdi
Dünən, 11:40
Balakəndə 39 yaşlı kişi borca görə bıçaqlanıb
Dünən, 11:36
"Kamranın zədəsinin nə dərəcədə ciddi olması haqqına məlumatsızam"
Dünən, 11:35
Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyətinin Vaşinqton görüşləri davam edib - FOTO
Dünən, 11:33
Quba-Qusar-Xaçmaz bölgəsinə səfər edən tərtərli məktəblilər səfərlərini uğurla başa vurdular - FOTO
Dünən, 11:29
ABŞ ordusunda ciddi problemlər var
Dünən, 11:24
ABŞ-da İkinci Dünya Müharibəsi dövründən qalan təyyarə qəzasında 2 nəfər ölüb
Dünən, 11:21
Rusiya ilə böyük müharibə başlayacaq - Romanenko
Dünən, 11:17
"“Ekspressbank”ın saxta müqaviləyə əsasən..." - GİLEY
Dünən, 11:14
Rauf Məmmədovun toyu oldu
Dünən, 11:07
ABŞ-ın 40 illik oyunu və FETÖ ilə başlayan böyük hədəf
Dünən, 11:04
Fransanın ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrliyindən uzaqlaşdırılması ilə bağlı hüquqi prosedur işə salınmalıdır - deputat
Dünən, 11:01
Alman kəşfiyyatının rəhbərliyinə türk gətirilir?
Dünən, 10:59
"Əlimdə imkan olsaydı Azərbaycan televiziyalarından bütün şou verilişlərini yığışdırardım"
Dünən, 10:58
Azərbaycanlı miqrant Almaniyada azərbaycanlıları bıçaqladı
Dünən, 10:56
"FETÖ təhlükəsinin bu gün ayaqda durmasının Azərbaycana da Türkiyə qədər zərəri var"
Dünən, 10:55
“Bizim sevgimiz də, nifrətimiz də, dostluğumuz da, düşmənliyimiz də kişi kimi olub”
Dünən, 10:41
"Cəmi 3 gün vaxtımız qalıb"
Dünən, 10:38
Əhməd Əhmədovun qardaşının nədə ittiham edildiyi məlum oldu – Kürdəxanıda saxlanılır
Dünən, 10:36
Belarusdan Paşinyana sərt cavab: - “Deyəsən, bu adam...”
Dünən, 10:34
Azərbayacana qayıdan sabiq nazir yenidən xəstəxanaya yatırıldı - nəzarət altında olacaq
Dünən, 10:28
Bakıda məşhur “avtoş” öldürüldü – 012 - VİDEO
Dünən, 10:25
Qırğızıstanda prokuror qətlə yetirilib
Dünən, 10:24
Türkiyə S-400-dən bu halda geri çəkilə bilər - TƏHLİL
Dünən, 10:20
"Mən bunu öz partiyadaşına qarşı səhv hərəkət sayıram" - Keçmiş başçı Abel Məhərrəmovu müdafiə etdi
Dünən, 10:19
Viktor Yanukoviç təcili xəstəxanaya çatdırıldı
Dünən, 10:16
"2:0 hesabı ilə öndə olduğumuz üçün risk etmək istəmirdik"
Dünən, 10:14
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru