ABŞ-la Çin arasında 500 mlrd. dollarlıq ticarət kəsirinin qarşısı alınacaq .....                     Deputatlar süni bahalaşmadan DANIŞDILAR: .....                     Müdafiə Nazirliyi və Dövlət Komitəsi hərbi hissələrdə birgə tədbirlər keçirib .....                     BSU-dan qovulan əcnəbi tələbə .....                     “Valideynlər uşaqlarını rus bölməsinə “moda” xətrinə qoyurlar” .....                     Ramil Usubov Şirvanda vətəndaşları qəbul edib .....                     Bakıda I sinfə gedəcək şagirdlərin yarıdan çoxunun sənədləri təqdim olunub .....                     Azərbaycanda yükdaşıma xidmətləri bahalaşıb .....                     Azərbaycanlılar xaricdə mülk alır .....                     Öldürülən nəhəng ayının bu fotosu görənləri dəhşətə gətirdi .....                     Putinin daha iki qorxunc qırıcısı Hmeymimə endi .....                     "Azərbaycanı indi idman ölkəsi kimi tanıyırlar" .....                     Federasiyaya yeni prezident seçildi .....                     Tovuzda yanğın baş verən evdə meyitləri tapılan ər-arvadın qətlə yetirildiyi məlum olub .....                     “Partiyaların seçkidə iştirak etməməsi anlaşılmaz yanaşmadır" .....                     Əfv üçün müraciət edənlər ən çox bu cinayətləri törədib .....                     Əlahiddə Çevik Polis Alayında Xocalı soyqırımı qurbanlarının anım mərasimi keçirili .....                     Azərbaycan qazının Bolqarıstana nəqli üzrə layihənin investisiya dəyəri açıqlanıb .....                     Azərbaycan nefti bahalaşıb .....                     Özbək müğənnisi Tərlan Novxanının mahnısına klip çəkdir .....                     Hollandiya “erməni soyqırımı”nı niyə tanıdı? .....                     Bakıda inanılmaz olay: .....                     Gənc şair özünü dənizə atdı .....                     Deputat Sona Əliyeva yaranmış problemə son qoydu .....                     “Zeytun budağı”nda 1931-ci terrorçu zərərsizləşdirildi .....                     Bazar günü 8-13 dərəcə isti gözlənilir .....                     İsa Qəmbərin bu dəfə həkimə müraciət etməsi ürəyində yaranan problemlə bağlı deyil .....                     İmkansızı bacaran türk ordusu: Əsədin 80 adamı… .....                     Milli Məclis 27 yaşayış yerinin adının dəyişdirilməsi məsələsinə baxacaq .....                     Afrin əməliyyatında son durum: .....                     Keçən il 25 noyabrda itkin düşən Qusar sakini Abşeronda tapıldı .....                     Tədris mərkəzində intihar yoxsa... .....                     Başbuğ Ərdoğana qarşı iki partiyanı birləşdirir .....                     Polis yaşıllığı məhv edənlə bağlı araşdırmaya başladı .....                     Ramiz Mirzəyevin bacısı və yeznəsi də öldü .....                     Əhəd Abıyev Gültəkin Hacıbəylini niyə döydü? .....                     Kommunal xidmətlərin qiyməti bahalaşa bilər? .....                     Məzahir Pənahova ağır itki .....                     650 minlik avtomobil hansı məmurundur? .....                     Tovuzda baş verən yanğında ər-arvad boğularaq ölüb .....                 

Yeni ümumdünya iqtisadi böhranının baş vermə ehtimalı varmı? - TƏHLİL
Tarix: 16-08-2017, 10:11 | Çap et
Yeni ümumdünya iqtisadi böhranının baş vermə ehtimalı varmı?
ABŞ son böhranı yaradan qurumlarda hələ də problemlər olduğunu etiraf etməyə başlayıb
Fannie Mae və Freddie Mac.

Əgər 10 il bundan əvvəl bu adları yalnız maliyyə mütəxəssisləri və ABŞ vətəndaşları tanıyırdısa, indi bu iki ad bütün dünyaya tanışdır. Nəinki tanışdır, həm də bu ad insanlarda yalnız bir assosiasiya yaradır: bu iki Amerika maliyyə-ipoteka nəhənginin adı son ümumdünya iqtisadi böhranı ilə eyniləşdirilir, çünki böhran ABŞ-da ipoteka sektorundan başlayıb, böhranın baş verməsində bu qurumlar müstəsna rol oynayıb.

Bu məsələyə hələ qayıdacağıq. Beləliklə, ABŞ Yaşayış maliyyələşdirilməsi üzrə Federal Agentliyi Fannie Mae və Freddie Mac üzrə növbəti stress-testləri keçirib və bu testlərin nəticəsi ürəkaçan deyil. Belə ki, testlər göstərib ki, iqtisadiyyatda problemlər yarandığı halda bu qurumlara nə az, nə çox, düz 100 mlrd. dollar həcmində maliyyə yardımı tələb olunacaq. Əks halda bu qurumların maliyyə vəziyyətin pisləşməsi iqtisadiyyata mənfi təsir edəcək. Əlavə edək ki, "mənfi təsir edəcək" sözləri - çox və çox yumşaq bir ifadədir, çünki son maliyyə vəziyyətinin pisləşməsinin "mənfi təsiri" dünyada iqtisadi böhranla nəticələnib. Bəlkə məhz buna görə də bu iki nəhəng qurumun vəziyyəti ABŞ-ın maliyyə tənzimləyicilərinin daimi diqqət mərkəzindədir. Federal Ehtiyat Sistemi və Depozitlərin sığortalanması üzrə Federal Korporasiyası daimi iri maliyyə təşkilatları üzrə stress-testlər keçirir. Bu, 2010-cu ildə qəbul olunmuş və məhz belə stress-testlərin keçirilməsini tələb edən Dodd-Frank adlanan qanunla nəzərdə tutulur. Amma özəlliklə bu qurumlara diqqət olduqca böyükdür. Bu iki qurum üzrə hər il keçirilən stress-testlər nəticəsində maliyyə tənzimləyiciləri müəyyən qərar qəbul edir və vəziyyəti nəzarət altında saxlamağa çalışır.

İndiki testlər nə göstərib? Müəyyən ssenarilər "işlənib" və ssenarilərdən asılı olaraq bu təşkilatların itkiləri 34,8 mlrd. dollardan 99,6 mlrd. dollara qədər dəyişə bilər. Əlbəttə ki, bütün ssenarilər neqativdir və proseslər ən pis ssenari üzrə getsə, itkilər, dediyimiz kimi, 100 mlrd. dollara yaxın olacaq. Bu itkilərin kompensasiyası üçün dövlət tərəfindən əlavə maliyyələşdirmə tələb olunacaq.

Hazırda Fannie Mae və Freddie Mac öz mənfəətini Xəzinədarlığa köçürür, çünki böhrandan sonra bu qurumların xilası üzrə tədbirlər planına əsasən hər iki qurum tam olaraq dövlət nəzarətinə keçib. Bu ipoteka agentlikləri onsuz da dövlət təşkilatlarıdır, amma indi öz sərbəstliyini tam itiriblər. Onlara yalnız 600 mlrd. dollar həcmində kapital ehtiyatı saxlamağa icazə verilir, lakin stress-testlərin nəticələrinə görə, bu vəsait neqativ ssenarilər nəticəsində itiriləcək. Qeyd edək ki, ən neqativ ssenari 6,5%-lik ÜDM-in azalmasını, işsizlik səviyyəsinin 10%-ə qalxmasını, daşınmaz əmlak qiymətlərinin 25%-lik enməsini və bəzi digər mənfi göstəriciləri nəzərdə tutur.

Xatırladaq ki, bu agentliklər tam dövlət nəzarətinə 2008-ci ildə keçib. İpoteka böhranı faktiki olaraq 2006-cı ildən başlanmışdır, çünki o zaman əvvəlki dövrdə yaşayış daşınmaz əmlaka qiymətlərin sürətlə artması dayanıb və qiymətlər daha da sürətlə düşməyə başlayıb. Eyni zamanda ipoteka kreditləri üzrə faiz dərəcələri artmağa başlayıb ki, bu da borcalanların borc yükünü, problemli kreditlərinin həcm və sayını artırıb. Nəticədə, kreditləri verən Fannie Mae və Freddie Mac agentliklərinin problemləri yaranıb. Ümumilikdə, sahədə durğunluq yaranıb, çünki bir tərəfdən ipoteka kreditləri üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsində ciddi problemlər var idi, indi isə yenidən maliyyələşdirmə tam olaraq dayanıb, sahədə fərdi investorların fəaliyyəti tədricən sıfıra enib, ipoteka qiymətli kağızlar üzrə tələbat da kəskin azalıb. "Domino" effekti nəticəsində bu vəziyyət tədricən maliyyə sektorunun digər sahələrinə keçib ki, bu da sonradan real sektora keçərək, iqtisadi geriləməyə səbəb olub. Faktiki olaraq, böhranın əsas səbəbi ipoteka sahəsində, ipoteka kreditlərində və ipoteka qiymətli kağızlar sahəsində "maliyyə köpüyünün" partlaması olub. İpoteka qiymətli kağızlar üzrə sekyuritizasiya kommersiya bankları tərəfindən aparılırdı ki, nəticəsində bu banklarda da problemlər üzə çıxıb. Real daşınmaz sektorunda qiymətlərin aşağı düşməsi nəticəsində qiymətli kağızlarda əks olunmuş daşınmaz əmlakın məcmu qiyməti həmin qiymətli kağızların məcmu kapitallaşmasından aşağı düşüb. Bu iqtisadi natarazlıq böhranın yaradılmasında müstəsna rolunu oynayıb. Ümumilikdə, 2002-2004-cü illərdə ipoteka kreditləşmə və ipoteka qiymətli kağızlar sahəsi ilə əlaqəli olan maliyyə qurumların sayı o dərəcədə artıb ki, yaradılmış problemlər dərhal onlara mənfi təsir edib.

Yuxarıda qeyd olunan "domino effekti" barədə bir qədər ətraflı danışaq. Belə ki, daşınmaz əmlak üçün zəncir: "köpüyün yaradılması" (yəni lazımı olan səviyyədən artıq maliyyələşmə) - bazarda evlərin sayının həddən artıq artması - evlərin qiymətlərin aşağı düşməsi - bazarda durğunluğun yaradılması - yenidən maliyyələşmənin dayandırılması - bazarda likvidliyin düşməsi - kreditlər və qiymətli kağızlar üzrə ödəməmə hallarının sayının kəskin artması - tikinti tempinin azalması, ev təsərrüfatları tərəfindən tələbatın kəskin düşməsi. Sonradan bütün bunlar maliyyə bazarlarına və real sektora keçib: bazara investisiya axını və investorlar tərəfindən marağın azalması - ipoteka bankları və agentliklərin itkiləri - kapitallaşmanın azalması və bankların müflisləşməsi - bankların digər sahələri kreditləşdirə bilməməsi - real sektora investisiyaların azalması, qiymətli kağızlar bazarında enmə tendensiyalar və bunun nəticəsində ev təsərrüfatlarının gəlirlərinin daha da azalması. Faktiki olaraq, ipoteka böhranı nəticəsində bank böhranı yaranıb ki, bu, sonradan real sektora və tələbatın maliyyələşməsinə keçib. Bu, təbiidir: əgər banklarda problemlər varsa, onlar nə istehsalı və ya ticarət sahəsini, nə də istehlakı maliyyələşdirə bilmir ki, ümumi nəticəsində iqtisadi geriləmə yaranır. İqtisadi qloballaşma nəticəsində, bankların qarşılıqlı öhdəliklərinin, müxbir münasibətlərinin və digər amillərin təsiri nəticəsində böhran ABŞ-dan bütün dünyaya yayılıb.

Keçirilmiş stress-testlər ikili yanaşmaya imkan verir. Yəni, bir tərəfdən, 100 mlrd. dollar ABŞ hökuməti üçün faciəvi bir vəsait deyil ki, təhlükəli olsun. Xüsusən də o baxımından ki, testlər nəticəsində bir müsbət amil var: agentliklərin xilası üçün tələb oluna biləcək hipotetik vəsait həcmi ilbəil azalır. Belə ki, 2015-ci ildə keçirilən testlər nəticəsində bu həcm 157,3 mlrd. dollar, ötən ildə 126 mlrd. dollar olmuşdu, bu il isə, dediyimiz kimi, 100 mlrd. dollara yaxındır. Lazım gəlsə, Xəzinədrlıq bu vəsaiti ayıracaq. Fannie Mae və Freddie Mac agentliklərinin indiki vəziyyəti, kapitallaşmanın lazımı səviyyədə olmaması, iqtisadiyyatda mənfi tendensiyalar yaratdığı halda yenidən böhran vəziyyətinə düşməsi onu göstərir ki, ABŞ-ın ipoteka sahəsində, o cümlədən, ipoteka qiymətli kağızları sahəsində vəziyyət hələ də qeyri-müəyyən, qeyri-stabil, təhlükəlidir. Söhbət ayrıla biləcək 100 mlrd. dollardan getmir, stress-testlər problemləri göstərərək, onu əks etdirir ki, əgər ipoteka agentlikləri yenidən böhran vəziyyətinə düşsə, dövlət yardımından əvvəl əlaqəli maliyyə qurumları yenidən zəncirvarı problemlərlə üzləşə bilər. Və, necə deyərlər, ardınca 2008-ci ilin ssenarisinə uyğun olaraq...

Yeganə ümidverici amil stress-testlərin keçirilməsi faktının özündədir. Yəni, onlar göstərir ki, ipoteka agentliklər tənzimləyicilərin xüsusi diqqət mərkəzindədir və bu ümid verir ki, 2008-ci ilin hadisələri təkrarlanmayacaq və belə şərait yaradılsa, dövlətin müdaxiləsi daha çevik, genişmiqyaslı və təsiredici olacaq. Halbuki hətta ABŞ-ın maliyyə tənzimləyici orqanları 2008-ci ildə dünya maliyyə və iqtisadi böhranın yaradıcısı olan qurumlarda hələ də problemlərin olduğunu etiraf edir, bu isə narahatlıq doğurmaya bilməz...

Vahab Rzayev, APA Analitik Mərkəzi







 
Sorğu

QARABAĞI HANSI YOLLA AZAD EDƏ BİLƏRİK?
Savaş yolu ilə
Sülh yolu ilə
Qarabağ əldən gedib ey...

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
ABŞ-la Çin arasında 500 mlrd. dollarlıq ticarət kəsirinin qarşısı alınacaq
Bu gün, 15:58
Deputatlar süni bahalaşmadan DANIŞDILAR: - “İcra strukturları monopolistlərə qarşı mübarizədə səfərbər olmalıdır”
Bu gün, 15:49
Müdafiə Nazirliyi və Dövlət Komitəsi hərbi hissələrdə birgə tədbirlər keçirib
Bu gün, 15:43
BSU-dan qovulan əcnəbi tələbə - “Bütün məsuliyyəti boyunlarından atırlar”
Bu gün, 15:41
“Valideynlər uşaqlarını rus bölməsinə “moda” xətrinə qoyurlar”
Bu gün, 15:37
Məleykə Əsədova yeni imicdə ilk dəfə efirdə
Bu gün, 15:36
Ramil Usubov Şirvanda vətəndaşları qəbul edib
Bu gün, 14:29
Bakıda I sinfə gedəcək şagirdlərin yarıdan çoxunun sənədləri təqdim olunub
Bu gün, 14:28
Azərbaycanda yükdaşıma xidmətləri bahalaşıb
Bu gün, 13:30
Azərbaycanlılar xaricdə mülk alır - Ölkələrin adı
Bu gün, 13:28
Öldürülən nəhəng ayının bu fotosu görənləri dəhşətə gətirdi
Bu gün, 13:23
Putinin daha iki qorxunc qırıcısı Hmeymimə endi - FOTO
Bu gün, 13:19
"Azərbaycanı indi idman ölkəsi kimi tanıyırlar" - Siyavuş Novruzov
Bu gün, 13:12
Federasiyaya yeni prezident seçildi
Bu gün, 13:09
Tovuzda yanğın baş verən evdə meyitləri tapılan ər-arvadın qətlə yetirildiyi məlum olub - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 13:01
“Partiyaların seçkidə iştirak etməməsi anlaşılmaz yanaşmadır" - MSK sədri
Bu gün, 13:00
Əfv üçün müraciət edənlər ən çox bu cinayətləri törədib - SİYAHI
Bu gün, 12:57
Əlahiddə Çevik Polis Alayında Xocalı soyqırımı qurbanlarının anım mərasimi keçirili
Bu gün, 12:43
Arif Quliyevin başına bədbəxt hadisə gəldi
Bu gün, 12:38
Azərbaycan qazının Bolqarıstana nəqli üzrə layihənin investisiya dəyəri açıqlanıb
Bu gün, 12:33
Azərbaycan nefti bahalaşıb
Bu gün, 12:31
Özbək müğənnisi Tərlan Novxanının mahnısına klip çəkdir
Bu gün, 12:28
Hollandiya “erməni soyqırımı”nı niyə tanıdı? - Gizli səbəblər
Bu gün, 12:24
Bakıda inanılmaz olay: - DİN-in məlumatı şok etdi
Bu gün, 12:22
Gənc şair özünü dənizə atdı - AÇIQLAMA
Bu gün, 12:15
Deputat Sona Əliyeva yaranmış problemə son qoydu - ata mülkündən imtina edib
Bu gün, 12:13
“Zeytun budağı”nda 1931-ci terrorçu zərərsizləşdirildi
Bu gün, 12:11
Bazar günü 8-13 dərəcə isti gözlənilir
Bu gün, 12:09
İsa Qəmbərin bu dəfə həkimə müraciət etməsi ürəyində yaranan problemlə bağlı deyil - Mərkəzi Klinika
Bu gün, 11:37
İmkansızı bacaran türk ordusu: Əsədin 80 adamı… - Detallar
Bu gün, 11:23
Kurtlar vadisinin Polatı da -''XOCALIYA ƏDALƏT'' dedi
Bu gün, 11:22
Milli Məclis 27 yaşayış yerinin adının dəyişdirilməsi məsələsinə baxacaq
Bu gün, 11:09
Afrin əməliyyatında son durum: - Çox az qaldı
Bu gün, 11:07
Keçən il 25 noyabrda itkin düşən Qusar sakini Abşeronda tapıldı
Bu gün, 11:06
Tədris mərkəzində intihar yoxsa... – Əsəbləşib ayaqyolunun qapısını yumruqladı
Bu gün, 11:04
Başbuğ Ərdoğana qarşı iki partiyanı birləşdirir - İDDİA
Bu gün, 10:56
Polis yaşıllığı məhv edənlə bağlı araşdırmaya başladı
Bu gün, 10:55
Ramiz Mirzəyevin bacısı və yeznəsi də öldü – Şok olay
Bu gün, 10:53
Əhəd Abıyev Gültəkin Hacıbəylini niyə döydü? - İcra başçısı o günləri niyə xatırlamaq istəmir?
Bu gün, 10:52
Elza Seyidcahan Röyanın BÜTÜN SİRRİNİ AÇDI: - "O, hər gün sevişir, təkcə Hüseyni doğmayıb"
Bu gün, 10:48
Kommunal xidmətlərin qiyməti bahalaşa bilər?
Bu gün, 10:46
Məzahir Pənahova ağır itki
Bu gün, 10:45
650 minlik avtomobil hansı məmurundur? - ONU ALMAQ ÜÇÜN MİNİMUM ƏMƏK HAQQI İLƏ 416 İL İŞLƏMƏK LAZIMDIR
Bu gün, 10:43
Tovuzda baş verən yanğında ər-arvad boğularaq ölüb
Bu gün, 10:39
Azərbaycanlı aparıcıdan "Winter Fashion"
Bu gün, 10:37
Xızıda quşçuluq fabrikində işçilər arasında mübahisə qanla nəticələnib
Bu gün, 10:20
“MegaStore” “Bazarstore”un belini yerə vurub
Bu gün, 10:18
Neftin qiyməti bahalaşıb
Bu gün, 10:15
Səhləbad kəndində səyyar qəbul-görüş keçirildi - Tərtərdə
Bu gün, 10:13
Vurulan hər təyyarəyə görə bir baza məhv edəcəm - Jirinovski
Bu gün, 10:11
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru