Gürcüstan məqbul sayılacaq dialoq məkanlardan biridir .....                     Azərbaycanda onkoloji xəstələrin sayı niyə artır? .....                     Azərbaycanın yeni meyvə-tərəvəz bazarları hansı ölkələr ola bilər? .....                     Paşinyanın Soçi razılaşmasını pozması İrəvanın gözləntilərindən irəli gəlir .....                     İran radikal dəyişiklik təklif etdi .....                     Erməni təxribatlarına cavab: .....                     Qəbiristanlıqlardan oğurluq etməkdə şübhəli bilinən şəxslər saxlanılıb .....                     Varşava və Berlin arasında münasibətlər qızışır: .....                     “Yelo bank” müştərinin cibinə belə girir .....                     Gəncədə mağazadan oğurluq edən şəxs saxlanılıb .....                     Hüquq müdafiəçiləri həbs qərarını siyasi sifariş sayır .....                     İcra hakimiyyətlərinin səlahiyyəti bələdiyyələrə verilsə, xalq “ağ gün“ə çıxacaq? .....                     Ermənistanı böyük sülhə vadar etməyin .....                     Qaradağ rayonunda sanitar günü keçirilib .....                     "Ağakərimə layiqli diqqət ayrılmır" .....                     Azərbaycan Brüssel görüşündən imtina edə bilər? .....                     Rusiyadan Azərbaycana ekstradisiya edilən qəssab məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb .....                     Ağdaşda koronavirus xəstələri ictimai yerlərdə aşkarlanıb .....                     “O məmurlardan hamı narazıdır, papaqlarını qabaqlarına qoyub fikirləşsinlər...” .....                     "Səfirlərimiz artıq sülh dövrünün açılması üçün kömək istəyirlər" .....                     Türkiyə S-400 sistemlərini yerləşdirib? .....                     Qarabağın bərpası və “kubik” məsələsi: .....                     İrəvan danışıqlardan niyə imtina etdi? .....                     Arabir güclənən cənub-qərb küləyi əsəcək .....                     Salyanda işlədiyi mağazadan 63.000 manat pul oğurlayan şəxs saxlanılıb .....                     Fazil Məmmədovdan 1 MİLYARDIN HESABI SORULACAQMI? .....                     Zərdabda karantin qaydalarının pozulduğu toy məclisi aşkarlanıb .....                     Ermənistan Prezidentinin müşaviri vəzifəsindən kənarlaşdırılıb .....                     Beynəlxalq Bank kartlardan pul OĞURLAYIR .....                     Bu metrostansiyanın ətrafı döyüş meydanına ÇEVRİLİB .....                     “Televiziyalarımızın rəhbərləri özlərini şəhid ailələrinin yerinə qoysalar, onda bilərlər ki...” .....                     Goranboyda yaşayış yerini tərk edən koronavirus xəstəsi məsuliyyətə cəlb edilib .....                     Bakıda ümumşəhər sanitar günü keçirildi .....                     YAŞAT Fondu Qazimizə PUL TAPA BİLMİR? .....                     “Orada Ermənistanla sərhədə dair 1 sm-də 10 m dəqiqliklə xəritələr var” .....                     Şəmkirdə 51 yaşlı kişi özünə bıçaq xəsarəti yetirib .....                     Məxfi məlumatlar oğurlanıb .....                     Gürcüstanda koronavirusa 3 950 yeni yoluxma qeydə alınıb, .....                     Ermənistanda koronavirusdan gəbərənlərin sayı 7669-a çatıb .....                     Şəkidə rayon rəhbərliyi vətəndaşın BAŞINA OYUN AÇIBLAR... .....                 

Qərb, yoxsa türk birliyi: Rusiya üçün çətin seçim - TƏHLİL
Tarix: 25-11-2021, 09:33 | Çap et
Qərb, yoxsa türk birliyi: Rusiya üçün çətin seçim
Rusiya prezidenti Vladimir Putin Xarici İşlər Nazirliyinin əməkdaşları qarşısındakı çıxışında ölkəsinin yaxın gələcək üçün xarici siyasətinin əsas prioritetlərini açıqlamışdı. Həmin prioritetlər arasında digər məsələlərlə yanaşı, post-sovet məkanı, həmçinin Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi xüsusi yer tutur. Çıxışın təhlilindən belə qənaətə gəlmək olar ki, Moskvanın xarici siyasəti uzunmüddətli strateji xarakter daşımaqdan daha çox, geosiyasi müstəvidə ortaya çıxan və Rusiyanın özü üçün təhlükə hesab etdiyi yeni tendensiyalarla mübarizəyə həsr olunub.
Ümumi götürsək, Rusiyanın xarici siyasətinin əsas mahiyyəti Qərblə mübarizəyə həsr olunub və siyasi-diplomatik gedişləri birbaşa, yaxud dolayı yolla Qərbdən gələn təhlükələrin dəf edilməsinə hesablanıb. Putin Qərbin Rusiya sərhədinin 20 km.-də hərbi manevlər etməsindən narahat olduğunu açıq şəkildə dilə gətirib və bu manevrlərin onun ölkəsinə təhlükə yartmayacağına dair zəmanət istəyib.
- Açıq şəkildə məsələ qoyulmalıdır ki, bu istiqamətdə bizim təhlükəsizliyimizə uzunmüddətli ciddi zəmanət verilsin. Çünki Rusiya daimi olaraq orada nələrinsə baş verəcəyi barədə düşünərək, mövcudluğunu davam etdirə bilməz,- Putin bildirib.

Belə aydın olur ki, Rusiyanın Avropa və Amerika ilə münasibətləri yaxın gələcək üçün daha da kəskinləşəcək və bu ziddiyyətin mərkəzində təbii ki, Ukrayna məsələsi dayanır. Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi Qərbin Rusiyanın sərhədi boyunca hərbi gərginlik yaratmasına legitimlik qazandırır.

Beləliklə, Rusiya Qərblə əməkdaşlığın bərpa ediləcəyinə ümidini kəsməsə də, bu istiqamətdə inteqrasiya siyasətindən tamamilə üz döndərərək, Şərq və Cənuba yönəlmək qərarına gəlib. Putinin çıxışından aydın olur ki, şərq və cənub-şərq istiqamətində əsasən Çin və Hindistanda münasibətlərin daha da dərinləşməsi ilə yanaşı, Rusiyanın cənubundakı post-sovet Orta Asiya və Qafqaz respublikalarının inteqrasiyası Kremlin xarici siyasi xəttinin əsas istiqaməti olacaq.

Belə çıxır ki, Rusiyanın qərbdəki post-sovet respublikalarını öz orbitinə qaytarmaq siyasəti iflasa uğradı. Halbuki, həmin respublikaların əksəriyyəti ruslarla eyni etnik köklərə mənsub olmaqla yanaşı, eyni dini baxışlara da sahibdirlər. Rusiyanın illərdir yeritməyə çalışdığı “rus dünyası”, “rus sivilizasiyası”, “rus ruhu”, “slavyan qardaşlığı”, “provoslav birliyi” kimi ideoloji inteqrativ təbliğat mexanizmləri heç bir nəticə vermədi. Rusiya eynik etnik və dini kökləri olan Ukrayna ilə müharibə şəraitində, həmçinin, provoslav xalqlar olan Moldova, Gürcüstan və Polşa ilə də münasibətləri gərgin vəziyyətdədir. Bircə Belarus Rusiya ilə ittifaq dövlətində birləşməyə razı olub ki, bunun da əsas səbəbi Lukaşenkonun öz ölkəsinin Ukraynanın taleyini yaşamaması istəyilə bağlıdır.

Rusiya Orta Asiya və Qafqazı özünə inteqrasiya etmək üçün əsas vasitə kimi Avrasiya İqtisadi Birliyi və Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatını görür. Moskva hər iki təşkilata üzv olan ölkələrə bir tərəfdən iqtisadi imkanlar, digər tərəfdən suverenliyin təminatını vəd etməklə, bu respublikaları öz çətiri altında saxlamağa çalışır. Təbii ki, qeyd olunan təşkilatlara üzvlük iqtisadi və hərbi üstünlükdən daha çox həmin respublikaların Rusiyadan asılılığı hesabına baş tutur. Hətta qonşu respublikalara bu təşkilatlar çərçivəsində həqiqətən iqtisadi və hərbi üstünlüklər qazandırsa belə, müstəqil dövlətlərin Rusiyanın ətrafında inteqrasiyaları üçün əsas element sayılan ideoloji bazanın mövcud olmaması birliyin baş tutacağını sual altında qoyur.

Digər tərəfdən, regionda “rus birliyi”nə alternativ olaraq “türk birliyi” yaranır ki, bu birlik çərçivəsində iqtisadi perspektivlər və hərbi təhlükəsizlik daha aydın görünməklə yanaşı, xalqlararası birləşdirici mühüm faktor hesab edilən etnik bərabərlik mövcuddur. Bu baxımdan, Rusiyanın müsəlman-türk respublikalarını öz orbitində qeyri-müəyyən iqtisadi perspektiv vədlərlə saxlaması inandırıcı görünmür.

Türk Şurasının Türk Dövlətləri Təşkilatına çevrilməsi və “Türk birliyinə qlobal baxış 2040” adlı rəsmi doktrinanın qəbul edilməsi təbii ki, Moskvanı narahat etməyə bilməz. Maraqlıdır ki, Türk birliyinin qlobal strategiyasında heç də dərin ideoloji əsaslandırma, patürkizmdən irəli gələn “dünya türklərinin bir dövlətdə birləşməsini öngörən ideoloji çalarlar” yer almır. Sadəcə olaraq, sənədin əvvəlində əməkdaşılığın “türkdilli dövlətlərin ümumi tarix, dil, mədəniyyət və dəyərlər” üzərində qurulduğu qeyd olunur. Budan sonra isə sənəddə üzv ölkələrin 2040-cı ilə kimi konkret hansı sahələr üzrə inteqrasiya həyata keçirəcəkləri qeyd olunur.

Burada diqqət çəkən əsas məqam Türk birliyinin sırf etnik köklərə dayanması və dini fərqliliklərin ümumiyyətlə, nəzərə alınmamasıdır. Bu mənada, üzv ölkələr olan müsəlman Türkiyə, Azərbaycan, Özbəkistan, Qazaxıstan və Qırğızıstanla yanaşı xristian Macarıstanın təşkilatda müşahidəçi qismində yer alması diqqətdən yayınmamalıdır. Eyni zamanda, dövlətlərdəki fərqli məzhəblər də inteqrasiya elementi hesab olunmur.

Məsələnin bu tip qoyuluşu Rusiyanı ciddi çağırışlarla üzləşdirir. Belə ki, Ukrayna da, Rusiya tərəfindən ilhaq olunmuş Krımda yaşayan etnik türklər olan tatarların özünün tamhüquqlu vətəndaşı kimi qəbul etdiyinə görə Türk Birliyinə müşühidəçi qismində qoşulmaq istəyir. Ukraynanın türk birliyinə qoşulması avtomatik olaraq Türk Dövlətləri Təşkilatına anti-Rusiya çaları verəcək və belə vəziyyət Moskvanı ciddi dilemma qarşısında qoyur.

Bir tərəfdən tərkibində çoxlu sayda türk xalqları olan Rusiya bu reallıqları əsas gətirərək, Türk Dövlətləri Təşkilatına qoşula və bu yolla Ukraynanın birliyi ona qarşı qoymaq cəhdlərini önləyə bilər. Devlet Bahçelinin prezident Ərdoğana Rusiyanın da ərazisinin yer aldığı Türk dünyası xəritəsini hədiyyə etməsinə münasibət bildirərkən prezident Putinin sözçüsü Peskovun türklüyün mərkəzinin Altayda, yəni Rusiya ərazisində yerləşdiyini xatırlatması güman ki, bu reallıqdan irəli gəlirdi. Lakin, Kremlin Türk Dövlətləri Təşkilatına qoşulması üçün Rusiyanın tərkibindəki türk xalqlarının etnik mənsubiyyətlərini qabartması və bundan irəli gələn öhdəlikləri yerinə yetirməsi lazımdır ki, bu hal türk xalqlarının get-gedə suverenliyə can atmasına səbəb ola bilər. Digər tərəfdən, Moskvanın türk dövlətlərinin birliyinə qarşı ziddiyyətli mövqedə dayanması da cənub sərhədlərində sabitlik baxımından ağıllı mövqe deyil. Demək, Rusiya türk birliyi ilə çox incə, ölçülüb-biçilmiş siyasət yeritməyə məcburdur.

Tofiq Əsgərov
AzVision.az





 
Sorğu

Sizcə Azərbaycana dost hansı ölkədir?
Türkiyə
İran
Rusiya
ABŞ
Pakistan
Bir başqa ölkə

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Gürcüstan məqbul sayılacaq dialoq məkanlardan biridir - ŞƏRH
Dünən, 15:18
Azərbaycanda onkoloji xəstələrin sayı niyə artır? - AÇIQLAMA
Dünən, 15:11
Azərbaycanın yeni meyvə-tərəvəz bazarları hansı ölkələr ola bilər? - AKTUAL
Dünən, 15:04
Paşinyanın Soçi razılaşmasını pozması İrəvanın gözləntilərindən irəli gəlir - GƏLİŞMƏ
Dünən, 15:00
İran radikal dəyişiklik təklif etdi – Qərb təəccübləndi
Dünən, 13:18
Erməni təxribatlarına cavab: - “Azərbaycan antiterror əməliyyatı həyata keçirəcək”
Dünən, 13:11
Qəbiristanlıqlardan oğurluq etməkdə şübhəli bilinən şəxslər saxlanılıb
Dünən, 13:02
Varşava və Berlin arasında münasibətlər qızışır: - Kaçinski dördüncü reyx haqda danışdı...
Dünən, 13:01
“Yelo bank” müştərinin cibinə belə girir - GİLEY
Dünən, 12:55
Gəncədə mağazadan oğurluq edən şəxs saxlanılıb
Dünən, 12:49
Hüquq müdafiəçiləri həbs qərarını siyasi sifariş sayır - "Minasyan işi" böyüyür
Dünən, 12:34
İcra hakimiyyətlərinin səlahiyyəti bələdiyyələrə verilsə, xalq “ağ gün“ə çıxacaq? - Partiya sədri
Dünən, 12:30
Ermənistanı böyük sülhə vadar etməyin TƏK YOLU
Dünən, 12:26
Qaradağ rayonunda sanitar günü keçirilib
Dünən, 12:24
"Ağakərimə layiqli diqqət ayrılmır"
Dünən, 12:22
Azərbaycan Brüssel görüşündən imtina edə bilər? - AÇIQLAMA
Dünən, 12:20
Rusiyadan Azərbaycana ekstradisiya edilən qəssab məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 12:16
Ağdaşda koronavirus xəstələri ictimai yerlərdə aşkarlanıb
Dünən, 12:15
“O məmurlardan hamı narazıdır, papaqlarını qabaqlarına qoyub fikirləşsinlər...” - Rəşid Mahmudov
Dünən, 12:13
"Səfirlərimiz artıq sülh dövrünün açılması üçün kömək istəyirlər" - Sarkisyan
Dünən, 12:06
Türkiyə S-400 sistemlərini yerləşdirib? – Akar açıqladı
Dünən, 12:03
Qarabağın bərpası və “kubik” məsələsi: - zəngin ehtiyatlar, “Karyer Qasım”, gözlənilən bahalaşma...
Dünən, 12:02
İrəvan danışıqlardan niyə imtina etdi? - Paşinyanın parlamentdə gərgin müzakirələri
Dünən, 11:57
Arabir güclənən cənub-qərb küləyi əsəcək - Belə deyirlər...
Dünən, 11:54
Salyanda işlədiyi mağazadan 63.000 manat pul oğurlayan şəxs saxlanılıb
Dünən, 11:50
Fazil Məmmədovdan 1 MİLYARDIN HESABI SORULACAQMI? - İLGİNC GƏLİŞMƏ
Dünən, 11:49
Zərdabda karantin qaydalarının pozulduğu toy məclisi aşkarlanıb
Dünən, 11:44
Ermənistan Prezidentinin müşaviri vəzifəsindən kənarlaşdırılıb
Dünən, 11:42
Beynəlxalq Bank kartlardan pul OĞURLAYIR - İDDİA
Dünən, 11:40
Bu metrostansiyanın ətrafı döyüş meydanına ÇEVRİLİB - FOTO
Dünən, 11:39
“Televiziyalarımızın rəhbərləri özlərini şəhid ailələrinin yerinə qoysalar, onda bilərlər ki...” - ETİRAZ
Dünən, 11:35
Goranboyda yaşayış yerini tərk edən koronavirus xəstəsi məsuliyyətə cəlb edilib
Dünən, 11:34
Bakıda ümumşəhər sanitar günü keçirildi
Dünən, 11:32
YAŞAT Fondu Qazimizə PUL TAPA BİLMİR? - Qazimizin qardaşı HARAY ÇƏKDİ
Dünən, 11:31
“Orada Ermənistanla sərhədə dair 1 sm-də 10 m dəqiqliklə xəritələr var” – ANONİM EKSPERT
Dünən, 11:28
Şəmkirdə 51 yaşlı kişi özünə bıçaq xəsarəti yetirib
Dünən, 11:26
Məxfi məlumatlar oğurlanıb - Casus proqramı 10 diplomatın gizli danışıqlarını dinləyib
Dünən, 11:24
Gürcüstanda koronavirusa 3 950 yeni yoluxma qeydə alınıb, 40 nəfər ölüb
Dünən, 11:23
Ermənistanda koronavirusdan gəbərənlərin sayı 7669-a çatıb
Dünən, 11:19
Şəkidə rayon rəhbərliyi vətəndaşın BAŞINA OYUN AÇIBLAR... - ŞOK İTTİHAMLAR
Dünən, 11:18
“Aprel döyüşləri” şəhidinin anası vəfat etdi
Dünən, 11:11
"DİN-ə taksi sürücüləri ilə bağlı çoxsaylı şikayətlər daxil olur" - Ehsan Zahidov
Dünən, 11:10
Xankəndidə “heykəlçilik kampaniyası” əsəblərimizlə oynamaqdır - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Dünən, 11:08
Uşaq bağçasına dönən ordu: - Papikyan kütləvi ixtisarlara hazırlaşır
Dünən, 11:06
Qarabağda məhv edilən “çoban” əslində kimdir? - İNCƏLƏMƏ...
Dünən, 11:05
İcra hakimiyyətlərinin ləğvinə doğru və ya idarəetmənin Qarabağ modeli - Bəlkə yaxşısı elə MÖVCUD OLANIDIR...
Dünən, 11:04
“300 manat başa düşmüşəm, sən demə 3 min deyibmiş...” - COVİD-HOSPİTALDA VİP-PALATA VƏ RÜŞVƏT SÖHBƏTLƏRİ
Dünən, 11:03
“Ermənilərin Ermənistana qaytarılması prosesi uğursuzluğa düçar oldu” - Baş komissar Sinanyan
Dünən, 11:00
Kriminal aləmin üzvləri olduğunu deyib külli miqdarda pul alıblar - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 10:59
“Holcim-Azərbaycan” rəsmən AZƏRBAYCANA QARŞI... - TƏHLÜKƏLİ FRANSIZ ƏTİRİ...
Dünən, 10:56
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - (055) 560 77 49 (070) 202 30 39 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru